Μαζί στο ίδιο σπίτι, μακριά ο ένας από τον άλλον.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η επικοινωνία είναι πιο εύκολη από ποτέ. Με ένα μήνυμα μπορούμε να βρούμε κάποιον που βρίσκεται στην άλλη άκρη του κόσμου, να μοιραστούμε στιγμές, σκέψεις και συναισθήματα. Κι όμως, μέσα στο ίδιο μας το σπίτι, κάποιες φορές δυσκολευόμαστε να συναντηθούμε πραγματικά.
Ένα παιδί βρίσκεται στο δωμάτιό του με το κινητό, ένας γονιός απαντά σε επαγγελματικά μηνύματα, ο άλλος παρακολουθεί κάτι στην τηλεόραση. Όλοι βρίσκονται στον ίδιο χώρο, αλλά ο καθένας στον δικό του ψηφιακό κόσμο.
Είναι αυτό απαραίτητα πρόβλημα; Όχι. Η τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Μας προσφέρει γνώση, ψυχαγωγία, επικοινωνία και δυνατότητες που παλαιότερα δεν είχαμε. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να χρησιμοποιούμε τις οθόνες, αλλά πώς τις εντάσσουμε στην καθημερινότητά μας χωρίς να χάνουμε την επαφή μεταξύ μας.
Πότε, όμως, η καθημερινή συνύπαρξη παύει να σημαίνει ουσιαστική επικοινωνία;
Στην οικογένεια, η σύνδεση δεν δημιουργείται μόνο μέσα από τις μεγάλες συζητήσεις. Χτίζεται στις μικρές στιγμές: όταν ακούμε πραγματικά πώς πέρασε ο άλλος τη μέρα του, όταν ενδιαφερόμαστε για κάτι που τον απασχολεί, όταν μοιραζόμαστε ένα γεύμα ή όταν αφήνουμε για λίγο στην άκρη ό,τι μας αποσπά για να είμαστε παρόντες.
Από μια συστημική σκοπιά, έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε πώς η συμπεριφορά του ενός επηρεάζει τη στάση του άλλου. Όταν ένας γονιός είναι συνεχώς απασχολημένος με το κινητό του, μπορεί άθελά του να μεταφέρει ένα μήνυμα στο παιδί του για το πώς μοιραζόμαστε την προσοχή μας. Αντίστοιχα, όταν ένα παιδί αποσύρεται στον ψηφιακό του κόσμο, ίσως οι γονείς χρειάζεται να αναρωτηθούν τι χώρος υπάρχει στην οικογένεια για συζήτηση, μοίρασμα και προσωπική έκφραση.
Δεν χρειάζεται να αναζητούμε ενόχους. Χρειάζεται να παρατηρούμε τις σχέσεις και να αναρωτιόμαστε τι μπορεί να αλλάξει στην καθημερινή μας αλληλεπίδραση.
Άλλωστε, πολλές φορές, η οθόνη δεν είναι παρά ένας τρόπος χαλάρωσης, επικοινωνίας ή προσωπικού χρόνου. Το ζητούμενο είναι να μη γίνεται η μοναδική μας διέξοδος εις βάρος της ανθρώπινης επαφής.
Ίσως αξίζει να δημιουργήσουμε μικρές οικογενειακές συνήθειες: ένα γεύμα χωρίς κινητά, λίγος χρόνος για μια συζήτηση, μια κοινή δραστηριότητα ή απλώς το ενδιαφέρον να ακούσουμε τον άλλον χωρίς να βιαστούμε να απαντήσουμε.
Δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε σε μια άλλη εποχή ούτε να απομακρυνθούμε από την τεχνολογία. Χρειάζεται να βρούμε μια ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό κόσμο και στις σχέσεις που αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ζωής μας.
Γιατί, τελικά, η οικογένεια δεν χρειάζεται να είναι διαρκώς μαζί. Χρειάζεται, όμως, να βρίσκει τρόπους να συναντιέται ουσιαστικά.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα που αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας να είναι:
Μέσα σε όλα όσα μας συνδέουν ψηφιακά, πόσο χώρο αφήνουμε για να συνδεθούμε πραγματικά μεταξύ μας;
H Μαρία Κονταξάκη είναι σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ατόμου, ζεύγους, οικογένειας και ομάδας, πιστοποιημένη στη Συστημική Ψυχοθεραπεία και επιστημονική συνεργάτιδα της Αλληλεπίδρασις ΙΚΕ