Ο Αντώνης Δομαλάκης, ήταν ένας από τους έξι συναρχηγούς της Ανεξάρτητης Ανταρτικής Ομάδας Σατανά, μετά τον θάνατο του Αρχηγού της Αντώνη Γρηγοράκη στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 5 Σεπτεμβρίου 1943.
Οι έξι συναρχηγοί ήταν :
Ιωάννης Ανδρεαδάκης, Μενέλαος Ξυλούρης, Χαράλαμπος Γιανναδάκης, Αντώνης Δομαλάκης, Δημήτρης Δομαλάκης και Νικόλαος Βιδάκης ή Τσικαλάς. Ο Αντώνης Δομαλάκης, συνεχίζοντας την περιληπτική εξιστόρηση των γεγονότων της τετράχρονης κατοχής 1941-1944, γράφει στο χειρόγραφό του και τα εξής
«…αποπειράθηκα να φύγω από τον κλοιό του εχθρού αλλά έγινα αντιληφτός από τους σκοπούς και εκεί που έτρεχα πήγα να πηδήσω ένα βάτο να προφυλαχτώ από τις σφαίρες και έπεσα μέσα στο πηγάδι. Ο εχθρός με αντελήφθη και ερευνούσε το μέρος εκείνο και ήρθε στο πηγάδι και ρίχναν πέτρες μέσα, όμως το πηγάδι ήταν πολύ φαρδύ και στο επάνω μέρος στενό και βοηθητική μέρα γιατί έβρεχε και έτσι έχασαν τα ίχνη μου.
Ύστερα από την αποχώρηση των Γερμανών, εβγήκα από το πηγάδι μετά από δέκα περίπου ώρες. Και εις κακήν κατάστασιν βλέπω μία άγνωστη γυναίκα και την ρωτώ αν φύγαν οι Γερμανοί και μου είπε ότι έφυγαν και συλλάβανε 22 άτομα. Και της ζήτησα να με επικοινωνήσει με τον Σκουλά Μάνωλα και μου είπε ότι ήταν κουνιάδος της και να την ακολουθήσω στο σπίτι. Τον οπλισμόν μου τον έκρυψα στο ίδιο μέρος σε μια κρύπτη και την ακολούθησα.
Στου Σκουλά το σπίτι με περιποιήθηκαν, καλέσανε γιατρό διότι είχα τραυματιστεί με την πτώση μου στο πηγάδι και με τις πέτρες που μου ρίχνανε οι Γερμανοί.
Έμεινα εκείνο το βράδυ και έφυγα το πρωί και μου δώσαν υποδήματα και ρούχα και φόρεσα και πήγα στην Αξό και με πήραν οι φίλοι μου της οργανώσεως και με πήγαν σε μια σπηλιά και με νοσηλεύανε ένα μήνα. Και από την Αξό επήρα τη μητέρα και την αδερφή μου και έφυγα για το Αμάρι.
Και επήγα στο χωρίον Δρυγιές Αμαρίου. Άφησα εκεί τη μητέρα μου και την αδελφή μου και συναντήθηκα με τον αδελφόν μου Δημήτριον, τον Νικόλαον Βιδάκη και τον Χαράλαμπο Γιανναδάκη. Εσυναντηθήκαμε στο βουνό και με τον Μιχαήλ Φιλεντέμ και μας είπε πως θα φύγουμε από την τοποθεσία “Κουτσοτρούλη” και είπε ότι θα μας ειδοποιήσει. Εν τω μεταξύ μας ειδοποίησε και κατεβήκαμε εις τον Κάτω Μυλοπόταμο.
Άφησα τη μάνα και την αδελφή μου στα Χελιανά. Μας πήρε ο Μαυρουδής Μιχάλης από τα Κλεψίμια, Χαρίτος Χνάρης και μαζί με τον πατέρα του Λάζαρο και μαζί με ένα Εγγλέζο και μας πήρε και μας πήγε στην παραλία και ήρθε το υποβρύχιο και άφησε δυο Εγγλέζους και μερικά πράγματα και μας είπε ότι δεν σταματά το υποβρύχιο γιατί είχε προδοθεί και έφυγε αμέσως.
Επήραμε τους Εγγλέζους και βγήκαμε ψηλά στο βουνό και καθίσαμε. Εν τω μεταξύ μας κυκλώσαν οι Γερμανοί. Και εστείλαν αγγελιοφόρο και μας ειδοποιήσαν να φύγομε για τον Ψηλορείτη. Τότε πήραμε τη μάνα μου και την αδελφή μου από τα Χελιανά και ετραβήξαμε για τον Ψηλορείτη.
Εις τον Ψηλορείτη ήρθε ο Κλέαρχος Πετράκης σύνδεσμος και μας είπε να φύγομε για τη Μέση Ανατολή. Έφυγα μαζί του και προς τη μεριά της νότιας παραλίας από το Λέντα και από κει μας παράλαβε το πολεμικόν πλοίον για τη Μέση Ανατολή. Εις την αποστολή αυτήν ήταν μαζί μας η αδελφή μου η Σοφία και η μητέρα μου, ο αδελφός μου ο Μήτσος και ο Χαράλαμπος Γιανναδάκης, ο Βιδάκης Νικόλαος και Ιωάννης Ανδρεαδάκης, ο Υπουργός Παπαδογιάννης με την οικογένειά του και πολλοί άλλοι.
Μας παρέλαβε το μέσον και αποβιβαστήκαμε στη Μάσα Ματρούχα, αμέσως μας κατάταξαν στο στρατό και εν συνεχεία μας έφεραν στο Κάιρο. Η μητέρα μου και η αδερφή μου πήγανε εθελόντριες νοσοκόμες εις το στρατιωτικόν Νοσοκομείον Αλεξανδρείας.
Εν συνεχεία μας εκάνανε μετάταξη εις το πολεμικό ναυτικό και πήγαμε εις την Αλεξάνδρεια. Εις το ναυτικό ήμουνα αστυνομία μονάδος. Κατά το διάστημα αυτό, αριστεροί ναύτες διοργανώνανε συσκέψεις μεταξύ τους και εβρίζανε εμάς του κράτους. Μη ανεχόμενος τις ύβρεις και τα προδοτικά συνθήματα των κομμουνιστών, τους επετέθηκα και λόγω του ότι είχα εκπαιδευτεί ως κομάντος, ετραυμάτισα πολλούς και τους διέλυσα.
Εν συνεχεία εντός ολίγου χρονικού διαστήματος εξεδηλώθη το κομουνιστικό κίνημα της Μέσης Ανατολής εις το οποίον έλαβα μέρος εναντίον των κομουνιστών και λόγω της εκπαιδεύσεώς μου εδιαδραμάτισα σπουδαίο ρόλο. Έλαβα ειδική εντολή από τον τότε Υπουργό κύριο Βούλγαρη.
Εις το Υπουργείο Πολεμικού Ναυτικού ήταν και δύο Εγγλέζοι αξιωματικοί οι οποίοι θα μας οδηγούσαν στο Π.Κ.Π. εις τον εφοδιασμόν του Πολεμικού Ναυτικού διότι είχε αποκλειστεί από Αγγλικά στρατεύματα. Έδωσαν οι αξιωματικοί εντολή να μας αφήσουν να μπούμε στον καταυλισμό για να διαλύσομε με προπαγάνδα τους στασιαστές. Εις την αποστολήν έλαβαν μέρος έξι άτομα και να μπούμε από τρία διαφορετικά σημεία ανά δύο άτομα.
Εγώ και ο Νικόλαος Ξυλούρης εμπήκαμε όπως εδιατάχθημεν. Οι άλλοι δεν ηδυνήθησαν να εκπληρώσουν την αποστολή τους. Εγώ και ο Νικόλαος Ξυλούρης εμπήκαμε αλλά δυστυχώς εγίναμε αντιληφθοί. Μας συνέλαβαν και εμένα με επήγαν εις τον τρίτον όροφον του Μεγάρου και με εκλείσανε σε ένα δωμάτιο και με φυλάγανε δύο σκοποί. Εσυνεδρίασε μια επιτροπή των κομουνιστών να με τουφεκίσουν.
Ένας γνωστός μου που ήξερε την απόφασιν της επιτροπής ήρθε και με νεύμα μου έκανε πως θα με σκοτώσουν. Εσυζητούσε εν συνεχεία με τους σκοπούς για να μου δοθή ευκαιρία να αποδράσω. Συλλογιστείς τα βασανιστήρια των κομμουνιστών και τον κίνδυνο που διέτρεχα, έσπασα το παράθυρο και έπεσα στο κενό.
Αντιληφθέντες την απόδρασίν μου, μου ρίξανε πυροβολισμούς και με ετραυμάτισαν εις το δεξί χέρι και το αριστερό το εξάθρωσα από την ωμοπλάτη. Μετά τον τραυματισμόν μου με συνέλαβαν και με γυρίσανε πάλι πίσω και με κλείσανε εις ένα δωμάτιον.
Παρενέβησαν τότε οι Εγγλέζοι ότι θα ανατινάζανε το Μέγαρο λόγω του ότι οι κομμουνισταί εσκοτώναν όσους ήτανε κατά του κινήματος. Είπανε λοιπόν εις τους Άγγλους ότι ευρισκόμαστε εις την ζωήν και με εβγάλανε εις τον επάνω όροφον του κτηρίου δια να με δούνε ότι βρισκόμουν εις την ζωήν.
Λόγω της αυστηράς προειδοποιήσεως των Εγγλέζων και της τότε Ελληνικής Κυβερνήσεως, ηναγκάσθησαν να παραδοθούν. Κατά το διάστημα αυτό υπέστη μεγάλα και απάνθρωπα βασανιστήρια από τους κομμουνιστάς. Μετά την παράδοσιν των κομμουνιστών λόγω του σοβαρού τραυματισμού μου με πήγανε σε στρατιωτικό νοσοκομείο και με πήγανε εις την μονάδα μου η οποία έδρευε εις τα Ζιζίνια Αλεξανδρείας.
Και μετά με επήρανε από την μονάδα μου και με επήγανε εις το Υπουργείον Ναυτικών και μας εστείλανε με ειδικήν αποστολήν μέσω Τομπρούκ και από κει μας έστειλαν στην Κρήτη και αποβιβαστήκαμε στη μεριά των Σφακίων.
Από κει χωριστήκαμε σε ομάδες λόγω του ότι οι Γερμανοί ενεργούσαν έρευνες για να ανακαλύψουν το Στρατηγό Κράιπε. Ο Ανδρεαδάκης ο Γιάννης, ο Νίκος ο Γιακουμής και εγώ συνοδεύσαμε τον οπλισμό και τις εκρηκτικές ύλες τα οποία θα εχρησιμοποιούσαμε σε σαμποτάζ κατά του εχθρού. Μετά μικρό χρονικό διάστημα φτάσαμε στον Ψηλορείτη. Από κει κατεβήκαμε στην τοποθεσία “Πρίνος”, περιφέρεια Ασιτών και από κει λάβαμε ειδική εντολή και με ένα σύνδεσμο κατεβήκαμε στην περιφέρεια Βενεράτου για να κάνομε την ανατίναξη των βενζινών στο χωριό Σίβα.
Λόγω όμως της ειδικότητάς μας, είχαμε εκπαιδευτεί σαμποτέρ, επεδόθημεν εις το έργον μας, επαγιδεύθη ο κεντρικός δρόμος, εν συνεχεία καθηλώσαμε τον εχθρό και έγινε η ανατίναξη. Την αυτήν ώρα και τον αυτό χρόνο έγιναν και άλλα σαμποτάζ εις ολόκληρον την Κρήτη. Η αποστολή μας εξεπληρώθη πλήρως και με μεγάλη επιτυχία.
Ύστερα από λίγες ημέρες ήρθε μία επιτροπή του εθνικού αγώνος από το Ηράκλειον για να μας πει ορισμένους όρους που θα αποχωρούσαν οι Γερμανοί για να αναλάβομε την διοίκησιν της πόλεως σε καθορισμένες περιοχές. Το ημέτερον ανταρτικόν σώμα θα είχε έδρα το Δημοτικόν σχολείον Μποδοσάκειον.
Εδώσαμεν ορισμένες υποσχέσεις δια την αποχώρησιν των Γερμανών να μην τους κτυπήσουμε. Δυστυχώς όμως οι Γερμανοί δεν ετήρησαν τους όρους της παραδόσεως. Και κατά την κάθοδόν μας εις το Ηράκλειον συναντηθήκαμε εις θέσιν “Γιοφυράκια” και μας επετέθησαν με άρματα μάχης όλως ανάνδρως και απροειδοποίητα μας έριχναν εκεί που είχαμε καταυλιστεί. Απαντήσαμε εις τα πυρά τους. Κατά την μάχην αυτήν ετραυματίσθη ελαφρώς ο Δημήτριος Τακάκης.
Ύστερα από λίγην ώρα ηναγκάσθημεν να υποχωρήσωμεν προς την περιοχήν των Καλεσσών. Εναρκοθετήσαμε τους δρόμους και ελάβομεν θέσιν αμυντικήν δια να μην κτυπήσομεν τον άμαχον πληθυσμόν. Την μεθεπομένην ημέρα Γερμανικόν απόσπασμα κινούμενον από το χωριό Τύλισσος προς την κατεύθυνσίν μας, διότι τους είχαμε τα τηλεφωνικά καλώδια κόψει, κτυπήθηκε με την ανταρτική ομάδα Ανωγείων.
Κινηθήκαμε αμέσως προς την κατεύθυνσιν αυτήν αλλά η μάχη είχε λήξει όταν εφθάσαμε εκεί. Οι Γερμανοί είχαν φονευθεί. Από τους ημετέρους είχαν σκοτωθεί ο Ανδρέας Νάθενας και ο Εμμανουήλ Κουνάλης εξ Ανωγείων. Την αυτήν νύχταν επικεφαλής εγώ και πέντε άνδρες της ομάδος μου, επήγαμε εις τον τόπον της συμπλοκής, ενταφιάσαμε τους φονευθέντες Κουνάλη και Νάθενα δια να μην αναγνωρισθούνε από τον εχθρόν και γίνουν αντίποινα εις τα μέλη των οικογενειών των. Πήραμε μαζί μας ότι οπλισμόν και πυρομαχικά είχε εγκαταληφθεί από τους Γερμανούς.
Εν συνεχεία αποχωρήσαμε προς την ορεινήν περιοχήν Λουτρακίου εις θέσιν “Τρεις Γούρνες”. Ύστερα από λίγες ημέρες μας ειδοποίησε η στρατιωτική Διοίκησις με τους Άγγλους να κατεβούμε στο Ηράκλειο για να μας παραδώσουν οι Γερμανοί την πόλιν και να αναλάβομε την φρούρησιν αυτής.
Κατά το διάστημα αυτό εδημιουργήθησαν επεισόδια με τους κομμουνιστάς λόγω του ότι οι κομμουνιστές ήθελαν να πάρουν όλες τις αρχές της πόλεως. Τους κτυπήσαμε και αντισταθήκαμε εις τας δολίας ενεργείας των. Καθίσαμε στο Ηράκλειο και εμποδίζαμε την δράσιν των κομμουνιστών μέχρις ότου ανασυγκροτηθή ο Εθνικός μας Στρατός και η Χωροφυλακή και τους παραδώσαμε την φρούρησιν και την τήρησιν της τάξεως…».
………………………………
Δύο σκηνές από τη ζωή του πατέρα του Αντώνη Δομαλάκη, μας περιγράφει ο γιος του Δημήτρης στο Ηράκλειο στις 12 Απριλίου 2013. Συγκεκριμένα ο Δημήτρης Δομαλάκης, μας αφηγήθηκε τα εξής :
«Όταν εγκρεμίστηκε το πατέρας μου στο πηγάδι στα Ανώγεια έμεινε όλη τη μέρα μέσα στο νερό μέχρι να βραδιάσει. Εβγήκε όπως μπορούσε τη νύχτα και εσυνάντησε τη γυναίκα του Μάνωλα Σκουλά. Τον επήγε στο σπίτι της και εφώναξε ο Μάνωλας τσι Ανωγειανούς γιατρούς. Τον Δακανάλη, τον Μανούσο, τον Κουνάλη.
Τα στιβάνια του πατέρα μου δεν εβγαίνανε από τα πόδια του και τα κόψανε με το ψαλίδι. Του δώσανε να πιει οινόπνευμα και τόνε σκεπάσανε με πολλές κουβέρτες να φύγει το κρύο και η υγρασία από το σώμα του.
Εδιαδόθηκε τότε στο χωριό το Κρουσώνα πως ο πατέρας μου εσκοτώθηκε στα Ανώγεια. Η μάνα μου βρισκόταν τότε στο Λουτράκι στο σπίτι του μπάρμπα μου του Κρασαδογιάννη.
Εγώ ήμουνα γεννημένος λίγους μήνες. Και με σήκωνε η μάνα μου και με το πόδια επήγε στα Ανώγεια. Ερώτηξε για τον άντρα της και της είπανε ότι ζει και ότι τον περιθάλπουνε οι γιατροί. Επήγε και τον είδε κι έτσι ησύχασε. Και με πήρε πάλι στην αγκαλιά της και εγυρίσαμε πίσω στο Λουτράκι με τα πόδια».
………………………..
«Όταν βρισκόταν στη Μέση Ανατολή οι έξι Συναρχηγοί της Ανταρτικής μας ομάδας, εμένανε σε ένα θάλαμο με στρατιώτες από όλη την Ελλάδα. Μια βραδιά, ένας στρατιώτης Παλιολλαδίτης που δεν εσυμπαθούσε τσι Κρητικούς, έλεγε και ξανάλεγε μια μαντινάδα :
Ολημερνίς η θάλασσα τα βάνει με το βράχο
κι όλα τα κρητικόπουλα στο … τα γράφω
Ο πατέρας μου επήρε ένα σίδερο που πάντοτε είχε κάτω από το κρεβάτι του, εμάζωξε το Γιανναδάκη, το Τσικαλά, τον Ανδρεαδάκη, τον αδερφό του το Δημήτρη και τους είπε να σταθούνε στη πόρτα να μη μπορεί να βγει κανείς έξω. Επήρε στο ένα χέρι το σιδερένιο στυλιάρι, στο άλλο χέρι εκράθιε ένα μαχαίρι, μπαίνει στο θάλαμο και κλείνει τη πόρτα. Τους επήρανε με στρατιωτικό φορτηγό και τους πήγανε στο Νοσοκομείο. Από το πολύ ξύλο».
Ακολουθεί ένα τραγούδι ποιητή με το ψευδώνυμο «Ριζίτης» που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ Ηρακλείου την 1η Αυγούστου 1980. Είναι αφιερωμένο στον Αντώνη Δομαλάκη στο τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο από το θάνατό του (25 Ιουνίου 1980).
«Σ’εσένα ήρωα σεμνέ Δομαλαντώνη
με τη γενναία και περήφανη καρδιά
που η τιμή και η ανδρεία σε ενώνει
με τα πιο ένδοξα της Κρήτης τα παιδιά.
Σ’εσένα γράφω το φτωχό τραγούδι τούτο
και σαν μπουκέτο με λουλούδια του βουνού
πολύ φτωχό στου μεγαλείου σου τον πλούτο
μα με τη θέρμη της καρδιάς μου και του νου.
Όταν η Κρήτη μας βογγούσε πληγωμένη
απ’τα χτυπήματα των άνανδρων ναζί
φάνηκαν πάλι οι αητοί οι αντρειωμένοι
κι ήσουν κι εσύ ένας αητός μ’αυτούς μαζί.
Ήσουν κι εσύ από τους πρώτους τους μεγάλους
σαν ένα άστρο του αγώνα φωτεινό
για να φωτίσεις μονοπάτια και για άλλους
ν’ακολουθήσουν και να βγούνε στο βουνό.
Από τις ένδοξες πλαγιές του Ψηλορείτη
μέχρι ακόμα και τη Μέση Ανατολή
είναι γνωστό πόσο εδόξασες την Κρήτη
κι εσύ επάξια δοξάστηκες πολύ.
Εσύ που έκανες την Κρήτη μας εικόνα
και τήνε φύλαξες βαθειά μεσ’στην καρδιά
τα’δωσες όλα για τον τίμιο αγώνα
για να ξανάρθει στην πατρίδα η λευτεριά.
Τα’δωσες όλα και επήγανε χαλάλι
και ξαναήρθε η λευτεριά σ’αυτή τη γη
κι ένιωσες κάτι που δεν το’νιωσαν οι άλλοι
πως στον αγώνα δε χωρεί συναλλαγή.
Γι’αυτό δε ζήτησες τιμές και διακρίσεις
ούτε οφέλη ηθικά και υλικά
απλός και άγνωστος προτίμησης να ζήσεις
και να χαρείς τη λευτεριά ειρηνικά.
Η ηθική χαρακτηρίζει τις αρχές σου
κι έκανε πάντα τη μορφή σου σεβαστή
λίγα τα λόγια σου, πολλές οι αρετές σου
όπως ταιριάζει σε σωστό αγωνιστή.
Στην ιστορία έχεις γράψει μια σελίδα
για τούτο έμεινες αθάνατος κι εσύ
όπως αθάνατη θα μείνει κι η πατρίδα
το λατρευτό και τιμημένο μας νησί».
Ο Γεώργιος Α. Καλογεράκης είναι Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου