Αγαπητοί αναγνώστες,
Η καθημερινότητα όλων μας είναι γεμάτη σκέψεις, συναισθήματα, δυσκολίες, αλλά και αναζητήσεις. Συχνά έχουμε ερωτήματα που αφορούν τις σχέσεις μας, την οικογένεια, τα παιδιά, το άγχος, την αυτοεκτίμηση ή τις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής.
Μέσα από αυτή τη στήλη θα έχουμε την ευκαιρία να συζητούμε μαζί, με εχεμύθεια, σεβασμό και επιστημονική τεκμηρίωση, θέματα που μας απασχολούν. Στόχος δεν είναι να δώσουμε «έτοιμες λύσεις», αλλά να προσφέρουμε κατανόηση, γνώση και χρήσιμες κατευθύνσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην προσωπική μας πορεία. Επίσης, εννοείται ότι η αλληλεπίδραση αυτή δεν μπορεί κι ούτε έχει ως σκοπό να αντικαταστήσει ή υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη ψυχοθεραπεία.
Σας προσκαλώ να μοιραστείτε τις σκέψεις και τους προβληματισμούς σας. Κάθε ερώτημα αξίζει προσοχής, γιατί πίσω από κάθε ερώτηση υπάρχει ένας άνθρωπος.
Όποιος επιθυμεί, μπορεί να στέλνει στο mail, [email protected], ερωτήματα (αναφέροντας σαν «Θέμα» του mail: Ερώτηση για την εφημερίδα «Πατρίδα»), με τις ερωτήσεις-απαντήσεις να δημοσιεύονται στην επόμενη κυκλοφορία της εφημερίδας. Εννοείται υπάρχει σεβασμός στο απόρρητο και θα διατηρείται η ανωνυμία του κάθε ατόμου.
Παρακάτω δημοσιεύουμε τα ερωτήματα που μας έστειλαν αναγνώστες με τις απαντήσεις τους.
- «Δεν αναγνωρίζω τον εαυτό μου τελευταία. Νευριάζω με το παραμικρό. Με ενοχλεί ο άντρας μου, τα παιδιά, οι συνάδελφοι, ακόμα και πράγματα που παλιά δεν θα πρόσεχα. Μετά ξεσπάω και νιώθω τύψεις. Δεν θέλω να είμαι ένας άνθρωπος που φωνάζει συνέχεια. Πώς καταλαβαίνουμε τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τον θυμό;»
Καλησπέρα σας. Το γεγονός ότι μετά τα ξεσπάσματα νιώθετε τύψεις και δεν θέλετε να λειτουργείτε έτσι δείχνει ήδη ότι ο θυμός σας δεν είναι απαραίτητα αυτό που «είστε», αλλά ένας τρόπος με τον οποίο κάτι μέσα σας προσπαθεί να εκφραστεί. Ο θυμός συχνά είναι το πιο εμφανές συναίσθημα, χωρίς να είναι πάντα και το βαθύτερο.
Πίσω από την ευερεθιστότητα μπορεί να υπάρχει συσσωρευμένη κούραση, πίεση, αίσθηση ότι οι ανάγκες σας μένουν διαρκώς στην άκρη ή μια δυσκολία να εκφράσετε εγκαίρως αυτό που σας ενοχλεί. Μερικές φορές ο θυμός λειτουργεί σαν ένα εσωτερικό «ως εδώ», όταν για μεγάλο διάστημα έχουμε ανεχτεί, καταπιεί ή προσπεράσει πράγματα που μας δυσκολεύουν. Άλλοτε μπορεί να καλύπτει πιο ευάλωτα συναισθήματα, όπως θλίψη, φόβο, απογοήτευση ή αίσθηση αδυναμίας.
Αξίζει, λοιπόν, να παρατηρήσετε τι συμβαίνει λίγο πριν από ένα ξέσπασμα. Τι έχει προηγηθεί; Τι χρειάζεστε εκείνη τη στιγμή και δεν το αναγνωρίζετε; Υπάρχει κάποια σκέψη, προσδοκία ή παράπονο που επαναλαμβάνεται; Συχνά η κατανόηση δεν βρίσκεται μόνο στο «γιατί θύμωσα με αυτό», αλλά στο «τι έχει συσσωρευτεί μέχρι να φτάσω σε αυτό το σημείο».
Παράλληλα, είναι σημαντικό να μην αγνοήσετε και πιθανούς σωματικούς ή ψυχολογικούς παράγοντες, ιδιαίτερα αν η αλλαγή είναι απότομη ή επιμένει.
Αν νιώθετε ότι δυσκολεύεστε να καταλάβετε τι βρίσκεται πίσω από αυτά τα ξεσπάσματα, η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να διερευνήσετε τον θυμό χωρίς κριτική και να βρείτε πιο λειτουργικούς τρόπους να εκφράζετε όσα χρειάζεστε, πριν φτάσουν στο σημείο της έκρηξης.
- «Έγινα 30 πριν λίγους μήνες και από τότε έχω πάθει κάτι περίεργο. Βλέπω φίλους μου που παντρεύονται, κάνουν παιδιά, αγοράζουν σπίτι, προχωράνε στη δουλειά τους και αισθάνομαι ότι εγώ έχω μείνει πίσω. Μέχρι πέρσι δεν με απασχολούσε καθόλου. Τώρα όμως πιάνω τον εαυτό μου να συγκρίνεται συνέχεια. Υπάρχει πραγματικά “σωστή ηλικία” για να έχεις καταφέρει κάποια πράγματα;»
Καλησπέρα σας. Η αίσθηση ότι «έχω μείνει πίσω» μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονη όταν αρχίζουμε να συγκρίνουμε τη δική μας πορεία με τις ζωές των ανθρώπων γύρω μας. Και συχνά δεν χρειάζεται να έχει αλλάξει κάτι ουσιαστικό στη δική μας ζωή για να εμφανιστεί αυτή η πίεση· αρκεί να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο την κοιτάμε.
Δεν υπάρχει μία «σωστή ηλικία» στην οποία πρέπει να έχουμε παντρευτεί, αποκτήσει παιδιά, αγοράσει σπίτι ή πετύχει συγκεκριμένους επαγγελματικούς στόχους. Υπάρχουν, όμως, κοινωνικές προσδοκίες που μπορούν να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη σειρά με την οποία πρέπει να συμβούν όλα. Όταν βλέπουμε γύρω μας ανθρώπους να την ακολουθούν, είναι εύκολο να μετατρέψουμε τη διαφορετική δική μας διαδρομή σε απόδειξη ότι κάτι κάνουμε λάθος.
Η σύγκριση, επίσης, σπάνια είναι απόλυτα δίκαιη. Βλέπουμε κυρίως το αποτέλεσμα στη ζωή του άλλου και συγκρίνουμε αυτό το αποτέλεσμα με όλες τις αμφιβολίες και τις εκκρεμότητες που γνωρίζουμε για τη δική μας ζωή. Έτσι δημιουργείται εύκολα η σκέψη «όλοι προχωρούν εκτός από εμένα».
Ίσως αξίζει να αναρωτηθείτε τι σημαίνει πραγματικά για εσάς το «να έχω προχωρήσει». Θέλετε πράγματι κάποια από αυτά που βλέπετε στους άλλους ή σας πιέζει περισσότερο η ιδέα ότι θα έπρεπε να τα θέλετε; Η διάκριση αυτή μπορεί να είναι πολύ σημαντική, γιατί άλλο είναι να επιθυμούμε κάτι και άλλο να κυνηγάμε ένα χρονοδιάγραμμα που έχουμε εσωτερικεύσει.
Αν αυτή η σύγκριση αρχίζει να επηρεάζει έντονα την αυτοεκτίμηση ή τις επιλογές σας, η συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να σας βοηθήσει να ξεχωρίσετε τις δικές σας επιθυμίες από τις προσδοκίες που έχετε μάθει να κουβαλάτε.
«Είμαι 29 και πριν από λίγο καιρό αναγκάστηκα να γυρίσω να μείνω στους γονείς μου. Από τότε νιώθω ότι έχω γυρίσει 10 χρόνια πίσω. Εκνευρίζομαι με πράγματα που δεν θα με ενοχλούσαν αν τα έκαναν άλλοι και πολλές φορές τους μιλάω όπως μιλούσα όταν ήμουν 18. Μετά νιώθω τύψεις. Γιατί όταν γυρίζουμε στο πατρικό μας ξαναμπαίνουμε τόσο εύκολα στους παλιούς μας ρόλους;»
Καλησπέρα σας. Αυτό που περιγράφετε είναι αρκετά κατανοητό και δεν σημαίνει ότι «γυρίσατε πίσω» ή ότι χάσατε την ανεξαρτησία που είχατε κατακτήσει. Το πατρικό σπίτι δεν είναι απλώς ένας χώρος· κουβαλά μαζί του μια ολόκληρη ιστορία σχέσεων, ρόλων και τρόπων επικοινωνίας που έχουν δημιουργηθεί εδώ και πολλά χρόνια.
Όταν επιστρέφουμε σε ένα οικείο οικογενειακό περιβάλλον, μπορεί να ενεργοποιούνται πολύ γρήγορα παλιές προσδοκίες και συνήθειες. Οι γονείς μπορεί, χωρίς να το επιδιώκουν, να μας αντιμετωπίζουν κάποιες φορές όπως παλιότερα, ενώ κι εμείς μπορεί να αντιδρούμε απέναντί τους με τρόπους που είχαμε μάθει στην εφηβεία. Είναι σαν να ξαναμπαίνουμε για λίγο σε έναν γνώριμο «ρόλο», ακόμη κι αν ως ενήλικες έχουμε αλλάξει σημαντικά.
Υπάρχει επίσης κάτι σημαντικό στο ότι εκνευρίζεστε περισσότερο μαζί τους απ’ ό,τι με άλλους ανθρώπους. Στις κοντινές σχέσεις συνήθως αισθανόμαστε μεγαλύτερη ασφάλεια να εκφράσουμε όσα συγκρατούμε αλλού. Παράλληλα, παλιότερα παράπονα ή ανάγκες μπορεί να ξυπνούν ευκολότερα μέσα στο ίδιο περιβάλλον όπου δημιουργήθηκαν.
Ίσως βοηθήσει να προσπαθείτε να αναγνωρίζετε τη στιγμή που «μπαίνετε» στον παλιό σας ρόλο. Τι ακριβώς σας ενεργοποίησε; Τι περιμένετε ότι θα κάνει ο άλλος; Και κυρίως, πώς θα θέλατε να απαντήσει ο σημερινός, ενήλικος εαυτός σας, αντί για τον εαυτό που είχατε στα 18;
Η επιστροφή στο πατρικό μπορεί να είναι μια δύσκολη συνθήκη, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να γίνει ευκαιρία να δείτε παλιά μοτίβα με μεγαλύτερη επίγνωση και να δοκιμάσετε νέους τρόπους επικοινωνίας. Αν διαπιστώνετε ότι οι ίδιες συγκρούσεις επαναλαμβάνονται και σας προκαλούν έντονη ενοχή ή δυσφορία, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση και σταδιακή αλλαγή αυτών των μοτίβων.
- «Έχω παρατηρήσει κάτι στον εαυτό μου που με προβληματίζει. Όταν συμβαίνει κάτι καλό, αντί να το χαρώ, αρχίζω να σκέφτομαι ότι σύντομα θα γίνει κάτι κακό. Πήρα μια πολύ καλή είδηση στη δουλειά και το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν “κάτι θα στραβώσει”. Ακόμα και στις διακοπές δυσκολεύομαι να χαλαρώσω. Γιατί δεν μπορώ απλώς να απολαύσω μια καλή στιγμή;»
Καλησπέρα σας. Αυτό που περιγράφετε είναι κάτι που συναντάται αρκετά συχνά σε ανθρώπους που έχουν μάθει να βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση επαγρύπνησης. Όταν το μυαλό έχει συνηθίσει να αναζητά πιθανούς κινδύνους, ακόμη και μια ευχάριστη στιγμή μπορεί να συνοδεύεται από τη σκέψη «κάτι κακό θα συμβεί μετά».
Συχνά πίσω από αυτό βρίσκεται η ανάγκη για έλεγχο και πρόβλεψη. Αν προετοιμαστώ από πριν για το κακό, ίσως νιώσω λιγότερο απροετοίμαστος όταν συμβεί. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η στρατηγική μπορεί τελικά να στερεί από το παρόν την ίδια του τη χαρά. Η σκέψη «κάτι θα στραβώσει» μπορεί να λειτουργεί σαν ένας τρόπος προστασίας, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί το νευρικό σύστημα σε επιφυλακή ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάποια άμεση απειλή.
Αξίζει επίσης να παρατηρήσετε τι σημαίνει για εσάς το να αφεθείτε σε μια καλή στιγμή. Για κάποιους ανθρώπους η χαλάρωση μπορεί να μοιάζει σχεδόν επικίνδυνη, σαν να σημαίνει ότι «κατεβάζουν την άμυνα» και θα αιφνιδιαστούν αν κάτι πάει στραβά. Άλλες φορές μπορεί να υπάρχει η βαθύτερη πεποίθηση ότι δεν πρέπει να χαιρόμαστε υπερβολικά, γιατί «η ζωή τα φέρνει αλλιώς».
Μπορείτε να δοκιμάζετε, όταν εμφανίζεται αυτή η σκέψη, να μην προσπαθείτε να την εξαφανίσετε. Απλώς να την αναγνωρίζετε: «Αυτό είναι το μυαλό μου που προσπαθεί να με προστατεύσει από μια πιθανή απογοήτευση». Και έπειτα να επιστρέφετε όσο μπορείτε σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει τώρα.
Αν αισθάνεστε ότι η ανάγκη για διαρκή επαγρύπνηση σάς εμποδίζει να χαρείτε ή να χαλαρώσετε, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσετε από πού έχει δημιουργηθεί αυτό το μοτίβο και να μάθετε σταδιακά ότι μπορείτε να βιώνετε μια όμορφη στιγμή χωρίς να χρειάζεται να προεξοφλείτε την επόμενη δυσκολία.
- «Είμαι 38 και σκέφτομαι σοβαρά να χωρίσω. Έχουμε δύο παιδιά και αυτό είναι το μόνο που με κάνει να μένω. Δεν υπάρχει βία ή κάτι τόσο μεγάλο που να μπορώ να πω “αυτό ήταν, φεύγω”. Απλώς εδώ και χρόνια νιώθω ότι έχω τελειώσει μέσα σε αυτή τη σχέση. Φοβάμαι όμως ότι αν χωρίσουμε θα καταστρέψω την οικογένειά μου. Πώς παίρνει κανείς μια τέτοια απόφαση όταν δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη απάντηση;»
Καλησπέρα σας. Είναι κατανοητό ότι μια τέτοια απόφαση μπορεί να σας φαίνεται σχεδόν αδύνατο να παρθεί, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά και δεν υπάρχει ένα ξεκάθαρο γεγονός που να δίνει από μόνο του την απάντηση. Το ότι δεν υπάρχει βία ή κάποια άλλη σοβαρή παραβίαση δεν σημαίνει ότι η δική σας δυσφορία είναι λιγότερο σημαντική. Μια σχέση μπορεί να έχει γίνει βαθιά δυσλειτουργική ή να έχει πάψει να σας εκφράζει χωρίς να υπάρχει ένας «ένοχος».
Ίσως όμως είναι σημαντικό να μην προσπαθήσετε να απαντήσετε μόνο στο «χωρίζω ή μένω». Πριν από μια τόσο μεγάλη απόφαση, αξίζει να διερευνήσετε τι ακριβώς σημαίνει για εσάς το «έχω τελειώσει μέσα σε αυτή τη σχέση». Έχει χαθεί η συναισθηματική σύνδεση; Η επιθυμία; Η αίσθηση ότι μπορείτε να είστε ο εαυτός σας; Υπάρχει συσσωρευμένη απογοήτευση ή θυμός που δεν έχει εκφραστεί; Και, εξίσου σημαντικό, υπάρχει μέσα σας κάποια επιθυμία να προσπαθήσετε να αλλάξει κάτι ή νιώθετε ότι έχετε ήδη αποσυνδεθεί;
Ο φόβος για τα παιδιά είναι επίσης απολύτως κατανοητός. Είναι όμως διαφορετικό το «θα αλλάξει η οικογενειακή μας ζωή» από το «θα καταστρέψω την οικογένειά μου». Ένας χωρισμός αποτελεί σημαντική αλλαγή για μια οικογένεια, αλλά το πώς θα βιωθεί από τα παιδιά επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων και από το κλίμα μέσα στο σπίτι.
Δεν χρειάζεται να πάρετε μια τόσο σημαντική απόφαση μέσα στην πίεση και τον φόβο. Η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να ακούσετε πιο καθαρά τι πραγματικά θέλετε, ενώ, εφόσον υπάρχει διάθεση και από τις δύο πλευρές, η θεραπεία ζεύγους μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να διερευνηθεί αν υπάρχει κάτι που μπορεί να ξαναχτιστεί. Στόχος δεν είναι να σας πει κάποιος τι να αποφασίσετε, αλλά να μπορέσετε να πάρετε την απόφαση με μεγαλύτερη επίγνωση και λιγότερο φόβο.
- «Όλοι με θεωρούν τον άνθρωπο που μπορούν να πάρουν τηλέφωνο όταν έχουν πρόβλημα. Και όντως μου αρέσει να βοηθάω. Το τελευταίο διάστημα όμως έχω αρχίσει να αισθάνομαι ότι κανείς δεν ρωτάει ποτέ εμένα πώς είμαι. Το περίεργο είναι ότι ούτε εγώ το λέω. Όταν με ρωτάνε “όλα καλά;” απαντάω αυτόματα “μια χαρά”. Γιατί δυσκολεύομαι τόσο να αφήσω και τους άλλους να με φροντίσουν;»
Καλησπέρα σας. Αυτό που περιγράφετε μοιάζει να έχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: έχετε συνηθίσει να είστε εκείνος που στηρίζει τους άλλους, αλλά όταν έρχεται η σειρά σας να χρειαστείτε στήριξη, φαίνεται να δυσκολεύεστε να αφήσετε κάποιον να πλησιάσει. Και ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι, όταν σας ρωτούν αν είστε καλά, απαντάτε σχεδόν αυτόματα «μια χαρά», ακόμη κι όταν δεν είστε.
Για κάποιους ανθρώπους, ο ρόλος του δυνατού ή του διαθέσιμου έχει γίνει τόσο οικείος, ώστε το να χρειαστούν οι ίδιοι κάτι μπορεί να προκαλεί αμηχανία ή ακόμη και ενοχή. Μπορεί να υπάρχει η πεποίθηση «δεν θέλω να επιβαρύνω τους άλλους», «πρέπει να μπορώ να τα καταφέρω μόνος μου» ή «οι άλλοι χρειάζονται εμένα περισσότερο απ’ όσο χρειάζομαι εγώ εκείνους». Έτσι, το να φροντίζετε γίνεται ένας τρόπος σύνδεσης, ενώ το να δεχτείτε φροντίδα μπορεί να σας κάνει να αισθάνεστε εκτεθειμένος.
Ίσως αξίζει να παρατηρήσετε τι συμβαίνει μέσα σας ακριβώς τη στιγμή που κάποιος δείχνει ενδιαφέρον για εσάς. Τι φοβάστε ότι θα συμβεί αν πείτε «δεν είμαι πολύ καλά»; Μήπως νιώθετε ότι θα γίνετε βάρος ή ότι θα αλλάξει η εικόνα που έχουν οι άλλοι για εσάς;
Η φροντίδα όμως δεν χρειάζεται να είναι μονόδρομος. Οι κοντινές σχέσεις συνήθως αντέχουν περισσότερο όταν υπάρχει χώρος τόσο για το «σε χρειάζομαι» όσο και για το «είμαι εδώ για σένα». Ίσως μπορείτε να ξεκινήσετε πολύ μικρά, απαντώντας την επόμενη φορά λίγο πιο ειλικρινά σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε.
Αν διαπιστώνετε ότι η δυσκολία να ζητήσετε ή να δεχτείτε φροντίδα επαναλαμβάνεται στις σχέσεις σας, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσετε από πού προέρχεται αυτό το μοτίβο και να δημιουργήσετε περισσότερο χώρο και για τις δικές σας ανάγκες.
- «Έχω μια πρόταση για δουλειά που θα αλλάξει αρκετά τη ζωή μου. Καλύτερα χρήματα, καλύτερη θέση, αλλά θα πρέπει να φύγω από την πόλη μου. Εδώ έχω την οικογένεια και τους φίλους μου. Έχω μιλήσει με όλους και ο καθένας μου λέει κάτι διαφορετικό. Έχω κάνει λίστες με υπέρ και κατά, έχω αλλάξει γνώμη περίπου 15 φορές και τώρα δεν ξέρω ούτε τι θέλω. Πώς ξεχωρίζουμε τον πραγματικό φόβο από την αμφιβολία μιας μεγάλης απόφασης;»
Καλησπέρα σας. Όταν μια απόφαση έχει τόσο σημαντικές συνέπειες, είναι απολύτως αναμενόμενο να εμφανίζονται αμφιβολίες. Το γεγονός ότι έχετε αλλάξει γνώμη πολλές φορές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ξέρετε τι θέλετε· μπορεί να σημαίνει ότι προσπαθείτε να βρείτε μια επιλογή που να μην έχει κανένα κόστος ή ρίσκο. Όμως οι σημαντικές αποφάσεις συνήθως δεν προσφέρουν τέτοια βεβαιότητα.
Ίσως βοηθά να ξεχωρίσετε δύο διαφορετικά πράγματα: τον φόβο που συνοδεύει μια αλλαγή και την αμφιβολία που σας λέει ότι η συγκεκριμένη επιλογή δεν σας ταιριάζει. Ο φόβος μπορεί να υπάρχει ακόμη κι όταν κάτι το επιθυμούμε. Για παράδειγμα, μπορεί να θέλετε την επαγγελματική εξέλιξη και ταυτόχρονα να φοβάστε την απομάκρυνση από τους ανθρώπους σας. Αυτά τα δύο συναισθήματα μπορούν να συνυπάρχουν.
Οι λίστες με τα υπέρ και τα κατά είναι χρήσιμες μέχρι ένα σημείο. Όταν όμως η σκέψη γίνεται συνεχής και αναζητάτε διαρκώς «τη σωστή απάντηση», μπορεί να μετατρέπεται σε προσπάθεια να εξαλείψετε κάθε αβεβαιότητα. Ίσως, λοιπόν, αντί να ρωτάτε μόνο «ποια επιλογή είναι καλύτερη;», να ρωτήσετε: «Ποιο κόστος είμαι περισσότερο διατεθειμένος να αναλάβω;» και «ποια απώλεια θα με δυσκόλευε περισσότερο να αποδεχτώ;».
Επίσης, αξίζει να ακούσετε τη δική σας επιθυμία πέρα από τις γνώμες των άλλων. Τι θα επιλέγατε αν δεν χρειαζόταν να αποδείξετε σε κανέναν ότι πήρατε τη σωστή απόφαση;
Δεν χρειάζεται να σιγουρευτείτε 100%, για να αποφασίσετε. Αν όμως νιώθετε ότι η αμφιβολία σάς έχει εγκλωβίσει, η συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσετε περισσότερο καθαρά τον φόβο, την επιθυμία και τις ανάγκες σας, ώστε η τελική επιλογή να είναι πραγματικά δική σας.
- «Δεν ξέρω ακριβώς τι περιμένω από εσάς να μου απαντήσετε. Δεν μου έχει συμβεί κάτι ιδιαίτερο. Έχω δουλειά, ανθρώπους που αγαπάω, δεν έχω κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Κι όμως εδώ και μήνες νιώθω άδεια. Κάνω όσα πρέπει, γελάω, βγαίνω, μιλάω με τους φίλους μου, αλλά αισθάνομαι σαν να τα κάνω όλα στον αυτόματο. Μήπως απλώς έχω κουραστεί ή πρέπει να το πάρω πιο σοβαρά;»
Καλησπέρα σας. Ίσως το πιο σημαντικό σε αυτό που περιγράφετε είναι ακριβώς ότι «δεν σας έχει συμβεί κάτι ιδιαίτερο» και παρ’ όλα αυτά εδώ και μήνες αισθάνεστε άδεια. Η ψυχική δυσκολία δεν χρειάζεται πάντα να έχει μια εμφανή αιτία ή ένα συγκεκριμένο γεγονός που να την εξηγεί. Μπορεί κάποιος να έχει μια λειτουργική ζωή και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι έχει απομακρυνθεί από τον εαυτό του.
Η αίσθηση ότι κάνετε τα πάντα «στον αυτόματο» μπορεί να συνδέεται με εξάντληση, παρατεταμένο στρες ή μια σταδιακή απώλεια ενδιαφέροντος και συναισθηματικής σύνδεσης με όσα παλαιότερα σας έδιναν χαρά. Μερικές φορές, μάλιστα, συνεχίζουμε να ανταποκρινόμαστε κανονικά στις υποχρεώσεις μας, ενώ εσωτερικά έχουμε ήδη αρχίσει να δυσκολευόμαστε. Το γεγονός ότι μπορείτε να γελάτε ή να βγαίνετε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όσα αισθάνεστε είναι λιγότερο σημαντικά.
Ίσως αξίζει να μην προσπαθήσετε αμέσως να αποφασίσετε αν «είναι αρκετά σοβαρό». Πιο χρήσιμο μπορεί να είναι να αναρωτηθείτε: Πότε ξεκίνησε αυτή η αίσθηση; Τι έχει αλλάξει μέσα σας ή στην καθημερινότητά σας; Υπάρχουν πράγματα που εξακολουθούν να σας αγγίζουν πραγματικά ή όλα μοιάζουν λίγο επίπεδα; Και πόσο επηρεάζονται ο ύπνος, η ενέργεια, η συγκέντρωση και η διάθεσή σας;
Δεν χρειάζεται να περιμένετε να γίνει κάτι πολύ σοβαρό για να ζητήσετε βοήθεια. Αν αυτή η αίσθηση επιμένει για μήνες, μια συζήτηση με έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει να καταλάβετε τι βρίσκεται πίσω από το «κενό» και τι χρειάζεστε αυτή την περίοδο. Το να φροντίσετε τον εαυτό σας έγκαιρα δεν σημαίνει ότι υπερβάλλετε· σημαίνει ότι δίνετε αξία σε αυτό που βιώνετε.
*Ο Γεώργιος Σφακιανάκης είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Κρήτης & κάτοχος του Μεταπτυχιακού Τίτλου «Συνθετική Ψυχοθεραπεία & Συμβουλευτική» από το Mediterranean College. Έχει εμπειρία από ευρεία γκάμα πλαισίων και τα τελευταία τρία χρόνια εργάζεται σαν ψυχοθεραπευτής στο ιδιωτικό του γραφείο, στο κέντρο του Ηρακλείου, ακολουθώντας τη Συνθετική Προσέγγιση (συνδυασμό προσωποκεντρικής, ψυχαναλυτικής & γνωσιακής-συμπεριφοριστικής).