1946 — 2026
το ΧΘΕΣ
80
Συναντά το ΑΥΡΙΟ
80 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΤΡΙΣ · Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΣ →

Με τον «μανδύα» της επιστημονικής τεκμηρίωσης, η έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Υποθέσεων (DG ECFIN) και της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής (EPC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προλειαίνει το έδαφος για νέες επώδυνες ανατροπές στο Ασφαλιστικό-Συνταξιοδοτικό. Με πρόσχημα το δημογραφικό, προαναγγέλλει αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα, με προοπτική να φτάσουν τα 68 χρόνια το 2030, τα 70 το 2055 και τα 72 το 2080!

Η έκθεση παρουσιάζει ως σχεδόν δεδομένη την αύξηση των ορίων ηλικίας, επικαλούμενη τη μείωση του πληθυσμού και ιδιαίτερα του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Εκτιμά ότι οι απασχολούμενοι ηλικίας 20-64 ετών θα μειωθούν από 4,2 εκατομμύρια το 2025 σε 3,8 εκατομμύρια το 2040, 3,4 εκατομμύρια το 2050 και 2,9 εκατομμύρια το 2080. Με βάση τον μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, προβλέπει ότι η κανονική συνταξιοδότηση θα μετακινηθεί στα 68 έτη το 2030, στα 70 το 2055 και στα 72 το 2080.

Τέτοιες εκθέσεις δεν είναι ουδέτερες επιστημονικές εκτιμήσεις. Διαμορφώνουν κλίμα αποδοχής νέων αντιασφαλιστικών μέτρων, παρουσιάζοντας ως αναπόφευκτη την παράταση του εργάσιμου βίου. Ενσωματώνουν τις απαιτήσεις του κεφαλαίου για φθηνότερη εργατική δύναμη, μεγαλύτερη παραμονή στην εργασία και συντάξεις που δεν επαρκούν για αξιοπρεπή διαβίωση. Με άλλα λόγια, προωθούν τη λογική της δουλειάς μέχρι τον τάφο και της σύνταξης-φιλοδωρήματος.

Η αντιασφαλιστική επίθεση έχει συνέχεια και διαχρονικούς υπεύθυνους

Για την αύξηση των ορίων ηλικίας, τη μείωση των συντάξεων και την υπονόμευση της κοινωνικής ασφάλισης φρόντισαν διαχρονικά όλες οι Κυβερνήσεις, ανεξάρτητα από το κόμμα ή τον κυβερνητικό συνασπισμό που βρισκόταν στην εξουσία. Η μία Κυβέρνηση παρέδιδε την αντιασφαλιστική σκυτάλη στην επόμενη, αξιοποιώντας και επεκτείνοντας το νομοθετικό οπλοστάσιο των προκατόχων της.

Με τις ανατροπές των μνημονιακών χρόνων, ιδιαίτερα το 2012 και το 2014, τα όρια ηλικίας αυξήθηκαν από τα 65 στα 67 χρόνια για την πλήρη και από τα 60 στα 62 για την πρόωρη συνταξιοδότηση. Παράλληλα, από το 2021 προβλέπεται η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας με βάση τις μεταβολές του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη, με επανεξέταση ανά τριετία.

Κάθε φορά τα ίδια επιχειρήματα: ότι πρόκειται για την τελευταία παρέμβαση, ότι το σύστημα θωρακίζεται οριστικά, ότι δεν θίγονται τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Η ίδια η πείρα των εργαζομένων αποδεικνύει ότι καμία τέτοια διαβεβαίωση δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Χωρίς οργανωμένη αντίσταση, κάθε προηγούμενη ανατροπή γίνεται το έδαφος για την επόμενη.

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερα χρόνια δουλειάς

Η μείωση των γεννήσεων και του πληθυσμού δεν είναι φυσικό φαινόμενο, ανεξάρτητο από τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Συνδέεται άμεσα με τη ζωή των εργατικών και λαϊκών οικογενειών. Οι χαμηλοί μισθοί, η ακρίβεια, η εργασιακή ανασφάλεια, τα πανάκριβα ενοίκια, η ενεργειακή φτώχεια και η δυσκολία πρόσβασης σε δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τα νέα ζευγάρια.

Όταν η απόκτηση και η ανατροφή ενός παιδιού μετατρέπονται σε οικονομικό βάρος, όταν η στέγη αποτελεί άπιαστο όνειρο και όταν η εργασία δεν εξασφαλίζει σταθερό εισόδημα και ελεύθερο χρόνο, η δημιουργία οικογένειας αναβάλλεται ή εγκαταλείπεται.

Αυτές τις αιτίες αποκρύπτουν οι Κυβερνήσεις και η Ε.Ε. Η δική τους αγωνία δεν είναι πρωτίστως η ικανοποίηση των αναγκών των νέων ανθρώπων, αλλά η διατήρηση επαρκούς εργατικού δυναμικού για τις ανάγκες της καπιταλιστικής οικονομίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρηματικών ομίλων.

Γι’ αυτό και τα αποσπασματικά επιδόματα και οι φοροαπαλλαγές, που παρουσιάζονται ως πολιτική στήριξης της οικογένειας, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Ούτε τα προγράμματα στέγασης που φορτώνουν νέα χρέη στις πλάτες των εργαζομένων αποτελούν πραγματική λύση.

Στο «στόχαστρο» και τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων

Η προώθηση νέων αντιασφαλιστικών ανατροπών συνδέεται και με τη γενικότερη στροφή της Ε.Ε. στην πολεμική οικονομία. Οι τεράστιες δαπάνες για εξοπλισμούς και στρατιωτικές προετοιμασίες αναζητούν νέες πηγές χρηματοδότησης, με τους εργαζόμενους να καλούνται ξανά να πληρώσουν το κόστος.

Χαρακτηριστική είναι η προώθηση της λεγόμενης «Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» (Savings and Investments Union-SIU). Όπως έχει αναδείξει η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ, μέσα από σχετική Ερώτηση των ευρωβουλευτών Κώστα Παπαδάκη και Λευτέρη Νικολάου-Αλαβάνου, επιδιώκεται η διοχέτευση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων και των αποθεματικών των συνταξιοδοτικών ταμείων σε επενδύσεις που υπηρετούν τις στρατηγικές ανάγκες της Ε.Ε.

Με οδηγό και τις κατευθύνσεις της Έκθεσης Λέττα, μπαίνουν στο στόχαστρο αποταμιεύσεις δεκάδων τρισεκατομμυρίων ευρώ, με ιδιαίτερη έμφαση στις συμπληρωματικές συντάξεις. Παρουσιάζεται ως «ενδυνάμωση των πολιτών» και «οικονομική ανάπτυξη» η μετατροπή των αποταμιεύσεων και των ασφαλιστικών εισφορών σε πεδίο επενδυτικής δραστηριότητας και επιχειρηματικού κινδύνου.

Οι εργαζόμενοι δεν έχουν κανέναν λόγο να αποδεχτούν να γίνουν οι συντάξεις και οι κόποι μιας ολόκληρης ζωής καύσιμη ύλη για τα κέρδη των ομίλων και τη χρηματοδότηση των πολεμικών σχεδιασμών.

Η «ενεργός γήρανση» σημαίνει δουλειά μέχρι τα βαθιά γεράματα

Η Κυβέρνηση της Ν.Δ., όπως και οι προηγούμενες, αξιοποιεί το δημογραφικό για να προωθήσει την παραμονή των εργαζομένων στην εργασία σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η λεγόμενη «ενεργός γήρανση» παρουσιάζεται ως επιλογή και δικαίωμα, ενώ στην πραγματικότητα συγκαλύπτει την ανάγκη των εργαζομένων να συνεχίσουν να εργάζονται επειδή οι συντάξεις τους δεν επαρκούν για να ζήσουν.

Ιδιαίτερα στους χώρους της Υγείας, οι εργαζόμενοι γνωρίζουν τι σημαίνει εντατικοποίηση, εξαντλητικά ωράρια, νυχτερινή εργασία, σωματική και ψυχική καταπόνηση, ελλείψεις προσωπικού και επικίνδυνες συνθήκες εργασίας. Δεν μπορεί να θεωρείται φυσιολογικό ένας εργαζόμενος να εξαναγκάζεται να παραμένει στην εργασία μέχρι τα 68 ή τα 70 χρόνια, όταν έχει ήδη δώσει δεκαετίες από τη ζωή του σε δύσκολες και απαιτητικές συνθήκες.

Η παράταση του εργάσιμου βίου δεν αποτελεί λύση ούτε για το δημογραφικό, ούτε για την κοινωνική ασφάλιση. Αντίθετα, επιβαρύνει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, περιορίζει τις δυνατότητες απασχόλησης των νεότερων γενιών και υποβαθμίζει ακόμη περισσότερο τα δικαιώματα όλων.

Στο προσκήνιο η οργάνωση του αγώνα

Η επίθεση στην κοινωνική ασφάλιση δεν αφορά μόνο τα όρια ηλικίας και το ύψος των συντάξεων. Συνδέεται άμεσα με την παραπέρα εμπορευματοποίηση της Δημόσιας Υγείας, της Πρόνοιας και της Περίθαλψης, με τη μετατροπή βασικών κοινωνικών αναγκών σε πεδία επιχειρηματικής κερδοφορίας.

Απέναντι σε αυτή την πολιτική, οι εργαζόμενοι, οι νέοι, οι γυναίκες, οι συνταξιούχοι και τα λαϊκά στρώματα έχουν τη δύναμη να οργανώσουν την αντίστασή τους!

Ο Δημήτρης Βρύσαλης είναι πρόεδρος Σωματείου ΠΑΓΝΗ, μέλος Γ.Σ. ΑΔΕΔΥ