Όταν αποφασίστηκε η έκδοση κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, ο εκπρόσωπος της χώρας μας στο Συμβούλιο ανακοίνωσε πως αποτέλεσε εθνική νίκη η ονομασία του ευρώ. Όπως τότε, έκτοτε και τώρα οι εθνικοί μας εκπρόσωποι, πνευματικοί συνεχιστές του αλήστου μνήμης Άκη Τσοχατζόπουλου που είχε κάμει τη δήλωση, συγχέουν έρωτες του Δία ή άλλα παραμύθια με το νέο διεθνές σκηνικό στο οποίο ζούμε.
Ανάμεσα στις άλλες επαναλήψεις δήθεν εθνικών νικών είναι και εκείνη του σημερινού πρωθυπουργού που εμφανίζει, όπως και οι υπουργοί του το πρόγραμμα Ευρώπη 2-0 σαν δική τους επιτυχία. Το πρόγραμμα, όμως, θεσπίστηκε για αναθέρμανση της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά την επιδημία κόβιντ.
Το συνολικό ύψος του ξεπερνά τα 600 δισ. ευρώ. Το γεγονός πως η Ελλάδα πήρε συγκριτικά σημαντικό μερίδιό του, περίπου 36 δισ. δεν είναι για θριαμβολογίες. Οφείλεται στην οικτρή θέση της οικονομίας μας. Το πρόγραμμα αποτέλεσε για εμάς συνέχεια του τρίτου Μνημονίου, που έχει εξασφαλίσει στη χώρα χαμηλότοκη δανειοδότηση.
Σημαντικό μέρος του τρίτου Μνημονίου, που είχε μικρότερη από τα δυο άλλα επιβάρυνση για τη χώρα, 37 δισ. τοποθετήθηκαν έκτοτε στο κρατικό θησαυροφυλάκιο που είχε αδειάσει υπό ξένη διαχείριση στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. (Το θησαυροφυλάκιο της Ολλανδίας, χώρας περίπου ισοδύναμης, διαθέτει μόνο σε μορφή χρυσού κοντά 350 τόνους.
Μετατροπή βέβαια σε χρυσό μέρους των 37 δισ., θα είχε τώρα ενισχύσει την οικονομική μας αξιοπιστία). Το αποθεματικό εκείνο παραδόθηκε στην εκλεγμένη το 2019 Κυβέρνηση από την προκάτοχο της, τον ΣΥΡΙΖΑ. Σε σχέση με τη στάση της τελευταίας που κατηγορήθηκε για αφέλεια, επειδή δε χρησιμοποίησε μέρος των κεφαλαίων για να βελτιώσει την εικόνα της, η ΝΔ διαχειρίστηκε το πρόγραμμα Ανάκαμψης-Ανθεκτικότητας χωρίς εσωτερική διαβούλευση, σαν να ήταν νεοδημοκρατικός κουμπαράς.
Αλλά η ανάταξη της παραγωγικής μας υποδομής, απαραίτητη μετά την πτώχευση της χώρας και τον κόβιντ, μπορούσε να αντιμετωπιστεί μόνο με εθνική συνεννόηση. Το ζήτημα αυτό δεν απασχόλησε ούτε στο ελάχιστο την Κυβέρνηση.
Συνεχίζοντας τη στάση που ακολουθούν τα συστημικά κόμματα εξουσίας, η ΝΔ, ιδιαίτερα τελευταία, λειτουργεί με στενά κομματική λογική στα μεγάλα θέματα του τόπου. Αντί για συνεννόηση, όπως γίνεται στα άλλα κράτη της Ε.Ε., ο διχασμός είναι κανόνας. Όπως η διαφθορά, έτσι και ο διχασμός είναι οργανικό συστατικό του συστήματος επιτροπείας στην Ελλάδα.
Το πελατειακό κράτος επωφελείται από τη διαχείριση της εξουσίας, ακόμη και για προγράμματα της Ε.Ε., που προορίζονται στη χώρα μας. Μεταξύ άλλων συνεπειών που έχει αυτή η στάση, είναι ότι σχεδόν το ένα τρίτο αυτού του προγράμματος δεν απορροφήθηκε λίγους μήνες πριν τη λήξη του.
Και όσο έχει υλοποιηθεί από το 2022, ελάχιστα ακουμπά την παραγωγική υποδομή της χώρας, που μόνο αυτή θα μας εξασφάλιζε βιωσιμότητα σε βάθος χρόνου. Ας περιοριστούμε, όμως, στη μονοκομματική αντίληψη που διέπει αυτή την πολιτική σε μια τόσο κρίσιμη φάση επιβίωσης της οικονομίας.
Εκτός του ότι δε συζητήθηκε ποτέ στη Βουλή η κατανομή των πόρων με βάση τις πάγιες ανάγκες βιωσιμότητας της οικονομίας, συνολικά σε όλα τα πεδία υλοποίησης είναι χαρακτηριστικός ο μονοκομματικός χαρακτήρας διαχείρισής τους. Το τεράστιο αυτό ποσό δεν έχει ορατά αποτελέσματα στη χώρα.
Αντίθετα είναι φανερές οι αναξιοκρατικές διαδικασίες αναθέσεων, και η εμπλοκή ανεπαρκών στελεχών για τη διαμόρφωση των επιμέρους πλαισίων δράσης. Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η αδιαφάνεια στην υλοποίηση, όπου μεγάλο μέρος του προγράμματος έχει κατανεμηθεί χωρίς θεσμικές διαδικασίες αξιολόγησης. Η υλοποίησή του ανατέθηκε στους εθνικούς εργολάβους και μελετητές. Με προσχηματική επίδειξη πτυχίων έργων και μελετών που εκτελούνται στην πραγματικότητα δίχως επιστημονική και επιχειρησιακή επάρκεια.
Κάτω από την «ομπρέλα» των ημετέρων βρίθουν οι υπεργολαβίες που και γι’ αυτές δεν αρκεί, όπως άλλοτε η απαίτηση εθνικοφροσύνης. Ούτε καν η απλή κομματική τοποθέτηση. Τα τελευταία χρόνια απαιτείται κομματικό εισιτήριο για τις αναθέσεις. Η αναποτελεσματικότητα αξιοποίησης των κονδυλίων επιβεβαιώνεται από τη μεγάλη ουρά υπεργολαβιών με δαπάνες που αφήνουν περιθώρια εμπλοκής σε σειρά ολόκληρη συνεργείων μεταβίβασης μελετών και έργων.
Συγκριτικά με εμάς, πολλές χώρες έχουν ήδη απορροφήσει το σύνολο των κονδυλίων που τους διατέθηκαν. Όχι μόνο οι σκανδιναβικές και οι χώρες της Βαλτικής, αλλά και η Ιταλία, η Ισπανία, ακόμη και η Κροατία. Όπως είναι γνωστό, στην Ελλάδα έχουμε πολύ ψηλό ποσοστό απόφοιτων Ανωτάτων Σχολών, αλλά και νέων με μεταπτυχιακή κατάρτιση.
Ούτε, όμως, προσλαμβάνονται στις υπηρεσίες, ούτε προσκαλούνται με συμβάσεις για τη σύνταξη συνεκτικών προγραμμάτων αποτελεσματικής διαχείρισης τόσο σημαντικών για την πορεία της χώρας. Η Κυβέρνηση προτιμά να χάνονται πόροι παρά να εμπλέκονται κατάλληλοι επιστήμονες χωρίς κομματική νομιμοποίηση, ικανοί όμως να συμβάλουν στην αναβάθμιση της χώρας.
O Νίκος Λεβεντάκης είναι μηχανικός