Ο διαχωρισμός των οργανικών αποβλήτων στην κουζίνα, η αξιοποίηση των υπολειμμάτων και η διάθεση της πλεονάζουσας τροφής σε ανθρώπους που τη χρειάζονται βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρώτης ημέρας του Zero Waste Forum 2026 στο Ρέθυμνο. Η συζήτηση ανέδειξε τις πρακτικές αλλαγές που απαιτούνται σε επιχειρήσεις και δήμους, αλλά και τις καθυστερήσεις στις υποδομές που δυσκολεύουν τη μετάβαση σε αποτελεσματικότερη διαχείριση των απορριμμάτων.
Το διήμερο συνέδριο διοργανώνεται από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνης, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ξενοδόχων και τον Σύλλογο Εστίασης Ρεθύμνου. Οι εργασίες της πρώτης ημέρας οργανώθηκαν γύρω από τρεις άξονες, τις υποδομές και το κόστος διαχείρισης, τις επιστημονικές λύσεις και τα δίκτυα δωρεάς τροφίμων.
Ο σωστός διαχωρισμός μειώνει το υπόλειμμα και το κόστος
Η διαλογή στην πηγή, δηλαδή ο διαχωρισμός των αποβλήτων εκεί όπου παράγονται, αναδείχθηκε ως καθοριστική προϋπόθεση για την αξιοποίησή τους. Όσο καλύτερα ξεχωρίζονται τα οργανικά και τα ανακυκλώσιμα πριν φθάσουν στις μονάδες επεξεργασίας, τόσο περιορίζονται οι ποσότητες που καταλήγουν στην ταφή.
Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα της μονάδας στο Αμάρι. Ο γενικός διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του ομίλου Motor Oil και αντιπρόεδρος των THALIS και HELECTOR, Δημήτρης Κονταξής, ανέφερε ότι, παρά τον σύγχρονο εξοπλισμό της, το υπόλειμμα κυμαίνεται στο 30% με 35%, κυρίως επειδή δεν προηγείται σωστή διαλογή.
Όπως επισήμανε, η τεχνολογία υπάρχει, όμως χρειάζονται υποδομές και καλύτερος διαχωρισμός των υλικών, ώστε να μειωθούν τόσο το υπόλειμμα όσο και το κόστος διαχείρισης.
Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος Στέλιος Σπανουδάκης υπογράμμισε τη σημασία των οργανικών αποβλήτων για έναν τουριστικό δήμο όπως το Ρέθυμνο, όπου το καλοκαίρι ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται και αυξάνεται η δραστηριότητα στη φιλοξενία και την εστίαση.
Οι υποδομές πρέπει να ακολουθήσουν τον σχεδιασμό
Στην πρώτη θεματική ενότητα συζητήθηκαν οι χρηματοδοτήσεις για τους δήμους, η επάρκεια των μονάδων επεξεργασίας και το σύστημα «Πληρώνω όσο Πετάω», που συνδέει τη χρέωση με την ποσότητα των απορριμμάτων.
Ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων Μανώλης Γραφάκος ανέφερε ότι στην Κρήτη λειτουργούν η μονάδα Αμαρίου και η μονάδα ανακύκλωσης της ΔΕΔΙΣΑ Χανίων, ενώ κατασκευάζονται μονάδες σε Ηράκλειο, Σητεία και Χερσόνησο. Σύμφωνα με τον ίδιο, προβλέπεται χρηματοδότηση για τη μετατροπή τους σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης, με παραγωγή δευτερογενούς καυσίμου και περιορισμό της ταφής.
Την απόσταση ανάμεσα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ανέδειξε ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, τονίζοντας ότι οι στόχοι του 2030 δεν μπορούν να επιτευχθούν με τους σημερινούς ρυθμούς. Αντίστοιχα, ο δήμαρχος Ρεθύμνης Γιώργης Μαρινάκης επισήμανε ότι τα χρονοδιαγράμματα δεν έχουν τηρηθεί και απαιτείται εντατικοποίηση της προσπάθειας.
Στο μεταξύ, ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος άσκησε κριτική στην οριζόντια εφαρμογή του τέλους ταφής, υποστηρίζοντας ότι η επιβάρυνση μεταφέρεται στους δήμους και τελικά στους κατοίκους, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές δυνατότητες διαχείρισης.
Η επιστήμη στην υπηρεσία της καθημερινής λειτουργίας
Η δεύτερη ενότητα έφερε τη συζήτηση στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τουριστικής δραστηριότητας και στα εργαλεία που μπορούν να περιορίσουν τη σπατάλη.
Πανεπιστημιακοί και επαγγελματίες παρουσίασαν δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, έξυπνων αισθητήρων και δεδομένων, καθώς και τρόπους βελτίωσης της ποιότητας του κομπόστ. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα επιστημονικά στοιχεία υπέρ του διαχωρισμού των οργανικών στην πηγή, πριν αναμειχθούν με άλλα απορρίμματα.
Η συζήτηση συνδέθηκε με τις εισηγήσεις των Αντώνη Μαυρόπουλου, Κάτιας Λαζαρίδη και Αντωνίας Τριχοπούλου για το περιβαλλοντικό κόστος της σπατάλης, τις ανάγκες της χώρας και τη συνετή αξιοποίηση της τροφής, όπως αποτυπώνεται και στην κρητική διατροφική παράδοση.
Η τροφή που περισσεύει να φθάνει εκεί όπου χρειάζεται
Η τρίτη ενότητα επικεντρώθηκε στα δίκτυα δωρεάς τροφίμων και στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις όταν θέλουν να διαθέσουν πλεονάζουσα τροφή.
Εκπρόσωποι του «Μπορούμε», των Τραπεζών Τροφίμων, της αυτοδιοίκησης, της αγοράς και της Εκκλησίας συζήτησαν την ασφαλή διανομή, τα φορολογικά κίνητρα και την άρση νομικών και γραφειοκρατικών δυσκολιών. Βασικό ζητούμενο ήταν ο συντονισμός των τοπικών φορέων, ώστε η διάθεση των τροφίμων να γίνεται οργανωμένα και με ασφάλεια.
Αύριο η συζήτηση περνά στην κουζίνα
Οι εργασίες συνεχίζονται αύριο, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, με επίκεντρο τις προμήθειες, την εκπαίδευση του προσωπικού, την οργάνωση της κουζίνας και τη μείωση του κόστους τροφίμων.
Στην ενότητα συμμετέχουν ο Λευτέρης Λαζάρου, ο Δημήτρης Καλαϊτζιδάκης από τη Grecotel, ο Νίκος Κουμνάς, ο Κωνσταντίνος Αντωνίου από τον όμιλο Γευσήνους και ο Αλέξανδρος Στεφανάκης, με συντονιστή τον Μιχάλη Χάσικο.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης εκπαιδευτικές επισκέψεις στη μονάδα Αμαρίου και σε κουζίνα ξενοδοχείου, όπου θα παρουσιαστεί στην πράξη ο διαχωρισμός των οργανικών αποβλήτων και η προετοιμασία γεύματος με αρχές κυκλικής αξιοποίησης των υλικών.