Ταχύτατες είναι οι εξελίξεις στο ζήτημα της διευθέτησης του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς παρά την αβεβαιότητα που κυριαρχεί για την ίδια συμφωνία, οι δύο πλευρές εμφανίζονται, όπως υποστηρίζει εξάλλου και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ εδώ και καιρό, πολύ κοντά στην υπογραφή της.
Μάλιστα σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας για την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης, το οποίο θα λειτουργήσει ως ενδιάμεσο βήμα προς μια συνολικότερη διευθέτηση.
Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής της G7, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου στη Γαλλία.
Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων αναφέρουν ότι η Γενεύη εξετάζεται ως πιθανός τόπος υπογραφής του μνημονίου ακόμη και από την Κυριακή, όπως εξάλλου είχε υποστηρίξει σε δηλώσεις του ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με το Al Arabiya, η πρόταση για υπογραφή επί ευρωπαϊκού εδάφους προήλθε από την Τεχεράνη.
Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι δεν έχουν μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει επισήμως τη συμμετοχή τους, ενώ διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών εξελίσσονται με αργούς ρυθμούς από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απέφυγε να επιβεβαιώσει ότι έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία. Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε ότι «δεν έχουμε ακόμη καταλήξει σε οριστικό συμπέρασμα επί του θέματος», αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι έχουν γίνει βήματα προς τον τερματισμό της σύγκρουσης που έχει προκαλέσει αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και ισχυρές πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Παράλληλα, διπλωματική πηγή με γνώση των συνομιλιών υποστήριξε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές έχουν ήδη συμφωνήσει επί του σχεδίου, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές εάν έχει δοθεί η τελική έγκριση από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος φέρεται να διατηρεί τον τελικό λόγο σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Τα 14 σημεία του προσχεδίου
Στο μεταξύ λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο Mehr News Agency, επικαλούμενο πηγή προσκείμενη στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης περιλαμβάνει 14 σημεία πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού χαρακτήρα, με στόχο την άμεση αποκλιμάκωση της έντασης και τη μετάβαση σε τελική συμφωνία μετά από διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
-Άμεση και οριστική παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
-Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και να σέβονται την εθνική του κυριαρχία.
-Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
-Δέσμευση για αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν.
-Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών υπό ιρανική διαχείριση.
-Αναστολή των κυρώσεων που αφορούν το πετρέλαιο και τα πετροχημικά προϊόντα.
-Πλήρης πρόσβαση της Τεχεράνης σε δεσμευμένα κεφάλαια στο εξωτερικό.
-Πρόβλεψη για πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν, με εκτιμώμενο κόστος τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα κληθούν να παρουσιάσουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους.
-Έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των κυρώσεων.
-Επιβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT).
-Δέσμευση ότι δεν θα υπάρξει ενίσχυση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων ούτε επιβολή νέων κυρώσεων κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
-Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων, εκ των οποίων το ήμισυ πριν από την επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων.
-Δημιουργία μηχανισμού εποπτείας για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
-Επικύρωση της τελικής συμφωνίας μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι ζητήματα όπως το βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και η υποστήριξη περιφερειακών ένοπλων οργανώσεων δεν θα αποτελέσουν μέρος των τελικών διαπραγματεύσεων, καθώς φέρεται να έχουν εξαιρεθεί από την ατζέντα.
Παρά τις πληροφορίες περί προόδου, το περιεχόμενο του προσχεδίου δεν έχει επιβεβαιωθεί από την αμερικανική πλευρά και παραμένει ασαφές κατά πόσο αντανακλά κοινά αποδεκτό διαπραγματευτικό κείμενο ή την ιρανική εκδοχή των συζητήσεων.
Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι οι συνομιλίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε στάδιο διαμόρφωσης πλαισίου και ότι κρίσιμα ζητήματα, όπως η άρση των κυρώσεων, η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή και το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, παραμένουν ανοικτά και αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Σε αυτό το πλαίσιο ιδιαίτερη σημασία έχει πως το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε ότι, βάσει του σχεδίου συμφωνίας-πλαισίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες που έχει στόχο να βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η Τεχεράνη δεν πρόκειται να παραιτηθεί από τον έλεγχο των στρατηγικής σημασίας στενών του Ορμούζ.
«Το Ιράν δεν αναλαμβάνει σ’ αυτό το κείμενο καμιά δέσμευση να παραχωρήσει τη διαχείριση των στενών ούτε να αποκαταστήσει τις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από την αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική επίθεση», σύμφωνα με το IRNA, το οποίο περιγράφει «τις γενικές γραμμές του υφιστάμενου κειμένου» που οδεύει προς οριστικοποίηση.
Το IRNA μετέδωσε επίσης ότι, βάσει του σχεδίου συμφωνίας-πλαισίου, το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος θα εξετασθεί κατά τις 60 ημέρες των διαπραγματεύσεων που θα διεξαγάγει η Τεχεράνη με την Ουάσινγκτον, με την Τεχεράνη να επιμένει στο «δικαίωμά» της στον εμπλουτισμό.
«Το Ιράν θα διαπραγματευθεί για το πυρηνικό πρόγραμμα αποκλειστικά στο πλαίσιο των θεμελιωδών αρχών της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ζητήματα όπως το δικαίωμα του Ιράν να εμπλουτίζει το ουράνιο και να διατηρεί εμπλουτισμένες ύλες, θα προωθηθούν για να περιληφθούν στην τελική συμφωνία», μετέδωσε το IRNA.