Η εφημερίδα "ΠΑΤΡΙΣ" κλείνει 80 χρόνια ενημέρωσης και ιστορίας, 1946-2026

Η Μάχη της Καντάνου – 24 Μαΐου 1941
Δύο από τις Σελινιώτισσες γυναίκες που πολέμησαν στο φαράγγι της Καντάνου στις 24 Μαΐου 1941.Αριστερά η Ελένη Βακάκη του Γεωργίου και δεξιά η θεία της Αντωνία Βακάκη, σύζυγος Δημητρίου το γένος Ψαράκη. (Φωτογραφία : Χανιώτικα Νέα, Δευτέρα 25 Μαΐου 2009, αφιέρωμα στη Μάχη της Καντάνου, σελ. 23. Φωτογράφος ο Κωνσταντίνος Κουτουλάκης)

Ο Σελινιώτης αξιωματικός Χαράλαμπος Σειραδάκης, στην Έκθεσή του με τίτλο : “Πολεμική Έκθεσις Από την Μάχην της Κρήτης. Η μάχη της Καντάνου” περιγράφει τη μάχη που δόθηκε στις 24 και 25 Μαϊου 1941 στο Καντανιώτικο φαράγγι από πάνοπλους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές και σελινιώτες (άντρες, γυναίκες, παιδιά και ιερωμένους). Στην Έκθεσή του, ο Χαράλαμπος Σειραδάκης αναφέρει μεταξύ άλλων και τα εξής :

«24η Μαΐου 1941

Την πρωΐαν της 24ης Μαΐου 1941 προκαλυπτικά τμήματα μας υπό τον έφεδρον Λοχίαν Παπαδαντώνην Γεώργιον, απουσιάσαντος εν τώ μεταξύ του εφέδρου Ανθυπολοχαγού Λαμπαθάκη, εκράτουν την γραμμήν Φλώρια και Νοτιοδυτικώς τούτων τα υπερκείμενα υψώματα.

Την 7ην και 30΄πρωϊνήν οι Γερμανοί προχωρούντες εκ Κακοπέτρου έφθασαν εις Μεσαύλια. Το εκεί εγκατεστημένον φυλάκιον μας αποτελούμενον από άνδρας Φλωρίων, Σασάλου, Μεσαυλιών και Παλαιών Ρουμάτων συνεκρούσθη μετά των Γερμανών. Η συμπλοκή διεξήγετο από τα υπέρθεν και εκατέρωθεν των Μεσαυλιών υψώματα. Μετά πάροδον μιας ώρας εξαντληθέντων των φυσιγγίων των ημετέρων υπεχώρησαν προς το Κανδανιώτικο φαράγγι και εισήλθον εις τάς γραμμάς.

Την 8ην και 30΄πρωϊνήν ειδοποιούμαι από τον Λοχίαν Παπαδαντώνην Γ. διά της τηλεφωνήτριας του χωρίου Φλώρια κ. Φραγκιαδάκη τα της εμφανίσεως των Γερμανών και προ των Φλωρίων. Ακολούθως η κ. Φραγκιαδάκη με τηρεί μόνη πλέον ενήμερον τής διεξαγόμενης μάχης και της συμπτύξεως των ημετέρων από τα Φλώρια εις Άναβον και εκείθεν κατά της υποδείξεις μου προς Ξερόκαμπον, μοί δίδει δε τον πιθανόν αριθμόν των Γερμανών τους οποίους μου αναβιβάζει εις χιλίους, οίτινες επέβαινον μοτοσυκλετών.

Την διέταξα να καταστρέψη το τηλέφωνον και να παραλάβη το τέκνον της, του οποίου τους κλαθμηρισμούς καθ’ ήν ώραν μου ετηλεφώνει ήκουα εις το ακουστικόν και να φύγη πρός την κατεύθυνσιν Σπίνας διά να σωθή, όπερ καί έπραξε διαφυγούσα τόν θάνατον ώς εκ θαύματος η ηρωΐς αύτη.

Ο Συνταγματάρχης Χαράλαμπος Σειραδάκης. (Φωτογραφία : Χανιώτικα Νέα, Δευτέρα 25 Μαΐου 2009, αφιέρωμα στη Μάχη της Καντάνου, σελ. 22)

Εγώ δε με τις διαθέσιμες δυνάμεις βαδίζω και καταλαμβάνω θέσιν στην Α’ γραμήν. Τον σταθμόν της Διοικήσεως μου τοποθετώ άνωθεν του μεγάλου σπηλαίου Νερόσπηλιου, επί της γραμμής του πυρός… ώστε να δύναμαι να παρακολουθώ την εξέλιξη την μάχης…

Η μάχη εις το αναμεταξύ μετατοπίζεται από τον Άναβον και πρός το αριστερόν μου πρός την κατεύθυνσιν Άναβος-Ξερόκαμπος.

Την 10ην πρωϊνήν ο κύριος όγκος του εχθρού επιβαίνων επί μοτοσυκλετών και ακολουθών την αμαξιτήν οδόν εισέρχεται εις το φαράγγι. Οι πολεμισταί μας έχουν ταχθή εις την έξοδον της φάραγγος αλλά και εις τα πλευράς αυτής και οχυρωμένοι είς τάς θέσεις των καραδοκούν τον εχθρόν νά πλήξουν τούτον αιφνιδιαστικώς.

Άμα ως ο εχθρός εισήλθεν εις την φάραγγα και έφθασεν εις την μεγάλην κούρπαν δέχεται τα αιφνιδιαστικά πυρά των ημετέρων, κατέρχεται των μοτοσυκλετών, οχυρώνεται προχείρως και αρχίζει η μάχη. Ο εχθρός βαλόμενος πανταχόθεν καθυλούται.

Οι με πολεμικά όπλα πολεμισταί μας βάλουν πανταχόθεν τον εχθρόν, όστις περιδεής αλάσσει διαδοχικώς θέσεις εις τας πλευράς της φάραγγος, αλλά δεν υπάρχει δι’ αυτόν απυρόβλητον καθόσον οι πολεμισταί μας κρατούν αμφοτέρας τας παρειάς της φάραγγος.

Αφ’ ετέρου οι οπλισμένοι με κηνυγετικά όπλα καλυπτόμενοι εις τους θάμνους προχωρούν διά των θάμνων και χαραδρώσεων της φάραγγος και πυροβολούν εξ’ εγγυτάτης αποστάσεως τους Γερμανούς διά των κηνυγετικών αυτών όπλων και προξενούν και ούτοι μεγάλας φθοράς εις τον εχθρόν. Κατά αφιγήσεις Γερμανών μεταγενεστέρως εις Χανιά, επαρουσιάσθησαν μετά την μάχην τραυματίες μεταξύ των οποίων αρκετοί τυφλοί από κηνυγετικά όπλα.

Οι άοπλοι και τοιούτοι ήσαν αρκετοί παρηκολούθουν τους πολεμιστάς μας εις την πρώτην γραμμήν ανεφοδιάζοντες τούτους με τρόφιμα και χρησιμευόντες ως αγγελιοφόροι τους εφοδίαζαν δε συχνότατα με Γερμανικά όπλα, καθόσον αι θέσεις συχνότατα άλλαζαν χείρας, εκείνο όμως το οποίον υπήρξεν άξιον ιδιατέρου θαυμασμού ήτο η συμβολή των γυναικών εις τον αγώνα.

Μετέφερον αύται τρόφιμα και πρό παντός νερό, καθόσον δέον να σημειωθή ότι η μάχη διεξήγετο υπό αφόρητον καύσωνα, ιδιαίτατα δε εντός τής φάραγγος ή κατάστασις ενίοτε ήτο ανυπόφορος και ούτω η ανάγκη του ύδατος επρυτάνευεν την στιγμήν εκείνην και αυτών των τροφίμων. Την αυτοθυσίαν των εκείνην επλήρωσαν αι γυναίκες της Κανδάνου με δύο νεκρούς και τρείς τραυματίας.

Βλέποντας οι Γερμανοί το αδιέξοδον εις το οποίον περιήλθον μη δυνάμενοι να κινηθούν των θέσεων των εζήτησαν ενισχύσεις, και τότε των εστάλη διά μοτοσυκλετών ένας λόχος. Ούτω την 6ην μ.μ. ενεργούν επίθεσιν εις την θέσιν “Νεβέλα” όπου την στιγμή εκείνην στρέφουν και τα πυρά των όλμων ολοκλήρου της γραμμής.

Μέχρι την στιγμής εκείνης είχον εμφανισθή εις την μάχην μόνον 4 σωλήνες όλμων, ήδη όμως παρουσιάζονται έτεροι τέσσαρες, πιθανώς κομισθέντες την τελευταίαν στιγμήν μετά του μεταφερθέντος εφεδρικού λόχου.

Πλέον των 100 αεροπλάνων περιύπτανται συνήθως της γραμμής της μάχης βορβαδίζοντα και πολυβολούντα τας γραμμάς μας. Ολόκληρον το λεκανοπέδιον της Κανδάνου έχει καλυφθή από κονιορτόν και καπνούς συνεπεία των εκρήξεων των οβίδων των ριπτωμένων υπό των αεροπλάνων.

Οι με κηνυγετικά οπλισμένοι πολεμισταί μας εκμεταλλευόμενοι τον κονιορτόν πλησιάζουν τους Γερμανούς και ούτω γίνεται ευρεία χρήσις των κηνυγετικών μας όπλων. Τα Γερμανικά αεροπλάνα κατέρχονται εις ύψος 10 μέτρων και κτυπούν τας γραμμάς μας αλλά και τα μετόπισθεν, εμποδίζονται όμως και αυτά εις το έργον των ελλείψει ορατότητος διά τον αυτόν ως άνω λόγον.

Ο Ήλιος ευρίσκεται εις την δύσιν του, τα πυρομαχικά των ανδρών μας είναι πλέον εν τω τελειούσθαι, θα είχαν δε ασφαλώς προ πολλού αφήσει τον δρόμον εις τους Γερμανούς ανοικτόν ένεκεν της ελλείψεως ταύτης των πυρομαχικών εάν εις το αναμεταξύ δέν κατεύθαναν νέαι ενισχύσεις, αι οποίαι εισήρχοντο εις την μάχην,

Η Μαίρη Σειραδάκη, κόρη του Χαράλαμπου Σειραδάκη. Σκοτώθηκε στον Λιβαδά από άντρες της Βέρμαχτ στις 29 Σεπτεμβρίου 1943, όταν ο ναζιστικός και φασιστικός στρατός λεηλάτησε, πυρπόλησε και εκτέλεσε κατοίκους των χωριών Μονής, Λειβαδά και Κουστογέρακου Σελίνου. (φωτο : Ευτύχης Ι. Λαμπουσάκης, Το Σέλινο στη Μάχη της Κρήτης, σελ. 88)

Αλλά και τούτων τα πυρομαχικά μη υπερβαίνοντα συνήθως τα 20 φυσίγγια κατά πολεμιστήν εξηντλούντο. Εκμεταλλευόμενοι οι Γερμανοί την τοιαύτην έλειψιν των πυρομαχικών ενεργούν περί την δήλην σφοδρότατην επίθεσιν υποστηριζόμενοι και υπό εκατοντάδων αεροπλάνων διά τής οποίας κατορθώνουν και βάζουν πόδι εις θέσιν “Νεβέλα” δις ανεκατελήφθη αύτη εις το τέλος οι Γερμανοί κατορθώνουν να σχηματίσουν βάσιν πυρός εις δεσπόζοντα σημεία τής τοποθεσίας ταύτης και ούτω τελικά παραμένει εις χείρας τους.

Την ιδίαν στιγμήν έτερα τμήματα Γερμανικά κινηθέντα πλευρικώς πλέον κτυπούν την επίσης οχυράν τοποθεσίαν μας “Αγριομέλισσα” και από τους τρείς τομείς της γραμμής μας καταφθάνουν απελπιστικαί αιτήσεις των επικεφαλής Αξιωματικών ζητώντες πυρομαχικά και κρούοντες τον κώδονα του κινδύνου λόγω ελλείψεως τοιούτων.

Επερχομένου τού σκότους οι Γερμανοί είναι κύριοι και της τοποθεσίας ΝΕΒΕΛΑ και “Αγριομέλισα” και ούτω από της στιγμής εκείνης έδει να θεωρηθή ότι η μάχη διά την κατάληψιν της Κανδάνου είχε κριθεί υπέρ των Γερμανών λόγω της καταλήψεως των δύο τούτων πρός Κάνδανον.

Η θέσις του δεξιού της παρατάξεως μας κατέστη τας απογευματινάς ώρας εις άκρον κρίσιμος(Από το αδιέξοδον που είχε περιέλθη η γραμμή μας ες το σημείο εκείνο ένεκεν της παντελούς ελλείψεως πυρομαχικών) εξήλθομεν του αδιεξόδου λόγω της εγκαίρου αφίξεως νέων πολεμιστών των κοινοτήτων Επανοχωρίου υπό τον έφεδρον Ενωματάρχην Ξανθουδάκην Ευτύχιον οίτινες λόγω του ότι οι υπ’ αυτού άνδρας διέθετον αρκετά φυσίγγια έκαστος κατορθώσαμεν να διατηρήσωμεν τας θέσεις μας εις το δεξιόν και ούτω εφ’ ενός μεν ν’ αποκρούσωμεν τας επανειλημμένας εφόδους του εχθρού, αφ’ ετέρου δε να απειλούμεν το κέντρο και ούτω ο εχθρός να δυστάση να προχωρήση την ημέραν εκείνην πρός Κάνδανον.

Δέον να σημειωθή ότι ο Λοχαγός Παλήκαρης Ευτύχιος παρουσθιασθείς την πρώτην ημέραν της πτώσεως των Αλεξιπτωτιστών ανεχώρησε άνευ αδείας την επομένην διά το χωρίο του. Όταν μετά πάροδον χρόνου τον παρετήρησα προς τούτο μοί ανέφερεν ότι απεμακρύνθη της Κανδάνου λόγω σοβαράς ασθενείας από την οποίαν έπασχεν.

Ο Ευτύχιος Καλαϊτζαντωνάκης, ετών 50. Δολοφονήθηκε στην Κάντανο στις 25 Μαΐου 1941, μετά τη μάχη στο Καντανιώτικο φαράγγι από τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές. (φωτογραφία : Ευτύχης Ι. Λαμπουσάκης, Το Σέλινο στη Μάχη της Κρήτης, σελ. 27)

Επανήλθεν τας απογευματινάς ώρας του Σαββάτου όταν πλέον η μάχη είχε κριθή ειργάσθη όμως φιλοτίμως διά της προωθήσεως των αφικνουμένων ομάδων προς τους διαφόρους τομείς της γραμμής μας.

Κατά την διάρκειαν της νυκτός της 24ης προς την 25ην Μαΐου απετάνθην και πάλιν προς Καμπανού και άλλας Κοινότητας Επανοχωρίου, Πελεκάνου, Παλαιοχώρας των τελευταίων τηλεφωνικώς, αλλά δυστυχώς το σύνολον των πολεμιστών μας ευρίσκετο εις την πρώτην γραμμήν πλήν άνευ πυρομαχικών.

Το βάρος των προσπαθειών μου το έριψα πλέον προς το άκρον δεξιόν, αλλά λόγω του ότι δεν υπήρχον πυρομαχικά εθεώρησα καλόν αφού άπαξ ήτο αδύνατος η ενέργεια επιθέσεως να διατάξω σύμπτυξιν της γραμμής ίνα μη το πρωΐ ευρεθούν κυκλωμένοι οι πολεμισταί μας.

25 Μαΐου 1941

Τας πρωϊνάς ώρας οι Γερμανοί προχωρούν από “Νεβέλα” και φθάνουν τον Συνοικισμόν “Νταμηλιανά” θέτουν δε πάραυτα πύρ εις τα οικίας του συνοικισμού τούτου, θέλοντες να προχωρήσουν εκ του αριστερού μας προς το κέντρον της Κανδάνου δεν μένουν ανενόχλητοι το μοναδικόν μας πολυβόλον από τον πόρον του Φαραγγιού μετατοπίζεται εις προκαθορισθείσαν θέσιν και κατασκευασθέν εκ των προτέρων πολυβολίον εις θέσιν “Άγιος -Γεώργιος” παρά το Ανισαράκι.

Εκτού σημείου εκείνου ο γεναίος ούτος πολεμιστής αλλά και καλός χειριστής του πολυβόλου ο Λοχίας Κωστάκης Γεώργιος βάλλει διαδοχικώς τους εμφανιζομένους εχθρικούς στόχους διά πλευρικών πυρών, οι πολεμισταί μας μάχονται από δένδρου εις δέδρον από γωνιά εις γωνιά και από τοίχου εις τοίχον, δυσχαιρένοντες ούτω την προέλασιν του εχθρού, αλλά κινδυνεύοντες ν’ αποκοπούν.

Από το αδιέξοδον που ευρέθησαν οι προ του κέντρου Κανδάνου μέχρι Ξεροκάμπου πολεμισταί μας τους εξήγαγεν επιθετική κίνησις από την κατεύθυνσιν “Βοσκού” ήτις τους επέτρεψεν να απαγκιστρωθούν και να συμτυχθούν πρός “Κουφαλωτό”, “Λαμπιριανά” και “Τρείς Εκκλησιές”.

Τα πυρά των Γερμανών εστράφησαν διά να εξουδετερώσουν το αθέατον πολυβόλον μας, κυριολεκτικώς δε οι όλμοι μας και τα πολυβόλα εμένοντο προς την κατεύθυνσιν του πολυβόλου μας, το οποίον μέχρι της τελευταίας στιγμής δεν κατόρθωσαν να σιγήσουν. Δέον να σημειωθή ότι παρ’ όλην την έλλειψιν πυρομαχικών εις τα όπλα το πολυβόλον τούτο δεν εστερήθη φυσιγγίων.

Αναφέραμεν προηγουμένως ότι εις την μάχην των Φλωρίων την 23ην Μαΐου η ομάς του Λοχίου Κουκουτσάκη ήτο οπλισμένη με οκτώ πολεμικά όπλα, δύο γκρά, έξ κηνυγετικά και έν περίστροφον. Ο οπλισμένος με περίστροφον πολεμιστής μας ήτο ο επ’ αδεία διατελών στρατιώτης Γεώργιος Κωστάκης εκ Πλεμενιανών.

Κατά την ώραν της μάχης ο περί ου πρόκειται στρατιώτης εφόνευσε εξ’ εγγυτάτης αποστάσεως τον Γερμανόν πολυβολιτήν και του αφήρεσε το πολυβόλον. Ούτος ετύγχανε πολυβολιτής εις το Αλβανικόν Μέτωπον εγνώριζε συνεπώς και την τακτικήν και την τεχνικήν χρήσιν του πολυβόλου.

Το πολυβόλον κατά συνέπειαν περιήλθεν εις ικανάς χείρας, αλλά και πεπειραμένας, και ούτω κάνοντας καλήν χρήσιν του όπλου του έφερεν ικανά αποτελέσματα και επροξένησε και αρκετήν φθοράν εις τον εχθρόν.

Με την κατάληψιν της τοποθεσίας “Νεβέλα” κλπ. οι ημετέροι απεσύρθησαν εις “Μεσολάγκαδα” όπου ευρίσκοντο την πρωΐαν θελήσαντες την επομένην το πρωΐ ν’ ανακαταλάβουν δι’ αντιεπιθέσεως τας θέσεις των της προηγουμένης απεκρούσθησαν.

Είναι ζήτημα τας πρωϊνάς ώρας εάν μεταξύ δέκα πολεμιστών μας υπήρχεν, έστω και ένας , να έχη 1-5 φυσίγγια, ταύτα μετεχειρίσθημεν διά ν’ απαγκιστρωθούν οι περί το πολυβόλον, παρά το “Ανισαράκι” πολεμισταί μας , ταύτα δε συνετέλεσαν διά να επιβρανδυθή όλιγας ώρας η κατάληψις της Κανδάνου.

Ο εχθρός κατά την διάρκειαν της νυκτός έμεινεν εις τας θέσεις τα οποίας κατήχε την πρωΐαν παρουσιάσθησαν εις την γραμμήν και δύο ορειβατικά πυροβόλα, τα οποία ήρχισαν να βάλουν και αυτά τας θέσεις μας και τα ύπερθεν της Κανδάνου υψώματα που ήρχισαν ν’ αποσύρωνται οι πολεμισταί μας. Η παντελής έλλειψις των πυρομαχικών εχαρακτηρίζετο εκ των αραιών πυροβολισμών που ερρίπτοντο κατά του βραδέως προελαύνοντος εχθρού.

Την 12ην και 30΄της 25ης Μαΐου 1941 οι Γερμανοί εισήλθον είς Κάνδανον και έκρουσαν τόν κώδονα του ιστορικού Ναού Αγίου Νικολάου, σημείον φαίνεται καταλήψεως της Κανδάνου.

Ο σταθμός της Διοικήσεως μου πλέον ευρίσκεται εις τα υψώματα Β.Α. της Κανδάνου παρά την θέσιν “Χαράκια του Κουφαλωτού” και από της θέσεως ταύτης ήμην υποχρεωμένος να παρακολουθώ το θέαμα της τραγικής εισόδου των μηχανοκινήτων των Γερμανών φαλαγκών εις Κάνδανον εναντίον των οποίων βάλομεν πλέον και την τελευταίαν σφαίραν που διαθέττομεν.

Αμίλητοι και κατηφείς οι πολεμισταί μας παρηκολούθουν με δάκρυα στα μάθια το θέαμα της εισόδου των Γερμανών εις Κάνδανον και τας πυρπολουμένας οικίας των. Οι Ήρωες αυτοί της εξαημέρου μάχης απεχώρουν των εστιών των μη φανταζόμενοι βεβαίως την συμφοράν η οποία τους ανέμενε.

Τα εσπερινάς ώρας οι Γερμανοί εκίνησαν πρός Παλαιοχώραν με τα ανάλογα μέτρα ασφαλείας. Καθ΄ οδόν όμως δεν τους αφήκαμεν ανενόχλητους αλλά από καιρού εις καιρόν εβάλοντο είτε με πολεμικά, εάν υπήρχεν ακόμη κανένα φυσίγγιον, είτε διά κηνυγετικών όπλων. Περί το μεσονύκτιον αφίχθησαν προ της Παλαιοχώρας, την οποίαν εκύκλωσαν κατά την διάρκεια της νυκτός, και την επομένην 8ην πρωϊνήν κατέλαβον ταύτην εγκατασταθέντες αμυντικώς εις το Ενετικόν Φρούριον Παλαιοχώρας “Φορτέτζα”.

Διέταξα τότε ν’ αποσυρθούν οι πολεμισταί μας εις τα χωρία των και τους υπεσχέθη να συνταυτίσω την τύχην μου μαζί των.

Από στρατιώτας τραυματίας των τμημάτων του Αντ/ρχου Γύπαρη, όστις έδρα εις Κάμπον της Κυδωνίας, με τα τμήματα του είχον πληροφορηθή την αναχώρησιν του Βασιλέα και της Κυβερνήσεως, πάντως εγνώριζα ότι δεν ηκολούθησε τόν Βασιλέα και τον Πρωθυπουργόν, μήτε ο αείμνηστος Υπουργός Δημητρακάκης μήτε ο Υπουργός των Στρατιωτικών Αντιστράτηγος αείμνηστος Τζανακάκης.

Με την ελπίδα συναντήσεως κλιμακίου της Κυβερνήσεως ή κανένα εκ των προϊσταμένων εκ των Στρατιωτικών Αρχών ανεχώρησα την επομένην δι Όμαλόν και εκείθεν εις Ζούρβαν. Εις Ζούρβαν επληροφορήθην ότι αι Στρατιωτικαί Αρχαί βαδίζουν προς Χώραν Σφακίων, όπου και εγώ κατηυθύνθην και διά Τρομάρισα και Σαμαριάς αφίχθην την επομένην εις Αγίαν Ρουμέλην Σφακίων συνοδεύων και ομάδα Άγγλων στρατιωτών κατευθυνομένην και αύτη προς επιβίβασιν από Χώρας Σφακίων. Μετέβην και εγώ εις Χώραν Σφακίων και επρόφθασα τά τελευταία πλοία που ανεχώρουν διά Μέσην Ανατολήν.

Εις Χώραν Σφακίων όπου μετέβην επληροφορήθην ότι άπαντες είχον αναχωρήσει εις την Μέσην Ανατολήν. Ήτο τότε βέβαια ευχαιρές και εις εμέ ν’ ανεχώρουν εις την Μέσην Ανατολήν, αλλά εθεώρησα υποχρέωσιν μου να επιστρέψω εις την Επαρχίαν και να συμερισθώ την τύχην των συμπολεμιστών μου, ως άλλως τε, μετά την μάχην τους το υπεσχέθην.

Κατά την ανωτέρω εξαήμερον μάχην έλαβον μέρος εκ των ημετέρων προσελθόντες εις Κάνδανον περί τους χιλίους διακοσίους.

1) Εκ τούτων έφερον πολεμικά όπλα περί τους 300.

Οπλίσθησαν με Γερμανικά λάφυρα περί τους 100.

Υπήρχον εν τη αποθήκη Χωρ/κης Κανδάνου και οπλίσθησαν 20 άνδρες.

Οι άνδρες της Χωρ/κής είκοσι δύο(22)

Οι άνδρες της Αγροφυλακής τον αριθμόν πεντήκοντα (50)

Το όλον τετρακόσιαι ενενήκοντα δύο(492) τον αριθμόν.

Ο Γεώργιος Μαλανδράκης, ετών 55. Δολοφονήθηκε στην Κάντανο στις 25 Μαΐου 1941, μετά τη μάχη στο Καντανιώτικο φαράγγι από τους γερμανούς αλεξιπτωτιστές. (φωτογραφία : Ευτύχης Ι. Λαμπουσάκης, Το Σέλινο στη Μάχη της Κρήτης, σελ. 27)

Εις τους ανωτέρω δέον να πρωστεθώσι και περί τα 150 περίπου άτομα, άτινα προσήλθον ολπισμένα με κηνυγετικά όπλα παντός τύπου, καθώς και με περίστροφα.

Η δύναμις του εχθρού υπολογίζεται εις δύναμιν Τάγματος ενισχυμένου με δύο ορεινά πυροβόλα και με 8 σωλήνας όλμων.

Απώλειαι κατά την μάχην ταύτην η οποία διήρκεσεν επί εξαήμερον αρχίσασα από τα Παθακιανά και λήξασα είς Παλαιόχωραν ήσαν οι εξής:

1) Λοχίας Λαζόπουλος Ιωάννης 2) Χωροφύλαξ Βεστάκης Στέφανος 3) Ποντικάκης Στέφανος 4) Συροκάκης Ιωάννης 5) Καστάνης Κυριάκος 6) Γουλιέλμος Γ.

7) Στελιαράκης Δημήτριος 8) Μαλανδράκης Γεώργιος 9) Κατσούλης Ι. (υπάλληλος Τ.Τ.Τ. Κανδάνου) 10) Γεωργιλάκης Ελευθέριος 11) Τσουρουνάκη Μαρία 12) Εμμ. Δρακάκης (τραυματίας, απεβίωσεν εν συνεχεία) 13) Ελ. Σειστάκης 14) Δοξάκης Πέτρος.

Τραυματίαι : Κατά την ιδίαν εποχήν ετραυματίσθησαν βεβαίως ελαφρότερον πολλοί, εις σοβαρώτερον όμως τραυματισθέντες είναι οι κάτωθι: Χατζημιχελάκης Εμμανουήλ, Γρηγορομιχελάκης Γεώργιος, Αναστασάκης Γεώργιος, Μαθιουδάκης Παναγιώτης, Λουγιάκης Νικόλαος, Καλαϊτζάκης Ηρακλής, Τσουρής Νικόλαος,

Κουλιέρης Νικόλαος, Βακάκη Αντωνία, Τσουρουνάκη Ιωάννα, Κανατάκη Ιωάννα,

Λαϊνάκη Μαρία, Ιωάννης Μαθιουδάκης Νικόλ. Μαρκετάκης, Αντώνιος Σειστάκης 24/05/41, Γεώργιος Γ. Γεωργιακάκης 22/05/41, Γεώργιος Π. Καλογρίδης, Νικολ. Ιώνν. Τσουρής 23/05/41.

Απώλειαι του εχθρού

Εξηκριβωμέναι απώλειαι του εχθρού κατά των ανωτέρω εξαήμερον μάχην είναι: Νεκροί 19 (δεκαεννέα) εις Φλώρια. Εις μάχην παρά το χωρίον Μεσαύλια νεκροί είκοσι δύο (22). Κατ’ επίσημον αφήγισιν του διερμηνέως των Γερμανών Σέκτερ οι νεκροί των Γερμανών εις το Φαράγγι της Κανδάνου ήσαν περί τους εκατόν πεντήκοντα (150).

Το τοιούτον βεβαιούν και οι κάτοικοι Βουκολιών που καθ’ όλην την ημέραν του Σαββάτου 24ην Μαΐου έβλεπον να διέρχωνται κατάφορτοι μοτοσυκλέται με φορτωμένα πτώματα Γερμανών στρατιωτών. Πόσους τραυματίας έσχον οι Γερμανοί κατά την μάχην ταύτην μας είναι αδύνατον να γνωρίζωμεν…».