«Με βάρκα στο πέλαγος, με καπετάνιο που πέταξε την πυξίδα…». Αυτά περίπου τα λόγια δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου από το Ηράκλειο την περασμένη εβδομάδα, αναφερόμενος στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Μάλιστα, για τα ελληνοτουρκικά είπε ότι δεν είναι ανάγκη να βάλουμε στη μέση τον Αμερικάνο…. Κρατήστε αυτά και πάμε.
Το Σάββατο το πρωί υπήρξε κινητοποίηση στο λιμάνι του Ηρακλείου για τον απόπλου και την έναρξη των ερευνών από το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo» για το σχέδιο πόντισης του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου ή Κρήτης-Κύπρου, όπως αρεσκόμαστε εδώ στο νησί να λέμε τον περίφημο Great Sea Interconnector (GSI).
Ο απόπλους δεν έγινε προφανώς υπό τη διπλωματική πίεση, τις αντι-NAVTEX της Τουρκίας και τη σκληρή ρητορική της για παράνομες ενέργειες που είχε προηγηθεί. Ωστόσο, η Ρηματική Διακοίνωση από γαλλικής πλευράς -εκπροσωπώντας την κατασκευάστρια εταιρεία Nexans- προς την Άγκυρα, την ενημερώνει για την έναρξη των υποθαλάσσιων εργασιών.
Η τουρκική πλευρά σπεύδει να ερμηνεύσει την κίνηση αυτή ως έμμεσο «αίτημα αδειοδότησης» και αναγνώριση των δικών της διεκδικήσεων στην περιοχή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Από την πλευρά της, η ελληνική Κυβέρνηση ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι η αδειοδότηση του έργου ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η γαλλική Διακοίνωση είχε καθαρά τυπικό και ενημερωτικό χαρακτήρα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, χωρίς να παράγει νομικές ή κυριαρχικές δεσμεύσεις, με τις έρευνες να συνεχίζονται κανονικά βάσει της ελληνικής NAVTEX.
Η υπόθεση του απόπλου του γαλλικού ερευνητικού από το λιμάνι του Ηρακλείου, όπου ως και χθες παρέμενε αγκυροβολημένο, έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν πιεστικά πλήρη ενημέρωση για το ακριβές περιεχόμενο του γαλλικού εγγράφου, εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες μήπως η ενημέρωση αυτή εργαλειοποιηθεί από την Άγκυρα για τη δημιουργία επικίνδυνου προηγούμενου, το «γκριζάρισμα» θαλάσσιων ζωνών ή την προώθηση σεναρίων «συναρμοδιότητας» στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που οι ελληνικές δυνάμεις παρακολουθούν διακριτικά τις κινήσεις στην περιοχή εν μέσω τουρκικών αντι-NAVTEX και πτήσεων drones, την ίδια ώρα μάλιστα που από πλευράς ΗΠΑ έγινε ξεκάθαρο ότι δεν χρειάζεται τίποτα (άδειες και ενημερώσεις) για τέτοιου είδους έρευνες.
Εδώ, πραγματικά, φαίνεται ότι η «πυξίδα» έχει χαθεί… και όπως προειδοποίησε από το Ηράκλειο στην ομιλία του στο think tank «Το Νόημα-Κρήτη» ο Γιώργος Παπανδρέου: «Αγοράζεις φρεγάτα για να προστατευθείς και την απειλούν τα drones», αναφερόμενος στις σύγχρονες μορφές πολέμου, σημειώνοντας το παράδοξο τού να δαπανώνται τεράστια ποσά για την αγορά παραδοσιακών υπερόπλων -όπως μια φρεγάτα- τη στιγμή που στην εποχή των ασύμμετρων και υβριδικών απειλών, ένα τέτοιο πανάκριβο μέσο μπορεί να απειληθεί ή και να εξουδετερωθεί από ένα φτηνό, αυτόνομο drone.
Πρόκρινε, έτσι, την ανάγκη για μια «έξυπνη άμυνα» και μια ενεργητική πολιτική πρωτοβουλιών που θα προλαμβάνει τις κρίσεις, αντί για σπασμωδικές εξοπλιστικές δαπάνες, ενώ τόνισε ότι στην περίπτωση Ελλάδας-Τουρκίας, όσο η Ελλάδα δεν λέει καθαρά ότι δεν διεκδικεί, αλλά δεν εκχωρεί κιόλας, τόσο ο Γάλλος, ο Αμερικανός θα μπαίνουν στη μέση και αυτό θα είναι σε βάρος της χώρας.
Συνεπώς, ένα καθαρό «όχι» προς τα γραπτά που ζητάει η Τουρκία θα είχε λύσει το ζήτημα; Ή ο φόβος είναι η κλιμάκωση επί του πεδίου και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο;