Η 12η Ιουνίου 323π.Χ αποτελεί μία ιστορικά φορτισμένη ημερομηνία στο παγκόσμιο ημερολόγιο γιατί είναι η μέρα που η ανθρωπότητα αποχαιρέτησε τον Μέγα Αλέξανδρο, τον μεγαλύτερο στρατηλάτη όλων των εποχών.
Στο άρθρο αυτό, θα προσπαθήσουμε, μελετώντας την εικόνα του ουρανού εκείνης της εποχής με σχόλια, να ξαναθυμηθούμε την Αμφίπολη και αυτά που έγραφα τον Οκτ. του 2014 στην εφημ. «ΓΕΓΟΝΟΤΑ» των Πατρών (του αείμνηστου φίλου μου, εκδ. Γ. Σπαθαράκη).
Για την τεχνική κατασκευή στον λόφο της Αμφίπολης, έχουμε στοιχεία ότι μπορεί να προϋπήρχε ως Ναΐκο θησαυροφυλάκιο της Ταυροπόλου Αρτέμιδος και στη συνέχεια τροποποιήθηκε σε ταφικό τύμβο για τον Αλέξανδρο ή τον Ηφαιστίωνα, κατασκευάζοντας και την ψηφιδογραφία με ψυχοπομπό τον Ερμή, όπως θα αναλύσουμε.
Αλλά ας υπενθυμίσουμε ότι το θρησκευτικό συναίσθημα ήταν έντονο στην αρχαιότητα και σήμαινε ουσιαστικά πως οι θεοί ήταν αυτοί που προμήνυαν το μέλλον. Από τον Όμηρο είναι γνωστό, ότι οι εμφανίσεις και οι διαθέσεις των θεών σχετίζονταν με τις θέσεις των πλανητών και τις συνόδους που εμφανίζονταν στον Ουρανό.
Έτσι και η στρατιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου, είχε στις τάξεις του πολλούς μάντεις, όπως ο Αρίστανδρος από την Τελμισσό, ο Δημοφώντας από τη Σπάρτη, και ο Πυθαγόρας από την Αμφίπολη, ο οποίος ήταν αυτός που μάντεψε τόσο τον θάνατο του Ηφαιστίωνα, όσο και τον θάνατο του ίδιου του Αλεξάνδρου (Αρριανός (Βιβ. Ζ’ 16,8)).
Στην παρουσίαση αυτής της μελέτης, στηριχθήκαμε στη χαρακτηριστική αναφορά του Αρριανού (Ζ’ 16,5), όπου οι Χαλδαίοι αστρολόγοι και ιερείς, μόλις τον είδαν τον Αλέξανδρο να πλησιάζει στη Βαβυλώνα, βγήκαν να τον προϋπαντήσουν 25 ημέρες πριν τον θάνατό του.
Αφού πλησίασαν, του είπαν να μην μπει στη Βαβυλώνα εκείνο τον μήνα, επικαλούμενοι τον θεό Βήλο, γιατί κινδύνευε να πεθάνει. Ο Αλέξανδρος δεν τους άκουσε και τους απάντησε με ένα στίχο του Ευριπίδη: «Καλός μάντης είναι αυτός που μαντεύει καλά νέα».
Οι Χαλδαίοι θορυβήθηκαν και τον προέτρεψαν, τουλάχιστον, να μην μπει στην πόλη κοιτώντας δυτικά, αλλά ούτε από την όχθη του ποταμού που βρισκόταν, και να κάνει τον γύρο της πόλης, ώστε να βλέπει ανατολικά μπαίνοντας σε αυτή.
Για το θέμα της πρόβλεψης των Χαλδαίων κάνουν ειδική αναφορά ο Διόδωρος ο Σικελιώτης (ΙΖ’112) και ο Πλούταρχος (Παράλληλοι βίοι: Αλέξανδρος ο Γ’).
Με βάση τις ανωτέρω αναφορές, γυρνώντας τον χρόνο στις 25 Μαΐου 323 π.Χ., βλέπουμε στην εικόνα που ακολουθεί τον ουρανό κατά την δύση, που έβλεπαν οι Αστρολόγοι Χαλδαίοι ιερείς, 25 περίπου μέρες πριν από τον θάνατο του Αλεξάνδρου.
Κατωτέρω παραθέτω την εικόνα του ουρανού που παρατήρησαν οι αρχαίοι αστρολόγοι, που τους οδήγησαν σε αυτή την ερμηνεία. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά και συνδέονταν με την εικόνα της ψηφιδογραφίας του 2ου θαλάμου.
Αρχικά, θα μελετήσουμε την εικόνα του ουρανού που είχαν παρατηρήσει οι Χαλδαίοι 25 ημέρες πριν τον θάνατο του Αλεξάνδρου, όπου τον είχαν προειδοποιήσει με τον Νέαρχο να μην μπει στη Βαβυλώνα από τα Δυτικά, διότι έβλεπαν κατά τη Δύση του Ήλιου δίπλα στην Πανσέληνο, σύνοδο Κρόνου-Δία-Ερμή.
Την παρατήρηση αυτή πιθανόν να την ερμήνευαν Κρόνος (τρώει τα παιδιά του), Δίας (Αλέξανδρος παις Διός) και Ερμής (οδηγός ψυχής).
Στις 12 Ιουνίου του 323 π.Χ. ο Αλέξανδρος πεθαίνει, στην επομένη εικόνα παρατηρούμε και πάλι την Ερμή στη δύση. Το γεγονός αυτό το ερμηνεύσαμε ότι ήταν λογικό και πάλι να έχουμε την εικόνα του ψηφιδωτού με την αρπαγή της Περσεφόνης, όπως εικονίζεται άνω αριστερά, το οποίο βρέθηκε ως ψηφιδωτό στον 2ο χώρο του Ναΐκού Τύμβου Καστά.
Ενώ παραμένει η σύνοδος Δία-Κρόνου, ο Ερμής είναι στο μέγιστο της ορατότητάς του λίγο πριν τη δύση. Ο πλανήτης Ερμής παρατηρείται στη Δύση ως ψυχοπομπός τρεις φορές τον χρόνο για 34 μέρες και άλλες τόσες μέρες πριν την Ανατολή, όπου συνδεόταν τότε με τον Απόλλωνα ως Αγγελιοφόρος.
Έτσι, δεν ήταν συνηθισμένο για όλους να ήταν πάντα ψυχοπομπός, αλλά κατά τη Δύση, όταν εμφανιζόταν και ειδικά στον θάνατο ενός σημαίνοντος προσώπου και ειδικά ενός θεοποιημένου Βασιλιά, όπως ο Αλέξανδρος, θα ήταν επιβεβλημένο να καταγραφεί στον χώρο του Ναϊκού Τάφου του.
Η σύνθεση της ψηφιδογραφίας (όπως βλ. Εικ. άνω αριστερά) έχει κατεύθυνση από την ανατολή προς τη δύση. Ο Ερμής ψυχοπομπός, κατευθύνει το άρμα με τα δύο άλογα, που τα οδηγεί μια γενειοφόρος μορφή του Πλούτωνα με την αρπαγή της Περσεφόνης, όπως παρατηρούμε και στον τάφο του Φιλίππου, όπου και εκεί έχουμε αντίστοιχο αστρονομικό φαινόμενο με ψυχοπομπό τον Ερμή.
Έτσι, η συγκεκριμένη παράσταση συνδέεται με τη δυναστεία των Τημενιδών και έχει άμεση σχέση με την καταγωγή του Αλέξανδρου από τον Ηρακλή (παιδί Δία).
Συμπερασματικά θέλω να καταλήξω ότι ο Ναϊκός Τάφος είναι φτιαγμένος από την Ολυμπιάδα για τον μέγιστο θεοποιημένο βασιλιά Αλέξανδρο ή παραγγέλθηκε από τον Αλέξανδρο να γίνει για τον Ηφαιστίωνα.
Έτσι, τίποτα δεν έχει φτιαχτεί τυχαία ακόμα και η φορά με κατεύθυνση στη Δύση του σπουδαίου ψηφιδωτού που ήταν εσκεμμένη από τον καλλιτέχνη, καθώς και ο αριθμός των σκαλοπατιών που έχει η εξωτερική είσοδος και αριθμούν τα χρόνια από την ανάληψη της Βασιλείας του, το 336 π.Χ. μέχρι τον θάνατό του 323 π.Χ.(336-323=13).
Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα, θα αναφερθώ στην ιστορική του παρακαταθήκη, όπως σφραγίστηκε στο νεκρικό του κρεβάτι, όταν ρωτήθηκε σε ποιον αφήνει την αυτοκρατορία, απαντώντας: «Τῷ κρατίστῳ» (στον ισχυρότερο).
Ο δρ. Μηνάς Τσικριτσής είναι ερευνητής Αιγαιακών Γραφών