Φανταζόμαστε σε τι σημείο αγανάκτησης ήρθε ο Χριστός, ο οποίος, όταν πλησίασε παράκαιρα την πλούσια σε φύλλα συκιά, χωρίς να βρει έστω ούτε ένα σύκο που επιζητούσε. Το αποτέλεσμα ήταν να την καταραστεί και να ξεραθεί το δέντρο, του οποίου η πλούσια φυλλωσιά του δεν συγκίνησε τον Κύριο.
«Της ξηρανθείσης συκής δια την ακαρπίαν φοβηθέντες, αδελφοί, καρπούς αξίους της μετανοίας προσάξωμεν Χριστώ τω παρέχοντι ημίν το μέγα έλεος». Αυτά τα λόγια αναφέρονται στο δοξαστικό της Μεγάλης Δευτέρας των αποστίχων.
«Τα γλυκερά σύκα, η ερασμιωτέρα ασκητική τροφή αι ηδυόνειροι ισχάδες, απαραίτητος εν τω βίω των αρχαίων ασκητών οικονομία, εισί και νυν παρά τοις ασκηταίς του Άθω το προσφιλέστερον έδεσμα κατά την Μεγάλην Τεσσαρακοστήν μάλιστα.
Καθ’ εκάστην αποτελούσι το εωθινόν πρόγευμα μετά του καφέ ή τείου», αναφέρει ο ευλόγιος Κουρίλας ο Λαυριώτης στο πόνημά του με τίτλο: Άθως, φως εν σκότει» – η δασική χλωρίς και η καλλιεργούμενη βλάστησις εν Άθω – τα γεωπονικά είδη, ο οποίος συνεχίζει να μας πληροφορεί μέσω αυτού ότι οι Αθηναίοι δεν ευνοούσαν τράπεζαν αληθινή χωρίς ψάρι και χωρίς σύκα, τα οποία είναι θερμαντική τροφή.
Οι αρχαίοι βέβαια επέμεναν διατροφικά και θεωρούσαν ιδανική διατροφή τη συνύπαρξη «σύκον μετ’ ιχθύν, όσπριον μετά κρέας». Και συνεχίζει ο Ευλόγιος Κουρίλας να λέει ότι οι Αθηναίοι ήταν πολύ υπερήφανοι για το ότι ο τόπος τους παρήγαγε σύκα, σε αντίθεση με τον βασιλιά των Περσών Ξέρξη, που, όταν ενθυμούνταν ότι η χώρα που παρήγαγε σύκα ήταν η Ελλάδα, ήθελε να την κατακτήσει, γιατί αλλιώς ήταν αναγκασμένος να τα αγοράζει ως αλλοδαπός.
Τώρα δεν γνωρίζουμε… τα σύκα ήταν η αιτία; Ή μήπως ο Ξέρξης ήθελε να κατακτήσει τη χώρα μας με την πλούσια ιστορία της και τον μοναδικό της πολιτισμό; Παθαίνοντας αυτά που έπαθε, τόσο κατά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας όσο και κατά το πέρασμά του από το Αιγαίο Πέλαγος, ο Γ. Ι Βάρσος, στο βιβλίο του «Οι περσικοί πόλεμοι», αναφέρει τα εξής:
«Ο περσικός στόλος, εκ 1207 πολεμικών και 3.000 μεταγωγικών πλοίων, διήλθε το στενόν της νήσου Σκιάθου και της χερσονήσου της Μαγνησίας και αφού κατέστρεψε τρεις ελληνικάς τριήρεις, αποσταλείσας ως προσκόπους, ηγκυροβόλησεν εις τον παρά την Σηπιάδα ακτήν αναπεπταμένον όρμον, όταν ο ελληνικός είχεν εισέλθει εις τον Μαλιακόν κόλπον και είχεν εγκαταστήσει παρατηρητήρια εις τα υψηλότερα της Ευβοίας προς παρακολούθησιν των κινήσεων του περσικού στόλου.
Κατά το λυκαυγές όμως ηγέρθη σφοδρότατος ανατολικός άνεμος, όστις μεγάλην προξένησεν θαλασσοταραχήν, ένεκα της οποίας εκ των ηγκυροβολημένων πλοίων, των εξωτερικών ιδία γραμμών, αλλά μεν ερρίφθησαν εις την Σηπιάδα ακτήν και συνετρίβησαν, αλλά προς την Μελίβοιαν και άλλα προς την Κασθαναίαν.
Τα πρυμνοδεμένα εσώθησαν, καθόσον ανειλκύσθησαν εις την ξηράν. Υπολογίζεται ότι περί τα 400 περίπου πολεμικά πλοία των Περσών καταστράφηκαν εκ της καταιγίδος, πάμπολλα μεταγωγικά και πλήθος ανδρών συναπωλέσθησαν».
Σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού, το 480 π.Χ., δίνει εντολή ο Ξέρξης να αναγερθεί αλεώριο (ψηλός πύργος) στον ύφαλο Λευτέρη (αρχ. Μύρμηξ) μεταξύ Σκιάθου και Μαγνησίας στο Νότιο Πήλιο.
Ο Φάρος του Λευτέρη είναι ο αρχαιότερος στον κόσμο.
Θυμάμαι αυτόν τον φάρο από τα παιδικά μου χρόνια να αναβοσβήνει, προφυλάσσοντας τα πλοία και τους ναυτικούς μας από την κακιά ώρα. Θα επανέλθω όμως στα σύκα του Αυγούστου. Αυτού του θεϊκού μήνα, του ευνοημένου μήνα από τους δώδεκα του χρόνου, που όλοι περίμεναν και περιμένουν με προσδοκία.
Μέσα στη χαρά της αφθονίας με τόσο φρούτα, λαχανικά, με όνομα βασιλικό, με το φως της ημέρας και το δροσερό αυγουστιάτικο μελτέμι! Όλα αυτά βέβαια πριν της τα τελευταία χρόνια διαφαινόμενης κλιματικής αλλαγής.
Υπάρχει βέβαια και ο γνωστός αντίλογος για τον αγαπημένο μας αυτόν μήνα: «Από Αύγουστο χειμώνα κι από Μάρτη καλοκαίρι», που σημαίνει ότι μέσα στο αυγουστιάτικο ξεφάντωμα πρέπει να μην ξεχαστούμε πως, δειλά-δειλά, ετοιμάζεται να έρθει ο χειμώνας.
Τα σύκα πάντως έχουν περάσει στη λαϊκή αργκό με την παράνομη ερωτική σημασία, όπως και τα πράσα. «Τον επιάσανε στα σύκα» ή «τους πιάσανε στα πράσα». Και για τα σύκα το καταλαβαίνω, είναι τόσο γλυκά και νόστιμα και δικαιολογημένα, όταν κανείς δεν έχει δικά του, ανατρέχει στη συκιά της γειτόνισσας…
Για τα πράσα όμως, γιατί γίνεται τόσος λόγος;
Σύκα, συκιά… ένα από τα αρχαιότερα δέντρα, τη βρίσκουμε θεοφύτευτη μαζί με τη μηλιά στον παράδεισο. Η τελευταία, μαζί με τον καρπό της, έγινε η αιτία του προπατορικού αμαρτήματος, όπως περιγράφεται από την Αγία Γραφή.
Όσο για τα φύλλα της συκιάς, υπήρξαν το πρώτο ένδυμα του ανθρώπου και με αυτά ενεδύθησαν οι Πρωτόπλαστοι, προκειμένου να κρύψουν τη γύμνια τους, μετά την παρακοή της θεϊκής εντολής.