Ο γλωσσολόγος Γεώργιος Μπαμπινιώτης έχει γράψει ότι λαϊκισμός είναι ο έπαινος και η κολακεία των αδυναμιών και των ελαττωμάτων του λαού, καθώς και η υιοθέτηση θέσεων που τον ευχαριστούν, χωρίς όμως να τον ωφελούν, με σκοπό την εξασφάλιση της εύνοιάς του.
Ο λαός αφετέρου, στις συζητήσεις στα καφενεία το λέει πιο απλά: το χάιδεμα αυτιών προς άγρα ψήφων. Δηλαδή, οι υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. Η προσπάθεια εξαπάτησης του εκλογικού σώματος με παραπλανητικά στοιχεία.
Πώς όμως μπορούν οι πολίτες να διακρίνουν τον λαϊκισμό, ώστε να αποφύγουν να παγιδευτούν από αυτόν; Πώς μπορούν να θωρακιστούν απέναντι στις προσπάθειες εξαπάτησής των; Ιδιαίτερα όταν ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός κομμάτων παλεύουν για την εξασφάλιση της ψήφου των. Θα πρότεινα τα ακόλουθα.
Δεν πρέπει να μας πείθουν τα ωραία λόγια των πολιτικών όταν μιλούν για:
– ριζικές αλλαγές σε σύντομο χρόνο,
– νέους ρηξικέλευθους νόμους, των οποίων όμως οι λεπτομέρειες δεν μας γίνονται γνωστές,
– θεαματικά άλματα προόδου, τη στιγμή που είναι γνωστό ότι η πρόοδος έρχεται σταδιακά και απαιτεί εντατική ή/και σκληρή δουλειά,
– έργα και παροχές με ασαφή χρηματοδότηση.
Η παρουσίαση των προεκλογικών προγραμμάτων πρέπει να είναι σε γλώσσα απλή, κατανοητή, με σεμνότητα και ταυτόχρονα να είναι ακριβής, ώστε να αντέχει στον έλεγχο και στην κριτική από τους ειδήμονες των επί μέρους θεμάτων. Οι προεκλογικές υποσχέσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από πραγματικά οικονομικά στοιχεία με έναν λεπτομερειακό προϋπολογισμό.
Τα προγράμματα των κομμάτων πρέπει να είναι κοστολογημένα στις δαπάνες και τα έργα που προβλέπουν, στα κρατικά έσοδα και στις πηγές των, καθώς και στις τυχόν δομικές αλλαγές που προτείνουν (κρατικοποιήσεις, αποκρατικοποιήσεις, κ.λπ.). Θα πρέπει να υπάρχει σαφήνεια στα κορυφαίου ενδιαφέροντος θέματα, όπως της Ανάπτυξης, του Δημογραφικού, της Παιδείας, της Υγείας, της Ενέργειας (ηλεκτρικών δικτύων, δικτύων αερίου, καυσίμων), του Περιβάλλοντος, της Ασφάλειας, της Άμυνας, κ.λπ.
Πρέπει επίσης να υποψιαζόμαστε για λαϊκισμό εκείνα τα κόμματα τα οποία δεν εκθέτουν με λεπτομέρεια το τι έπραξαν στην παρούσα Βουλή και στο Ευρωκοινοβούλιο.
Τέλος, είναι εξαιρετικά ανησυχητικό όταν τα κόμματα και η Ανώτατη Εκπαίδευση γίνονται συγκοινωνούντα δοχεία. Όταν η πολιτική του quid pro quo αντικαθιστά την αξιοκρατία και την αριστεία στο πανεπιστήμιο. Όταν πολιτικάντηδες -μέλη Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού- καταλαμβάνουν ανώτατα αξιώματα Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο και δεν γνωρίζουν πώς πρέπει να διοικούν, και δεν τηρούν κι ούτε καν γνωρίζουν την ακαδημαϊκή δεοντολογία!