Η πρόσφατη ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ μπροστά σε άδεια έδρανα δεν ήταν μόνο προσβολή στο πρόσωπο του πρωθυπουργού της χώρας, ούτε στην πολιτική που ασκεί η Κυβέρνηση. Ήταν προσβολή σε όλους μας, για την κατάντια της χώρας. Με εξαίρεση κάποια μέλη της τουρκικής αντιπροσωπείας, που δεν ήθελαν να πέσει κάτω το αφήγημα της αντιπαράθεσης, και μελών του ισραηλινού κράτους, που οι ιδρυτές του, Μπεν Γκουριόν και Γκόλντα Μέιρ θα έβλεπαν ως μιάσματα, δεν παρευρέθηκαν άλλοι κρατικοί εκπρόσωποι. Απουσίασε το ενδιαφέρον για τη διεθνή στάση στα προβλήματα του καιρού μιας ιστορικής χώρας με θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού. Κανείς δεν αγωνιούσε για τις απαντήσεις του Έλληνα πρωθυπουργού στις επαναλαμβανόμενες διεκδικήσεις της Τουρκίας, περιλαμβανομένης της απαίτησης αναγνώρισης κατεχόμενου τμήματος της Κύπρου, κράτους-μέλους του ΟΗΕ και της Ε.Ε. Η σεμνότυφή μας εξωτερική πολιτική δεν αφήνει περιθώρια τέτοιων τοποθετήσεων. Ενδεικτικό του κλίματος είναι πως δεν μπήκε αυτή το φορά ούτε θέμα χειραψίας με τον Αμερικανό πρόεδρο σε κάποιο διάδρομο του ΟΗΕ. Νέοι καιροί δεν προσφέρουν δημοφιλία από νέα παρουσία ελληνικής γλάστρας στον διάκοσμο κάποιας εξαγγελίας του κ. Τραμπ.
Είναι κοινό μυστικό στον κόσμο ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην Εντατική με κύριο μοχλό επιβίωσης τις εγγυήσεις του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης.
To δημόσιο χρέος ξεπέρασε φέτος τα 400 δισ. ευρώ, ψηλότερα από ποτέ. Δεκάδες χιλιάδες Έλληνες γιατροί υπηρετούν ξενιτεμένοι ανά τον κόσμο. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι επιστήμονες με ανώτατη κατάρτιση βοηθούν την ανάπτυξη άλλων χωρών, από αδυναμία να προσφέρουν στον τόπο τους. Κύριο αγαθό στο ισοζύγιο των εμπορικών συναλλαγών είναι τα καύσιμα. Δεν αφορά εγχώρια προϊόντα, με τη χώρα να έχει μετατραπεί σε πρατήριο ξένων συμφερόντων. Τα δισεκατομμύρια που διατέθηκαν μετά το 2022 για ανασυγκρότηση της οικονομίας δε βρήκαν ποτέ τον δρόμο της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Κάνουν πλουσιότερους ήδη πλούσιους συμπολίτες και ξένους. Τα χαρακτηριστικά αυτά μιας αποικιακής οικονομίας δεν αποτελούν παράδειγμα μίμησης για κανένα στον κόσμο, που μεταλλάσσεται ραγδαία με μοχλό την τεχνολογική και την οικονομική ανάπτυξη.
Η καθαυτό εξωτερική εικόνα της χώρας είναι ακόμη πιο θλιβερή. Αντιπροσωπεύει μοναδική περίπτωση κράτους που αρκείται σε ένα μόνο σύμμαχο και προστάτη.
Η ενσωμάτωσή της στην Ε.Ε. ουδέποτε συντελέστηκε, σύμφωνα με τους όρους της Συμφωνίας Ένταξης. Στη φάση της πτώχευσης διαπιστώθηκε ότι δεν είχαμε προχωρήσει κανένα βήμα εναρμόνισης, συνιστώντας βαρίδι για την Ένωση που συστηματικά υπονομεύσαμε. Κορυφαία πράξη αυτού του ρόλου ήταν φυσικά η πτώχευση σε σύμπλευση με το Brexit. Από τη δικτατορία και μετά εγκαταλείψαμε κάθε φιλική σχέση και τις χώρες που αποκατέστησαν στα σημερινά του όρια το κράτος. Ο άλλοτε ισχυρός περιφερειακός ρόλος της χώρας στα Βαλκάνια και στη Μ. Ανατολή διαγράφηκε. Η αγροτική περιουσία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων απαλλοτριώθηκε από τον ισραηλινό στρατό και η αστική του περιουσία παραδόθηκε στο Ισραήλ για 100 χρόνια. Η χώρα μας αποδέχθηκε το αφήγημα πως στην Παλαιστίνη, στη Γάζα, στη Συρία και σε άλλες χώρες της περιοχής, δεν κατοικούν Χριστιανοί παρά μόνο τζιχαντιστές Μουσουλμάνοι.
Σε όλο αυτό τον αναπροσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής δεν υπάρχει κανείς δημόσιος φορέας να μελετά σχεδιασμούς και επιπτώσεις. Θα πρέπει να είμαστε η μοναδική χώρα που δεν διαθέτει, εκτός του Υπουργείου Εξωτερικών, όργανα έρευνας και μελετών για τόσο κορυφαία ζητήματα της διεθνούς πορείας της χώρας. Πανεπιστημιακές έδρες, πράγμα θετικό, ασχολούνται τα τελευταία χρόνια. Αυτό όμως δεν αρκεί, όπως πιστοποιείται από τις πρακτικές άλλων κρατών.
Έτσι, για παράδειγμα, αφήνεται η Τουρκία να κάνει παραβιάσεις, να εγείρει αξιώσεις και να δημοσιοποιεί σε διεθνείς οργανισμούς πράξεις αντίθετες στα ελληνικά συμφέροντα, με μόνη αντίδραση πως δεν αναγνωρίζονται από την Ελλάδα. Αν υπήρχε δημόσιος φορέας διπλωματικού προβληματισμού, η στάση αυτή θα αποτρεπόταν, γιατί ωφελεί μόνο τη γείτονα. Στην περίπτωση της Ταϊβάν, που δεν αναγνωρίζουν τυπικά οι ΗΠΑ, κινητοποιούν τη στρατιωτική τους μηχανή τις σπάνιες φορές που παραβιάζεται από την Κίνα η μέση γραμμή κι ας απέχει δεκάδες μίλια από το νησί. Διότι οι παραβιάσεις, οι διεθνείς καταγγελίες και αξιώσεις δημιουργούν διπλωματικά προηγούμενα.
Η εξωτερική πολιτική και ασφάλεια της χώρας είναι υπαγορευμένες. Κανένα κόμμα μόνο του, ούτε βέβαια συλλογικοί φορείς και πρόσωπα μπορούν να την αλλάξουν. Απαιτείται εθνική συνεννόηση. Όλοι οι πολίτες, όμως, πρέπει να ενδιαφερθούν μέσα στα κόμματά τους και με δημόσιες παρεμβάσεις να αποκτήσει το κράτος δημόσιους φορείς μελέτης και προβληματισμού για τους τομείς της εξωτερικής πολιτικής.
*Ο Νίκος Λεβεντάκης είναι μηχανικός