Η αύξηση της νεανικής παραβατικότητας είναι η τάση να αυξάνονται ή να γίνονται συχνότερες παραβατικές συμπεριφορές από ανηλίκους και νέους, όπως βία, κλοπές, βανδαλισμοί, εκφοβισμός και παραβάσεις που σχετίζονται με ουσίες.
Οι βασικοί παράγοντες που συνήθως εξετάζονται είναι:
-Οικογενειακά προβλήματα και έλλειψη εποπτείας.
-Σχολική αποτυχία ή εγκατάλειψη του σχολείου.
-Παρέες και πίεση συνομηλίκων.
-Κοινωνικός αποκλεισμός και οικονομικές δυσκολίες.
-Χρήση Διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων, ιδιαίτερα όταν ενισχύουν τον εκφοβισμό ή την προβολή βίαιων συμπεριφορών.
-Χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.
-Έλλειψη δημιουργικών δραστηριοτήτων και προοπτικών για τους νέους.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε την πραγματική αύξηση της παραβατικότητας από την αύξηση των καταγγελιών ή την αυξημένη δημοσιότητα ορισμένων περιστατικών.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η Εθνική Στρατηγική 2025-2030 για την πρόληψη της βίας και την αντιμετώπιση της παραβατικότητας ανηλίκων αναγνωρίζει ότι υπάρχει έντονα αυξητική τάση, ιδιαίτερα το 2023 και το 2024. Παράλληλα καταγράφει αύξηση των σοβαρών περιστατικών σωματικής βίας, εμφάνιση οργανωμένων ομάδων ανηλίκων, ακόμα και σε μικρότερες ηλικίες, αλλά και συχνότερη συμμετοχή κοριτσιών.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο: τον Οκτώβριο του 2024, η Κυβέρνηση ανέφερε περίπου 218 συλλήψεις την εβδομάδα για βία ανηλίκων. Αυτό όμως είναι αριθμός συλλήψεων, όχι αριθμός διαφορετικών ανηλίκων ή κατ’ ανάγκην απόδειξη ότι όλοι οι δείκτες εγκληματικότητας αυξήθηκαν κατά το ίδιο ποσοστό.
Η επίσημη στρατηγική επισημαίνει ιδιαίτερα:
-τη βία μεταξύ ομάδων ανηλίκων,
-την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης,
-τη χαμηλότερη ηλικία εμπλοκής,
-την επαναληπτικότητα ορισμένων δραστών,
-αλλά και το γεγονός ότι πλέον πολλά περιστατικά καταγγέλλονται και καταγράφονται περισσότερο μέσω της γραμμής 10201 και της εφαρμογής SafeYouth.
Άρα, ναι, υπάρχει πραγματική αύξηση της νεανικής παραβατικότητας στην Ελλάδα, αλλά η αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών επηρεάζεται και από την καλύτερη καταγραφή και την αυξημένη ορατότητα του φαινομένου.
Βεβαίως για την Κρήτη, και ειδικότερα για το Ηράκλειο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό και σοβαρό.
Για ολόκληρη την Κρήτη το 2025 καταγράφηκαν 545 υποθέσεις παραβατικότητας ανηλίκων, με 687 ανήλικους δράστες, από τους οποίους 458 συνελήφθησαν.
Στο Ηράκλειο έχουν καταγραφεί και σοβαρά περιστατικά, όπως ληστεία με απειλή μαχαιριού από δύο ανηλίκους τον Μάρτιο του 2025.
Η Ελληνική Αστυνομία έχει αυξήσει τις ειδικές δράσεις πρόληψης και ελέγχου ανηλίκων στην Κρήτη.
Πανελλαδικά, η αύξηση είναι ιδιαίτερα έντονη: από 7.789 υποθέσεις το 2023 φτάσαμε σε 10.968 το 2024, αύξηση περίπου 40,8%. Οι ανήλικοι δράστες αυξήθηκαν από 10.150 σε 14.956, περίπου 43,8%.
Επομένως, δεν πρόκειται απλώς για εντύπωση. Υπάρχει σαφής αυξητική τάση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση της σωματικής βίας, η οποία σύμφωνα με την εθνική στρατηγική έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο από άλλες μορφές παραβατικότητας.
Ειδικά για το Ηράκλειο. υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα: δεν υπάρχει δημοσιευμένος επίσημος πίνακας της ΕΛ.ΑΣ. που να δίνει συγκρίσιμα σύνολα υποθέσεων και ανήλικων δραστών για κάθε έτος τις χρονιές 2023, 2024 και 2025 μόνο για τον νομό Ηρακλείου.
Υπάρχουν πάντως σαφείς ενδείξεις σοβαρής παραβατικότητας στο Ηράκλειο
Το 2024 εξιχνιάστηκαν στο Ηράκλειο 4 ληστείες σε βάρος ανηλίκων, για τις οποίες συνελήφθησαν 3 ανήλικοι.
Τον Αύγουστο 2025 συνελήφθησαν 3 ανήλικοι στο Μαλεβίζι για υπόθεση ναρκωτικών και κατασχέθηκαν 70 γραμμάρια κάνναβης.
Τον Μάρτιο 2025, σε αστυνομική δράση στο Ηράκλειο, συνελήφθησαν 6 ανήλικοι, μεταξύ άλλων για οδήγηση χωρίς άδεια και μέθη.
Το 2026 συνεχίζονται περιστατικά που αφορούν ανηλίκους, μεταξύ άλλων περιστατικά κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους στην περιοχή Χερσονήσου.
Συμπέρασμα: Για το Ηράκλειο μπορούμε να τεκμηριώσουμε ότι η παραβατικότητα των ανηλίκων αποτελεί σημαντικό πρόβλημα.
Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας δίνουν μια πιο ακριβή εικόνα σε πανελλαδικό επίπεδο
Για το 2024, είχαν καταγραφεί περίπου 10.968 υποθέσεις παραβατικότητας ανηλίκων, έναντι 7.789 το 2023. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 40,8%.
Οι ανήλικοι δράστες αυξήθηκαν από περίπου 10.150 το 2023 σε 14.956 το 2024, δηλαδή περίπου 43,8%.
Όμως υπάρχει μια σημαντική εξέλιξη: τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για το 2025 δείχνουν ότι σε ορισμένες περιοχές οι υποθέσεις μειώθηκαν. Για παράδειγμα, στην περιοχή αρμοδιότητας της συγκεκριμένης Υπηρεσίας, οι υποθέσεις μειώθηκαν από 905 το 2024 σε 771 το 2025, ενώ οι δράστες από 1.103 σε 944 και οι συλλήψεις από 641 σε 579.
Άρα, δεν πρέπει να πούμε ότι «η παραβατικότητα αυξάνεται συνεχώς κάθε χρόνο». Η μεγάλη αύξηση φαίνεται κυρίως στη σύγκριση 2023 → 2024, ενώ το 2025 υπάρχουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης σε ορισμένες περιοχές.
Επίσης, η ΕΛ.ΑΣ. έχει ενισχύσει σημαντικά τους ελέγχους, τις συλλήψεις και την πρόληψη, επομένως η αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών επηρεάζεται και από την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης και της καταγραφής.
Ο Δημήτρης Κων. Σαρρής είναι πρώην υφυπουργός, ΓΓΑ, νομάρχης Ηρακλείου