Θλίψη προκάλεσε στον κόσμο των γραμμάτων η είδηση του θανάτου του Αλέξη Σταμάτη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 67 ετών, ύστερα από μακρά μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος.
Λίγες ημέρες πριν φύγει από τη ζωή, στις 5 Ιουλίου, ο πολυβραβευμένος συγγραφέας είχε δημοσιεύσει στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook ένα βαθιά προσωπικό κείμενο, το οποίο σήμερα διαβάζεται σχεδόν σαν ένας συγκλονιστικός αποχαιρετισμός.
«Δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη»
Στο κείμενό του περιέγραφε τη στιγμή που περίμενε μια μετάγγιση αίματος, μετατρέποντας την εμπειρία αυτή σε έναν στοχασμό για τη ζωή, την αλληλεγγύη και τη σύνδεση των ανθρώπων.
«Κοιτάζω το άδειο μεταλλικό στήριγμα που σε λίγο θα κρατά τη σακούλα του αίματος, δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη», έγραφε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τον άγνωστο αιμοδότη ως έναν «αθέατο συνοδοιπόρο» που θα περάσει από κάθε γωνιά του σώματός του χωρίς ποτέ να μάθει το όνομά του.
Με τον γνώριμο λογοτεχνικό του λόγο, ο Αλέξης Σταμάτης έγραφε πως το αίμα είναι η μοναδική «αριστοκρατία» που δεν αναγνωρίζει τίτλους, σύνορα ή κοινωνικές διακρίσεις.
«Οι άνθρωποι επινόησαν σύνορα, σημαίες, επώνυμα, τραπεζικούς λογαριασμούς, γενεαλογικά δέντρα. Το αίμα γελάει σιωπηλά με όλες αυτές τις δηθενιές», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ανθρώπινη ύπαρξη στηρίζεται τελικά στην ανταλλαγή και στην αλληλεγγύη.
Η φράση που σήμερα συγκλονίζει
Το κείμενο ολοκληρωνόταν με μια φράση που, μετά την είδηση του θανάτου του, αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό: «Ο πρώτος άνθρωπος γεννήθηκε από το αίμα μιας γυναίκας. Ο τελευταίος ίσως σωθεί από το αίμα ενός ξένου».
Η ανάρτηση, που δημοσιεύτηκε μόλις δύο εβδομάδες πριν από τον θάνατό του, συγκινεί σήμερα εκατοντάδες αναγνώστες και φίλους του συγγραφέα, οι οποίοι τη μοιράζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως έναν από τους πιο ανθρώπινους και συγκλονιστικούς στοχασμούς που άφησε πίσω του.
Ολόκληρο το κείμενο του Αλέξη Σταμάτη:
«Οι παλιοι αλχημιστές περίμεναν την πρώτη σταγόνα του ελιξιρίου με απελπισία που εμοιαζε ήδη με πίστη. Η αναμονή έιχε κάτι από ναό και από σφαγείο. Στον ίδιο χώρο ελπίδα και αποσύνθεση, όπως τα άνθη σε ένα φέρετρο συνεχίζουν να ευωδιάζουν χωρίς να αντιλαμβάνονται τον νεκρό.Το αίμα. Η μόνη αριστοκρατία που δεν αναγνωρίζει τίτλους. Η μόνη βασιλεία που αλλάζει σώματα χωρίς επανάσταση. Οι άνθρωποι επινόησαν σύνορα, σημαίες, επώνυμα, τραπεζικούς λογαριασμούς, γενεαλογικά δέντρα.
Το αίμα γελάει σιωπηλά με όλες αυτές τις δηθενιες Κυκλοφορεί στις φλέβες σαν ανώνυμος περιπλανώμενος, αδιάφορος για την ηθική μας, για τις φιλοδοξίες μας, για τις μικρές αισχρότητες με τις οποίες και καλά Ψυμυθίωνουμε τη λέξη «χαρακτήρας». Ένας άγνωστος θα κατοικήσει για λίγο μέσα σου.Κανένα μυστήριο της Εκκλησίας δεν υπήρξε πιο κυριολεκτικό.Κοιτάζω το άδειο μεταλλικό στήριγμα που σε λίγο θα κρατά τη σακούλα του αίματος, δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη.
Έναν αθέατο συνοδοιπόρο που θα περάσει από κάθε γωνιά του σώματός μου, θα ακουμπήσει τα πιο σκοτεινά τοπία της ύπαρξής μου και θα φύγει χωρίς να μάθει ποτέ το όνομά μου. Η ευγένεια της ανωνυμίας. Μορφή αγάπης που δεν επιθυμεί να αγαπηθεί πίσω.Πόσο αλλόκοτο Περάσαμε αιώνες υμνώντας την αυτάρκεια, ενώ το σώμα γνώριζε πάντοτε την αλήθεια. Δεν υπάρχει αυτάρκεια. μόνο ανταλλαγή.
Ο πρώτος άνθρωπος γεννήθηκε από το αίμα μιας γυναίκας. Ο τελευταίος ίσως σωθεί από το αίμα ενός ξένου»