Σ’ ένα ταξίδι στη βενετοκρατούμενη Κρήτη της εποχής της ακμής της, τον Κρητικό Πόλεμο με τη δραματική πολιορκία και την τελική πτώση του Χάνδακα, με…τελικό προορισμό τη χαρτογραφική προσάρτηση της νήσου στην Ελλάδα, που ήδη ήταν τμήμα της νικήτριας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μας προσκαλεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Η περιοδική έκθεση «Στη μέση του κόσμου: Η Κρήτη στην ευρωπαϊκή χαρτογραφία από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα. Αναπαραστάσεις και ταυτότητες», εγκαινιάζεται σήμερα Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου, στις 6.30 το απόγευμα.
Η έκθεση, η οποία παρουσιάστηκε χθες, φωτίζει την Κρήτη μέσα από την εξέλιξη της χαρτογραφικής αποτύπωσής της, αλλά και μέσα από όσα οι ίδιοι οι χάρτες αποκαλύπτουν ή και αποκρύπτουν, όπως ανέφερε ο κ. Χρηστάκης για την εποχή που δημιουργήθηκαν.
Ο επιμελητής της έκθεσης τόνισε ότι ο επισκέπτης «μπορεί να ταξιδέψει στα καταγάλανα νερά της Μεσογείου, ξεκινώντας από την Κρήτη, και να δει την ιστορία του νησιού από την αρχαιότητα μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα». Στην έκθεση παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώθηκαν οι ακτές και τα βουνά του νησιού, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η χαρτογραφία συνδέθηκε με την ιστορία, την πολιτική ή και την άσκηση της εξουσίας, σύμφωνα με τον κ. Χρηστάκη.
Οι περιοδικές εκθέσεις του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου αποτελούν προτάσεις, ώστε να δούμε τον κόσμο από μία διαφορετική οπτική. Το μουσειολογικό τους σκεπτικό δεν περιορίζεται στην παρουσίαση άγνωστων ή παραγνωρισμένων έργων τέχνης εξέχουσας σημασίας. Επιθυμεί να αφήσει παρακαταθήκη εικόνες, γνώσεις, αλλά και ερωτήματα που θα μας συνοδεύσουν για πολλά χρόνια.
Η Κρήτη στην ιστορική χαρτογραφία του 16ου έως και του 18ου αιώνα εικονογραφείται από πενήντα χάρτες που αφηγούνται με τη σειρά τους ο καθένας τα έργα και τις ημέρες των ανθρώπων της. Η έκθεση είναι καρπός συνεργασίας του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου με τον επιμελητή της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Κνωσό, Κωστή Χρηστάκη, αρχαιολόγο και τον καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Πολυτεχνείο Κρήτης, Νίκο Σκουτέλη.
Μέσα από τη δυναμική σχέση των χαρτογράφων με τον κόσμο που κλήθηκαν να απεικονίσουν από την τοπογραφία, το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, τους κατοίκους, τους μύθους και την ιστορία της νήσου ως το σύμπαν, η καλλιτεχνική δημιουργία των χαρτών αναδείχτηκε για περισσότερο από τρεις αιώνες ως πεδίο επιστημονικού πειραματισμού, βιώματος, πολιτικής προπαγάνδας, αμφισβήτησης της πραγματικότητας και ουτοπικής σκέψης.
Η έκθεση, η οποία παρουσιάστηκε χθες, φωτίζει την Κρήτη μέσα από την εξέλιξη της χαρτογραφικής αποτύπωσής της.
Ο επιμελητής της έκθεσης τόνισε ότι ο επισκέπτης «μπορεί να ταξιδέψει στα καταγάλανα νερά της Μεσογείου, ξεκινώντας από την Κρήτη, και να δει την ιστορία του νησιού από την αρχαιότητα μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα». Στην έκθεση παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώθηκαν οι ακτές και τα βουνά του νησιού, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η χαρτογραφία συνδέθηκε με την ιστορία, την πολιτική ή και την άσκηση της εξουσίας, σύμφωνα με τον κ. Χρηστάκη.
Η συνάντηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό καθώς πραγματοποιείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, το κέλυφος του οποίου καταλαμβάνει το αρχαίο έξαρμα της πόλης, τον ίδιο τον τόπο όπου ανεγέρθηκε η βενετική μονή του Αγίου Φραγκίσκου-τοπόσημο για τα καράβια που κατέφθαναν στον λιμένα από όλες τις ρότες της Μεσογείου. Σε αυτή τη Μονή, με τη μετατροπή της σε Χουνκιάρ Τζαμί, τελέστηκε άλλωστε η πρώτη προσευχή από τον πορθητή του ερειπωμένου Χάνδακα μετά από είκοσι ένα χρόνια σκληρής πολιορκίας.
Τη συναρπαστική αυτή διαδρομή εξερευνά η έκθεση που ζωντανεύει με διαλέξεις, στρογγυλή τράπεζα, προβολή ταινίας, εργαστήριο και ξεναγήσεις καθ’ όλη τη διάρκειά της από σήμερα 29 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 10 Ιανουαρίου 2027.
Διάρκεια έκθεσης: 29.09.2026-10.01.2027.
Ώρες λειτουργίας: Ώρες λειτουργίας του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου
Είσοδος: 5 €