To ρεκόρ καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι συνέβαλε στον θάνατο περισσότερων από 50.000 ανθρώπων, με σχεδόν τα δύο τρίτα αυτού του αριθμού θανάτων να αποδίδονται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Οι ερευνητές δημιούργησαν μοντέλα για τους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες σε 854 ευρωπαϊκές πόλεις κατά τη διάρκεια επαναλαμβανόμενων καυσώνων τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο και διαπίστωσαν ότι 50.391 άνθρωποι πέθαναν λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών.
Aπό αυτούς, 32.619 πέθαναν εξαιτίας της επιπλέον ζέστης που προκλήθηκε από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με μελέτη που θα δημοσιευθεί σε προσεχές τεύχος του περιοδικού «Nature Health».
Ο αριθμός αυτός είναι κατά 71% υψηλότερος από το προηγούμενο πιο θανατηφόρο καλοκαίρι, το οποίο είχε 29.480 θανάτους το 2022, σύμφωνα με τους ίδιους ερευνητές, οι οποίοι δημοσίευσαν νωρίτερα αυτό το μήνα μια μελέτη που παρακολουθεί τους ετήσιους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη το καλοκαίρι σε αυτές τις ευρωπαϊκές πόλεις. Επιπλέον, τα στοιχεία για τους θανάτους αυτού του καλοκαιριού είναι υποτιμημένα, καθώς δεν περιλαμβάνουν ένα θανατηφόρο κύμα καύσωνα τον Μάιο και εξετάζουν μόνο τους θανάτους σε αυτές τις 854 πόλεις, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% του πληθυσμού της Ευρώπης, ανέφεραν οι συγγραφείς της μελέτης.
Αυξημένοι οι θάνατοι στην Ευρώπη λόγω κλιματικής αλλαγής
Περίπου το ένα τρίτο των θανάτων σημειώθηκε από τις 17 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου, κατά τη διάρκεια ενός ιδιαίτερα έντονου κύματος καύσωνα, όταν οι θερμοκρασίες ήταν 5,3 βαθμούς Κελσίου πάνω από το φυσιολογικό, ανέφερε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Γαρύφαλλος Κωνσταντινούδης, biostatistician στο Imperial College του Λονδίνου.
«Σε μεγάλο μέρος της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης, οι υποδομές μας απλά δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν στις θερμοκρασίες που παρατηρούμε τώρα, λόγω των επιπτώσεων της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης», δήλωσε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Κλερ Μπαρνς, κλιματολόγος στο Imperial College του Λονδίνου. Ανέφερε ότι ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις κατέγραψαν αυτό το καλοκαίρι θερμοκρασίες κατά 12 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από το κανονικό.
Από αυτούς τους 50.000, περισσότεροι από 32.000 πέθαναν λόγω της επιπλέον ζέστης που προκάλεσε η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, όπως διαπίστωσε επίσης η μελέτη. Η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Γερμανία κατέγραψαν τον υψηλότερο αριθμό θανάτων, σύμφωνα με τη μελέτη. Από όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η Ρώμη είχε τον υψηλότερο συνολικό αριθμό θανάτων λόγω καύσωνα από το 2000 έως το 2025, σύμφωνα με τη μελέτη της ερευνητικής ομάδας που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα.
Αυτό θα ήταν ήδη μια ανώμαλη φυσική περίοδος καύσωνα, επιπλέον μιας τεράστιας κλιματικής αλλαγής, είπε η Μπαρνς. Ανέφερε ότι η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα — αν και η Αρκτική, η οποία δεν είναι ήπειρος, θερμαίνεται ακόμη ταχύτερα — και είναι 2,5 C θερμότερη από ό,τι στην προβιομηχανική εποχή.
«Μόνο η υποκείμενη αύξηση της θερμοκρασίας που οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων, αυξάνει όλες τις θερμοκρασίες μας κατά ένα ποσό που ακούγεται αρκετά μικρό», είπε η Μπαρνς. «Για πολλούς ανθρώπους, είναι σίγουρα αλήθεια ότι αυτοί οι επιπλέον δυόμισι βαθμοί (Κελσίου) αύξησης της θερμοκρασίας είναι αυτά που θα μετατρέψουν αυτές τις θερμοκρασίες από δυσάρεστες σε επικίνδυνες και ενδεχομένως θανατηφόρες».
Περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους λόγω του καύσωνα στην Ευρώπη ήταν ηλικίας 85 ετών και άνω, αλλά οι αποπνικτικές θερμοκρασίες προκάλεσαν επίσης τον θάνατο περισσότερων από 800 ατόμων ηλικίας μεταξύ 20 και 44 ετών, ανέφερε ο Κωνσταντινούδης.
Η επιστημονική μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε
Η ομάδα χρησιμοποίησε μια καθιερωμένη και αποδεκτή επιστημονική μέθοδο για να προσδιορίσει πόσοι από τους 50.000 θανάτους λόγω καύσωνα οφείλονταν στη φυσική υψηλή θερμοκρασία του καλοκαιριού και πόσοι οφείλονταν στις επιπτώσεις που έχουν τα αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα στο κλίμα. Πραγματοποίησαν προσομοιώσεις σε υπολογιστή για έναν κόσμο χωρίς κλιματική αλλαγή και τις συνέκριναν με τους θανάτους που σημειώθηκαν αυτό το καλοκαίρι. Η διαφορά αντιστοιχεί σε ό,τι προκλήθηκε από την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Το ποσοστό των θανάτων από ζέστη που αποδίδονται στην υπερθέρμανση του πλανήτη έχει αυξηθεί από περίπου 45% στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε 65% σήμερα, ανέφερε η Μπαρνς.
«Τα καλοκαίρια γίνονται όλο και πιο ζεστά, ενώ τα αναλυτικά εργαλεία για την απόδοση των θανάτων στη ζέστη γίνονται όλο και πιο ακριβή», δήλωσε ο Δρ Χάουαρντ Φρούμκιν, πρώην διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Περιβαλλοντικής Υγείας των ΗΠΑ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Συνολικά, αυτές οι δύο τάσεις οδηγούν σε ολοένα και υψηλότερους και ολοένα και ακριβέστερους αριθμούς θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη».
Η επιστημονική ομάδα έπρεπε επίσης να χρησιμοποιήσει στατιστικά μοντέλα για να καταλήξει στον βασικό αριθμό των 50.000 θανάτων λόγω ζέστης, καθώς οι θάνατοι αυτοί δεν καταγράφονται επαρκώς και συχνά δεν αναφέρονται στα πιστοποιητικά θανάτου, παρά το γεγονός ότι αποτελούν σημαντικό παράγοντα, ανέφερε ο Κωνσταντινούδης. Αρκετοί εξωτερικοί εμπειρογνώμονες συμφώνησαν μαζί του, χαρακτηρίζοντας τις μεθόδους ως πρωτοποριακές.
Οι ερευνητές εφάρμοσαν μια πολύπλοκη μαθηματική εξίσωση που έχει χρησιμοποιηθεί σε αρκετές προηγούμενες μελέτες που έχουν υποβληθεί σε αξιολόγηση από ομότιμους, ανέφερε η Μπαρνς, η οποία λαμβάνει υπόψη τη συγκεκριμένη ηλικία και τις θερμοκρασίες για καθεμία από τις 854 πόλεις, με βάση μια τοπική βέλτιστη θερμοκρασία που συμπίπτει με τον μικρότερο αριθμό θανάτων. Όταν η θερμοκρασία είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη, η εξίσωση υπολογίζει τους επιπλέον θανάτους σε σχέση με τις συνθήκες που παρουσιάζουν τον χαμηλότερο αριθμό θανάτων.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν τους υπολογισμούς τους με εκτιμήσεις σε πραγματικό χρόνο από κυβερνητικούς φορείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις — αλλά όχι πάντα — τα αποτελέσματα ταίριαζαν αρκετά καλά, ανέφερε ο Κωνσταντινούδης.
Με πληροφορίες από Associated Press