Τουλάχιστον 68 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και δεκάδες άλλοι έχουν τραυματιστεί από τη σφοδρή σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας, η οποία σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης στην επαρχία Τολέδο, στην κεντρική Ισπανία.
Οι επιχειρήσεις των σωστικών συνεργείων συνεχίζονται στον τόπο της τραγωδίας, ενώ οι αρμόδιες αρχές επιχειρούν να διαλευκάνουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το δυστύχημα, με τις πρώτες ενδείξεις να στρέφουν την έρευνα προς το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους.
Σύμφωνα με τα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία που έγιναν γνωστά το απόγευμα της Τετάρτης, οι 107 τραυματίες μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία, εκ των οποίων 15 βρίσκονται σε πολύ σοβαρή κατάσταση.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει κηρύξει τριήμερο εθνικό πένθος με τα σωστικά συνεργεία να συνεχίζουν τις έρευνες στα κατεστραμμένα βαγόνια.
Το χρονικό της σύγκρουσης και τα 17 λεπτά που προκαλούν ερωτήματα
Όπως εξήγησε ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, περίπου στις 08:30 τοπική ώρα σημειώθηκε βλάβη στο σύστημα ασφαλείας LZB, με αποτέλεσμα να ακινητοποιηθούν συρμοί που κινούνταν στο συγκεκριμένο τμήμα του σιδηροδρομικού δικτύου. Όταν το εν λόγω σύστημα τίθεται εκτός λειτουργίας, η διαχείριση της κυκλοφορίας περνά σε χειροκίνητη λειτουργία, με την ευθύνη για τις σχετικές αποφάσεις να αναλαμβάνει το κέντρο ελέγχου.
Σύμφωνα με την περιγραφή του υπουργού, το κέντρο ελέγχου του ισπανικού Διαχειριστή Σιδηροδρομικών Υποδομών (Adif) αποφάσισε στη συνέχεια να επιτρέψει την επανεκκίνηση των τρένων, παρότι ένας συρμός της εταιρείας Iryo παρέμενε ακινητοποιημένος στη γραμμή, κοντά στην είσοδο του σταθμού της Ούρδα, και υπήρχε κόκκινη σηματοδότηση που απαγόρευε την επανέναρξη της κανονικής κυκλοφορίας.
Όπως αναφέρει σε εκτενές της άρθρο η ισπανική εφημερίδα El Pais, η απόφαση ελήφθη χωρίς να τεθεί περιορισμός ταχύτητας για τον συρμό που θα συνέχιζε την πορεία του. Λίγο αργότερα, ένα τρένο υψηλής ταχύτητας AVE της κρατικής εταιρείας Renfe προσέκρουσε με μεγάλη σφοδρότητα στον ακινητοποιημένο συρμό της Iryo.
Ο Πουέντε ανέφερε ότι η βλάβη του LZB είχε οδηγήσει στην ακινητοποίηση τουλάχιστον έξι τρένων από τις 08:30. Στις 08:36, σύμφωνα με το χρονολόγιο που παρουσίασε, δόθηκε στον μηχανοδηγό του AVE άδεια να συνεχίσει την πορεία του. Ο συρμός διένυσε περίπου 25 χιλιόμετρα προτού συγκρουστεί με το τρένο της Iryo, στις 08:53.
Στο διάστημα των περίπου 17 λεπτών που μεσολάβησαν από την εντολή επανεκκίνησης έως τη σύγκρουση, δεν φαίνεται να υπήρξε έγκαιρη παρέμβαση από το κέντρο ελέγχου, προκειμένου να αποτραπεί το δυστύχημα. Το γιατί δεν εντοπίστηκε εγκαίρως ο κίνδυνος και δεν δόθηκε εντολή ακινητοποίησης ή επιβράδυνσης του AVE αποτελεί ένα από τα βασικά ερωτήματα της έρευνας.
Οι δηλώσεις Πουέντε για το ανθρώπινο λάθος και τις ευθύνες του κέντρου ελέγχου
Ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών χαρακτήρισε «ανεξήγητη», με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, την απόφαση να επιτραπεί στο AVE να συνεχίσει κανονικά την πορεία του, ενώ υπήρχε άλλος συρμός ακινητοποιημένος στη γραμμή και η σχετική σηματοδότηση δεν επέτρεπε την επανεκκίνηση.
«Αυτή είναι η απόφαση που λαμβάνεται από το κέντρο ελέγχου και αυτή είναι η απαρχή του δυστυχήματος», δήλωσε ο Πουέντε, αναφερόμενος στην εντολή επανέναρξης της κυκλοφορίας.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το AVE όφειλε να παραμείνει ακινητοποιημένο και ότι δεν μπορούσε να συνεχίσει κανονικά την πορεία του, καθώς το κύκλωμα γραμμής εξακολουθούσε να είναι κατειλημμένο από το τρένο της Iryo, το οποίο παρέμενε σταματημένο κοντά στην είσοδο του σταθμού. Παράλληλα, η κόκκινη σηματοδότηση απαγόρευε την επανέναρξη της κυκλοφορίας υπό κανονικές συνθήκες.
«Η απόφαση να επανεκκινήσει η κυκλοφορία, χωρίς να έχει αποκατασταθεί το συγκεκριμένο σύστημα, ανήκει στο κέντρο ελέγχου. Είναι οι εργαζόμενοι του κέντρου που αποφασίζουν να επιτρέψουν την επανέναρξη της πορείας, υπό συνθήκες που, από τη δική μας οπτική, είναι ανεξήγητες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Οι πρώτες εκτιμήσεις που έχουν μεταφερθεί από κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για πιθανό ανθρώπινο λάθος. Ωστόσο, ο Πουέντε δεν απέδωσε οριστικά το δυστύχημα σε συγκεκριμένη αιτία, επισημαίνοντας ουσιαστικά την ανάγκη να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη στο κέντρο ελέγχου κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα της El País, ο ελεγκτής που φέρεται να έδωσε την εντολή βρίσκεται υπό ψυχολογική υποστήριξη και έχει νομική συνδρομή. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι ο συγκεκριμένος εργαζόμενος δεν βρισκόταν μόνος του στο κέντρο ελέγχου, αλλά είχε δίπλα του έναν βοηθό και έναν επόπτη. Κανείς από τους τρεις, σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, δεν φαίνεται να παρενέβη εγκαίρως ώστε να προειδοποιήσει για τον επικείμενο κίνδυνο, να ζητήσει την ακινητοποίηση του AVE ή να επιβάλει τη μείωση της ταχύτητάς του.
Συνεχίζονται οι έρευνες για θύματα μέσα στα συντρίμμια
Οι ομάδες διάσωσης συνεχίζουν να ερευνούν τα κατεστραμμένα βαγόνια, με τη συνδρομή ειδικά εκπαιδευμένων σκύλων, προκειμένου να εντοπιστούν τυχόν επιπλέον θύματα και να ολοκληρωθεί η ανάσυρση των σορών.
Την ίδια ώρα, έχουν ενεργοποιηθεί ειδικά σημεία ενημέρωσης και υποστήριξης των οικογενειών. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται για την καταγραφή των θυμάτων και την παροχή βοήθειας στους πληγέντες.
Η κυκλοφορία των τρένων υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας έχει διακοπεί, ενώ οι σιδηροδρομικές εταιρείες και οι αρμόδιοι φορείς έχουν θέσει σε εφαρμογή τα προβλεπόμενα σχέδια διαχείρισης κρίσεων και υποστήριξης των θυμάτων.