Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου στο χωριό Σκινιάς, ο Πολιτιστικός Σύλλογος και η Ενορία Αγίου Αντωνίου Σκινιά με συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Κρήτης και τον Δήμο Μινώα Πεδιάδας πραγματοποίησαν εσπερίδα τιμής και μνήμης με τίτλο :
“Ο Σκινιάς στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, την Κατοχή και την Αντίσταση”.
Η μία από τις τέσσερις εισηγήσεις της εσπερίδας είχε ως θέμα τον Σκινιανό πατριώτη και αγωνιστή Ανδρέα Δ. Γαλανάκη. Παρουσιάστηκε στους παρευρισκόμενους από την εγγονή του Ανδρέα Γαλανάκη, δικηγόρο Ολυμπία Γαλανάκη. Η εισηγήτρια για τον παππού της ανέφερε μεταξύ άλλων και τα εξής :
«Ο Ανδρέας Δημητρίου Γαλανάκης γεννήθηκε στον Σκινιά Μονοφατσίου το έτος 1896. Ήταν ένα από τα πέντε τέκνα του Δημητρίου Γα
λανάκη από το Ψυχρό Λασιθίου και της Ολυμπιάδας Μικελάκη από τον Σκινιά Ηρακλείου. Τα υπόλοιπα ήταν η Μαρία, η Κυριακή, η Ευφροσύνη και ο Εμμανουήλ.
Φοίτησε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στη σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, η κήρυξη όμως του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η στράτευσή του στάθηκαν εμπόδιο στην ολοκλήρωση των σπουδών του.
Το έτος 1918, σε ηλικία μόλις 22 ετών, στη Μάχη του Σκρα στη Μακεδονία, τραυματίσθηκε σοβαρά, κατέστη ανάπηρος χάνοντας στο πεδίο της μάχης το αριστερό του πόδι και ετέθη σε πολεμική διαθεσιμότητα.
Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στην περιοχή του Σκινιά και της Γαρίπας, κατασκευάζοντας και λειτουργώντας σε κάθε χωριό από τα παραπάνω ένα ελαιουργείο και έναν αλευρόμυλο.
Το έτος 1936, σε ηλικία 40 ετών, νυμφεύθηκε την Αγγελική Χαλαμπαλάκη του Νικολάου και της Δέσποινας από τον Σκινιά, με την οποία απέκτησε 4 τέκνα, τον Δημήτριο, τη Μαρία, τον Κωνσταντίνο και τον Ιωάννη.
Τον Ιούλιο του έτους 1941 οργανώθηκε στην Εθνική Αντίσταση, στην περιοχή της επαρχίας Μονοφατσίου, ως οργανωτικό στέλεχος. Κατήρτισε ένοπλη ομάδα αποτελούμενη από τους : 1) Ανδρέα Δημητρίου Γαλανάκη, 2) Ιωάννη Στυλιανού Συμισακάκη, 3) Μιχαήλ Νικολάου Χανιαλάκη, 4) Αριστόδημο Νικολάου Χαλαμπαλάκη, 5) Δημήτριο Ιωάννου Πανακάκη, 6) Ανδρέα Γεωργίου Πανακάκη,
7) Στυλιανό Σταύρου Συμισακάκη, 8) Γεώργιο Εμμανουήλ Τσαγκαρογιαννάκη,
9) Εμμανουήλ Γεωργίου Μιζεράκη, 10) Εμμανουήλ Γεωργίου Χατζογιαννάκη,
11) Χριστόφορο Νικολάου Ρερεράκη, 12) Κωνσταντίνο Ζαχαρία Πετράκη,
13) Γρηγόριο Εμμανουήλ Παπαδάκη και 14) Ιωάννη Εμμανουήλ Μαγκουφάκη για την προστασία του ασυρμάτου και την τροφοδοσία τμημάτων Ελλήνων και Άγγλων στρατιωτών και την φυγάδευση διά του όρμου του Τσούτσουρου, Ελλήνων πατριωτών και Άγγλων.
Την άνοιξη του έτους 1944, λόγω του ότι κατεδιώκετο από τους Γερμανούς, κατέφυγε στη Μέση Ανατολή, όπου παρέμεινε, ως ανάπηρος των πολέμων 1912-1922, στην Στέγη Πατρίδος. Το Νοέμβριο του έτους 1944 επέστρεψε στο Σκινιά. Ασχολήθηκε με την ίδρυση σωματείου Εθνικής Αντίστασης στο Ηράκλειο, του οποίου υπήρξε σύμβουλος, μέχρι τον θάνατό, την 8η Ιανουαρίου 1948, λόγω παθήσεως του ήπατος, συνεπεία των κακουχιών, τις οποίες υπέστη κατά τη διάρκεια της δράσης του».
……………………………………
Την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 1948, στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ Ηρακλείου, δημοσιεύεται άρθρο με τίτλο :
Λόγος επικήδειος εκφωνηθείς υπό του καπετάν Ι. Μπαντουβά εις τον νεκρόν του Ανδρέα Δ. Γαλανάκη
Διαβάζουμε από την εφημερίδα διατηρώντας την ορθογραφία και τη σύνταξη του αρθρογράφου : «Κατά την γενομένην την π. εβδομάδα εις Σχοινιά Μονοφατσίου κηδείαν του εφέδρου αναπήρου αξιωματικού Ανδρέα Δ. Γαλανάκη, δράσαντος πατριωτικότατα κατά την διάρκειαν της γερμανικής κατοχής, ο Καπετάν Γιάννης Μπαντουβάς προσεφώνησεν τον νεκρόν δια των εξής :
Αθάνατε Ανδρέα Γαλανάκη,
Η Εθνική Αντίστασις Κρήτης καταθέτει στέφανον ως ελάχιστον φόρον τιμής δια τας υπηρεσίας που προσέφερες εις την πατρίδα.
Αθάνατε Ανδρέα. Είσαι παλαιός αγωνιστής και όχι όψιμος. Από το 1916 που σε κάλεσε η πατρίδα, σαν θερμός πατριώτης πρόθυμος προσέφερες τας υπηρεσίας σου και άφησες το ήμισυ του εαυτού σου εκεί. Επέστρεψες με ένα πόδι. Η όλη σου ζωή ήτο μια αθανασία, φωτεινός φάρος του καθήκοντος, το παράδειγμα του ιδανικού προς την πατρίδα. Δεν κολακεύω με υπερβολικά λόγια τους δικούς σου που με ακούνε. Μιλώ για ότι πραγματικά έπραξες.
Αθάνατε φίλε Ανδρέα. Δεν έπαυσες αν και μισός άνθρωπος πούμεινες από τους περασμένους πολέμους να πρωτοστατήσης και πάλιν το 1941 όταν οι βάρβαροι κατεπάτησαν τα άγια χώματά μας. Τότε εσύ πρώτος, τιμημένε πατριώτη εις το Ανατολικό Μονοφάτσι επρωτοστάτησες και εκάλεσες τη Σημαία της Λευτεριές εις το διαμέρισμά σου.
Εσύ πρώτος αψήφισες την ζωήν σου, την ζωήν των παιδιών σου, την περιουσίαν σου, όταν μας μήνυσες να περάσωμε από τον Ψηλορείτη στα δικά σας μέρη. Σου απαντήσαμε με δισταγμούς, διότι είμεθα 33 άνδρες και δεν ήτο δυνατόν να συντηρηθούμε από τροφοδοσία.
Η απάντησίς σου τότε μας ενθουσίασε, μας γέμισε νέας δυνάμεις. Ελάτε μας είπες και διαθέτω ό,τι χρειάζεται για την εδώ συντήρησίν σας. Πόσον μακρυά από την πραγματικότητα πέσαμε διστάσαντες, γιατί σε όλα, μα σε όλα σαν τίμιος και ντόμπρος άνδρας βγήκες αληθινός με το παραπάνω.
Αν και ήσουν ανάπηρος, αν και επιέσθης και κατεδιώχθης σκληρά από τους Γερμανούς, ο πατριωτισμός σου δεν σε άφησε να πτοηθής. Ωργάνωνες, πάλευες παληκαρίσια, σχεδόν φανερά. Ήσουν αιτία και η περιφέρειά σου δεν γέννησε προδότες, δεν γέννησε κομμουνιστές.
Κατώρθωσες λόγω της ψυχραιμίας και του κύρους σου να κρατήσης αμόλυντον τον τόπον σου από κάθε μύασμα. Γι’αυτό σήμερον ο τόπος σου, η Κρήτη και ολόκληρη η Πατρίς μας σε ευγνωμονεί και αγκαλιάζει με την μεγάλην της ιδέαν τον νεκρόν σου.
Η Εθνική Αντίστασις δι΄εμού σου υπόσχεται ότι θα τηρή αφωσιωμένη τον δρόμον που ακολούθησες εσύ, του παραδείγματος των μεγάλων για την πατρίδα πράξεων και ότι θέτομε τους εαυτούς μας αγρύπνους φρουρούς της τιμίας οικογενείας σου.
Ας είναι ελαφρό το χώμα που θα σε σκεπάση».
…………………………..
Για τον χαρακτήρα, την προσωπικότητα, το ήθος, την ανδρεία, την προσφορά στον αγώνα, τη δύναμη ψυχής, τη μετριοφροσύνη και την αυτοθυσία του αγνού πατριώτη, Ανδρέα Γαλανάκη, του αγωνιστή για την ελευθερία της πατρίδας, για την οποία έδωσε αρκετό αίμα και σημαντικό μέρος του σώματός του, λίγες ημέρες μετά τον θάνατό του, σε δημοσίευμα με τίτλο :
«Ο αφανής ήρως Ανδρέας Δ. Γαλανάκης»,
στο υπ’αριθμ. 437 της 15ης Ιανουαρίου 1948 φύλλο της εφημερίδας «ΠΑΤΡΙΣ», ένας συμπολεμιστής του αναφέρει : «Παρευρέθην στην κηδείαν του αποθανόντος αφανούς ήρωος προ ημερών Α. Γαλανάκη και ήκουσα τον δημοσιευθέντα λόγον του καπετάν Γιάννη Μπαντουβά.
Χωρίς ρητορικά σχήματα, χωρίς εξάρσεις και επιτηδευμένας εκφράσεις ωμίλησεν ο τίμιος Αρχηγός την απλήν γλώσσαν της ειλικρινείας και της αληθείας προς τον αναχωρούντα “αθάνατον φίλον” του. Τους συνέδεεν ένα σκοτεινόν παρελθόν το οποίον μόνον τώρα έρχεται εις φως. Τους είχεν αδελφικά ενώσει ο αγών και ο κίνδυνος κατά τας φοβερωτέρας στιγμάς της κατοχής, αλλά η μετριοφροσύνη και του ενός και του άλλου δεν είχαν δημιουργήσει θόρυβον και εκθέσεις επιδεικτικάς διά τον κοινόν αυτόν αγώνα.
Με δάκρυα ενεθυμήθη ο αρχηγός την φοβερώτερη στιγμή του αγώνος ότε μόνος ειλικρινής και γενναιόφρων, παράτολμος και ενθουσιώδης φίλος παρουσιάσθη ο εκλιπών, να προσφέρει εις την Ομάδα Μπαντουβάδων καταφύγιον. Η ομάς τότε κατεδιώκετο υπό των Γερμανών απηνώς και ο τρομοκρατημένος Ελληνικός πληθυσμός εφοβείτο να προφέρει και την λέξιν Μπαντουβάς. Η συντήρησις και συνέχισις του αγώνος ήτο δύσκολη.
Την στιγμήν εκείνην από το Σχοινιά ελήφθη μια επιστολή και εκάλει την ομάδα των 33 αθανάτων ηρώων στο διαμέρισμα Μονοφατσίου. Ήτο ο Ανδρέας όστις υπεσχέθη διατροφήν και προφύλαξιν. Και λέγει ο Αρχηγός ότι τα προσέφερε μέχρι τέλους παληκαρίσια.
Ο Ανδρέας όμως εις το σημείον εκείνο αποτελεί μοναδικόν φαινόμενον εν τη ιστορία, όχι διότι δεν είχε τρομοκρατηθη, διότι ουδέποτε εγνώρισε φόβον, όχι διότι διετήρει τον ατελείωτον και αιώνιον ενθουσιασμόν του με τον οποίον μετέβαλε τα πάντα, αλλά διότι αυτός ήτο ο παλαιός ανάπηρος, ο άνθρωπος με το ένα πόδι και τα τεσσαράκοντα εξ παλαιά τραύματα.
Αυτός μόνος ευρέθη εις τον νομόν να διαθέση τον άρτον των παιδιών του και των συγγενών του διά τους διωκομένους και να ταυτίση την τύχην του με αυτούς εκείνην την στιγμήν.
«Αν με σκοτώσουν οι Γερμανοί, έλεγε, χάνεται μισός άνθρωπος». Και όμως ο μισός αυτός άνθρωπος με το ατρόμητον ήθος του έπραξεν τόσα όσον ολίγοι ακέραιοι».
Του ήρωος αυτού η ζωή και η δράσις πρέπει να μελετηθούν ιστορικώς, διότι, ως είπεν ο αρχηγός αποτελούν τον λαμπρότερον φάρον ηρωϊσμού διά τους μεταγενεστέρους. Ήρωες ανάπηροι με ένα χέρι ή ένα μάτι έχουν παρουσιασθή πολλοί στην ιστορίαν.
Ήρωες με ένα πόδι εις κατεχόμενον έδαφος όπου η ευκινησία είναι απαραίτητος δε γνωρίζω να περιγράφονται άλλοι. Και δεν πρόκειται περί μιας πράξεως αλλά περί καθημερινής δράσεως από την ημέρα των αλεξιπτωτιστών μέχρι του Απριλίου του 1944, ότε οι Άγγλοι τον μετέφεραν εις Αίγυπτον για να τον σώσουν από την απηνή καταδίωξιν των Γερμανών.
Στο σπίτι του την 22α Δεκεμβρίου 1941, ως αναφέρει και εις το ημερολόγιόν του ο Γ. Κουτεντάκης, υπεγράφη το πρώτο επίσημο πρωτόκολλον της συμπήξεως της Οργανώσεως Ραπτοπούλου, της οποίας την διεύθυνσιν και συντήρησιν εσυνέχισεν ο Ανδρέας μετά την εκτέλεσιν του Ραπτοπούλου και τους τυφεκισμούς των Κουτεντάκηδων.
Πριν τελειώσω ήθελα να αναφέρω ότι διά τον ήρωα αυτόν τον αφανή ομιλεί σε μισό στίχο η εκδοθείσα Ιστορία της Κρήτης. Αυτό οφείλεται βέβαια στον ίδιο τον Ανδρέα όστις, υπερβολικά μετριόφρων ως πολλοί μεγάλοι και πραγματικοί ήρωες, που δεν επιδιώκουν τον θόρυβον περί το όνομά των διότι την δράσιν των την αντιλαμβάνονται ως καθήκον κοινόν διά πάντα.
Όμως ο ιστορικός που θα αναζητήσει τον βίον και τας πράξεις αυτού θα δώσει μίαν εξαιρετικήν θέσιν εις τον ανάπηρον αφανή ήρωαν διότι ήτο φαινόμενον μοναδικόν εν τη ιστορία μας από της αρχής του πρώτου μέχρι το τέλος του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ας του είναι αιωνία η μνήμη.
Ένας συμπολεμιστής του».
………………………..
Την Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 1941, στο σπίτι του Έφεδρου Ταγματάρχη Αλέξανδρου Ραπτόπουλου στη Βιάννο, υπογράφηκε το δεύτερο πρωτόκολλο της Κρητικής Εθνικής Επαναστατικής Επιτροπής ΚΕΕΕ. Η Οργάνωση είχε ιδρυθεί το καλοκαίρι του 1941 αμέσως μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανοϊταλούς και το πρώτο πρωτόκολλο υπογράφηκε στο χωριό Φιλίπποι στις 3 Αυγούστου 1941.
Στο δεύτερο πρωτόκολλο διακρίνουμε τις υπογραφές του Αρχηγού της ΚΕΕΕ Αλέξανδρου Ραπτόπουλου και δέκα (10) πατριωτών. Μεταξύ των Αντιστασιακών που υπογράφουν, είναι και ο Ανδρέας Γαλανάκης από το χωριό Σκινιάς.
Ο εξαίρετος ιστορικός ερευνητής συγγραφέας και δικηγόρος Γεώργιος Χαράλαμπου Καρτσωνάκης, μας παρέδωσε ακριβές αντίγραφο του δευτέρου πρωτοκόλλου της Κρητικής Εθνικής Επαναστατικής Επιτροπής ΚΕΕΕ. Το ακριβές αντίγραφο έχει ημερομηνία 19 Νοεμβρίου 1945 και το υπογράφει ο Ανθυποπλοίαρχος Αντώνης Φάκαρος, ένα σημαντικό στέλεχος της ΚΕΕΕ.
Στο εισαγωγικό σημείωμα, του β΄ πρωτοκόλλου, αναφέρονται τα εξής : «Σήμερον την 3ην Δεκεμβρίου 1941 ημέραν Πέμπτην συνελθόντες οι κατωτέρω υπογραφόμενοι και εκπροσωπούντες τας αντιστοίχως αναφερομένας περιφερείας εν τη οικία του κ. Ραπτοπούλου Αλεξ. Εφ. Ταγ/χου εν Βιάννω ελάβομεν τας κατωτέρω αποφάσεις.
Κατόπιν των ληφθησών οδηγιών δι’ων μας ετίμησε δια του συνδέσμου της και μύλους της Κρ. Ε.Ε.Ε. κ. Αντ. Φακάρου η Ελλ. Βασιλ. Κυβέρνησις και δια την επίτευξιν του μόνου σκοπού μας, της απελευθερώσεως της Κρήτης και της συμβολής μας εις την απελευθέρωσιν όλης της Εθνικής πατρίδος, επεκτείνομεν τα του τρόπου εργασίας μας ως ταύτα καθορίσθησαν δια του εν Φιλίπποις Μονοφατσίου συνταχθέντος πρωτοκόλλου της 3ης Αυγούστου 1941 και κατόπιν των επιτευχθέντων εις τας περιφερείας ένθα ελειτούργησε η Επιτροπή, εις ολόκληρον την Κρήτην συστυματοποιούντες και καθορίζοντες τα των αναγκών ενός εκάστου μέλους της Κρ. Εθν. Επαν. Επιτροπής ως κατωτέρω λεπτομερώς αναγράφονται.
Η Κρητική Εθνική Επαναστατική Επιτροπή την οποίαν του λοιπού θα αναφέρωμεν υπό τα στοιχεία Κ.Ε.Ε.Ε. ανασυγκροτείται λόγω της απουσίας εις το εξωτερικόν των μελών κ.κ. Φιλιππάκη Μιχ. Ταγ/χου και Χαραλαμπίδη Γεωργ. Ανθ/γού ως και εις άγνωστον διεύθυνσιν καταφυγόντας κ.κ. Αυλητή Δημ. Υπ/γού και Κωνσταντοπούλου Αντ. Ανθ/γού. Επ’ευκαιρία εκφράζει την λύπην της δια την αποχώρησιν του κ. Φιλιππάκη Μιχ. Όστις ως Γηγενής και εν ασφαλεία διατελών ώφειλε να παραμείνει ενταύθα συμμεριζόμενος τους κινδύνους των συμπατριωτών του οίτινες εν τη περιφερεία Αχεντριά ανέδειξαν αυτόν αρχηγόν και οδηγόν των.
Η Επιτροπή συμπληρούται δια των κατωτέρω υπογραφέντων μελών και δια τας αντιστοίχους περιφερείας.
Το πρωτόκολλον Φιλίππων της 3/8/41 ως και το παρόν θα υπογράφεται υπό παντός μυημένου και λαμβάνοντος γνώσιν μέλους με παραπλεύρως της υπογραφής αναγραφομένης της ημερομηνίας υπογραφής ήτις και είναι η ημερομηνία μυήσεως του υπογράφοντος.
Καθορίζεται διοικητικόν σύστημα της ΚΕΕΕ το κάτωθι : Τα μέλη διακρίνονται αναλόγως της δικαιοδοσίας των εις Νομαρχιακάς, Επαρχιακάς και Κοινοτικά μέλη.
…………………………………………
Εφ ω συνετάγη το παρόν και υπογράφεται ως έπεται :
- Αλ. Ραπτόπουλος
- Γεωρ. Αγγελιδάκης
- Ιωάν. Αγγελάκης
- Νικόλ. Κονδυλάκης
- Ανδρ. Γαλανάκης
- Κουτεντάκης Γεώργ.
- Ραπτάκης Χαράλ.
- Κατσαράκης Νικ.
- Αγγελάκης Ιωάννης
- Νικόλ Λουλάκης
Ακριβές αντίγραφον, Βιάννος τη 9η Δεκεμβρίου 1941
Αλέξ Ραπτόπουλος
Ακριβές αντίγραφον
Αθήναι 19 Νοεμβρίου 1945
Αντώνιος Φάκαρος
Έφεδρος Ανθυποπλοίαρχος Β.Ν.
ΣΗΜΕΙΩΜΑ : Ο Αντώνης Φάκαρος στην αντιγραφή του πρωτοκόλλου, από βιασύνη έκανε δύο σφάλματα. Κατέγραψε λάθος την ημερομηνία σύστασης του πρωτοκόλλου και αντί για 3 έγραψε 9 Δεκεμβρίου και στις υπογραφές των αντιστασιακών έγραψε δύο φορές το όνομα του Ιωάννη Αγγελάκη.
Γεώργιος Α. Καλογεράκης Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου