Τον φετινό Μάρτιο συμπληρώθηκαν 19 χρόνια από τον θάνατο του αείμνηστου Γιώργου Δουνδουλάκη. Η είδηση είχε φτάσει στις 17 Μαρτίου 2007 από τις Η.Π.Α., όπου βρίσκονταν η μόνιμη κατοικία του.
Ο Γιώργος Δουνδουλάκης ήταν ένας άξιος πατριώτης, ιδρυτής και πρώτος Αρχηγός της Εθνικής Οργάνωσης Δολιοφθοράς και Πληροφοριών των νομών Ηρακλείου και Λασιθίου, γνωστής με τα αρχικά γράμματα Ε.Ο.Δ.Π.
Συνέδεσε το όνομά του με το πρώτο σαμποτάζ εναντίον των δυνάμεων του άξονα στην Ευρώπη, στις 10 Ιουνίου 1942, στο πολεμικό αεροδρόμιο Καστελλίου.
Ο Γιώργος Δουνδουλάκης ανέπτυξε μεγάλη δραστηριότητα στον τομέα της κατασκοπίας των νομών Ηρακλείου και Λασιθίου. Οργάνωσε ένα αξιόλογο δίκτυο κατασκόπων, με σημαντική βοήθεια στα σαμποτάζ και τις δολιοφθορές που πραγματοποιήθηκαν στην Κρήτη καθ’όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.
Η πλούσια δράση του σταμάτησε στις αρχές Ιουλίου 1943, όταν η Οργάνωση προδόθηκε από τον γνωστό προδότη Μπόγρη. Τότε, ο Γιώργος Δουνδουλάκης, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κρήτη. Στο σπίτι του Γιάννη Δραμουντάνη-Στεφανογιάννη στα Ανώγεια, Αρχηγού της Ανταρτικής Ομάδος Ανωγείων, παραδίδει την Οργάνωση στον σύντροφό του Μιχάλη Ακουμιανάκη και από την παραλία Τρυπητή αναγκάζεται να εγκαταλείψει την Κρήτη με τελικό προορισμό τη Μέση Ανατολή.
Για το πρώτο σαμποτάζ του αεροδρομίου Καστελλίου τα μεσάνυχτα στις 9 ξημερώματα 10 Ιουνίου 1942, αναφέρουμε τα εξής :
«Το καλοκαίρι του 1942 ήταν πολύ σκληρό για την Κρήτη και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκονταν σε ένα κρίσιμο σημείο για τις συμμαχικές δυνάμεις στην Αφρική. Στην Κρήτη, την κατάληψη του νησιού είχαν ακολουθήσει εκτελέσεις, πυρπολήσεις χωριών, φυλακίσεις, εξορίες σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως, βία και τρομοκρατία, ως αντίτιμο της υποταγής του φρονήματος των Κρητών, καθώς “τόλμησαν” να τα βάλουν με τη γερμανική φασιστική και ναζιστική μηχανή.
Στο μέτωπο της Αφρικής, τα στρατεύματα του Ρόμελ προήλαυναν και βρίσκονταν ένα βήμα πριν από την κατάληψη της Αιγύπτου.
Τον Μάιο του 1942 σε σύσκεψη στη θέση Κορακόπετρα του Ψηλορείτη, (στο μητάτο του Γιάννη Δραμουντάνη-Στεφανογιάννη, Αρχηγού της Αντίστασης των Ανωγείων), πήραν μέρος ΟΙ Αρχηγοί Μπαντουβάς, Πετρακογιώργης, Αντώνης Γρηγοράκης ή Σατανάς, Γιάννης Δραμουντάνης, Μιχάλης Ξυλούρης-Χριστομιχάλης, Σωκράτης Καλλέργης, ο επικεφαλής του Συμμαχικού Στρατηγείου στην Κρήτη Αντισυνταγματάρχης Τομ Ταμπάμπιν και μερικοί ακόμη άνδρες της κρητικής Αντίστασης.
Στη σύσκεψη αποφασίστηκαν και σχεδιάστηκαν τα πρώτα σαμποτάζ στην Κρήτη, με την προτροπή και σύμφωνη γνώμη των συμμάχων. Τα σαμποτάζ αφορούσαν τα αεροδρόμια Ηρακλείου, Καστελλίου και Τυμπακίου. Ο σκοπός των σαμποτάζ ήταν διπλός.
α) Να δοθεί ένα κτύπημα στους Γερμανούς στα σημεία εκείνα από τα οποία γίνονταν η τροφοδοσία του Ρόμελ, πλήττοντας ταυτόχρονα το ηθικό τους στο “Φρούριο Κρήτη”, όπως ονόμαζαν οι ίδιοι την Κρήτη και
β) Στόχευαν στην καταστροφή στο έδαφος της Κρήτης των εχθρικών αεροπλάνων που έφευγαν από το νησί για να αναχαιτίσουν τις συμμαχικές νηοπομπές που προσπαθούσαν ν’ανεφοδιάσουν την πολιορκούμενη Μάλτα. (Βλ. Ζακ Σιμπάρ, Αποστολή στην Κρήτη, Ηράκλειο 2006, σελ. 20).
Το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Καστελλίου ανέλαβε να σχεδιάσει και να εκτελέσει με βρετανούς κομάντος ο Γιώργος Δουνδουλάκης. Στο χωριό Σάτα Αμαρίου γνώρισε τους σαμποτέρ που είχαν αποβιβαστεί στην παραλία της Τρυπητής, τον Ιρλανδό Λοχαγό Ντάνκαν και δύο Άγγλους δεκανείς.
Στη Σάτα, τόπο εγκατάστασης του συμμαχικού ασυρμάτου και του Τομ Ταμπάμπιν, είχε οδηγήσει τους σαμποτέρ ο Βασίλης Δραμουντάνης ή Κοζώνης, ένας νεαρός ανθυπομοίραρχος, (τον είχε συστήσει στον Τομ Ταμπάμπιν ο Στεφανογιάννης), και ο Νίκος Σουρής.
Ο Γιώργος Δουνδουλάκης βρήκε συνεργάτες για την επιτυχία της επιχείρησης. Αυτοί ήταν ο Γιώργος Ψαράκης από το Αρκαλοχώρι, ο Κίμωνας Ζωγραφάκης και ο Κωστής Μαυραντωνάκης ή Φαλκώνης από το Καστέλλι.
Τον βοήθησαν αρκετά πριν την επιχείρηση ο Εμμανουήλ Καμπάκης, ο πολιτικός μηχανικός των σχεδίων του αεροδρομίου Καστελλίου Γιώργος Χατζηδάκης και ο εργοδηγός της εταιρείας που είχε αναλάβει την κατασκευή του αεροδρομίου με την επωνυμία «Δεληβοριάς – Τριποδάκης», Κανελής Κωνσταντίνος του Λεωνίδα.
Ένα περιστατικό που δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα γνωστό άξιο θαυμασμού περιγράφει με γλαφυρότητα ο Κίμωνας Ζωγραφάκης στα ανέκδοτα απομνημονεύματά του.
Ο Κίμωνας διηγείται ότι δύο ημέρες πριν την επιχείρηση, μπήκαν μαζί με τον Γιώργο Δουνδουλάκη στο πολεμικό αεροδρόμιο Καστελλίου ως καταναγκαστικοί εργάτες
Κρυφά, με μία κρυσταλλική πυξίδα που κρατούσε ο Γιώργος Δουνδουλάκης, κατέγραψαν όλες τις θέσεις που τους ενδιέφεραν, θέσεις αεροπλάνων και αποθήκες καυσίμων. Το ίδιο βράδυ τις τοποθέτησαν μαζί με τον Μανόλη Καμπάκη στον νέο χάρτη που σχεδίασαν για την επιχείρηση.
Ένα ακόμη γεγονός που δεν έχει γίνει γνωστό σε σχέση με το σαμποτάζ του αεροδρομίου Καστελλίου στις 10 Ιουνίου 1942, είναι ότι ο Γιώργος Δουνδουλάκης μπήκε μαζί με την ομάδα των βρετανών κομάντος στο αεροδρόμιο και πήρε μέρος στην ανατίναξη των αεροπλάνων και των αποθηκών των καυσίμων.
Καθοριστική ήταν και η συμβολή της οικογένειας Βαλαβάνη από το Αποϊνι της Μεσαράς. Ένα από τα μέλη της οικογένειας, ο Γιώργος Βαλαβάνης, πεζοπορώντας έφτασε στον συμμαχικό ασύρματο που βρίσκονταν στο χωριό Σάτα Αμαρίου.
Από εκεί δόθηκε το μήνυμα βομβαρδισμού από συμμαχικά αεροπλάνα του αεροδρομίου Καστελλίου την ώρα μηδέν, (12 τα μεσάνυχτα στις 9 προς 10 Ιουνίου 1942), ώρα που είχε σχεδιαστεί να αρχίσει η επιχείρηση.
Την επιτυχία του σαμποτάζ ακολούθησε η διαφυγή των σαμποτέρ, η εκτέλεση στο Ηράκλειο των 50 πατριωτών και η περίφραξη του αεροδρομίου Καστελλίου με ηλεκτροφόρα σύρματα».
Με την αναγγελία του θανάτου του Γιώργου Δουνδουλάκη στις 7 Μαρτίου 2007, τέσσερις από τους συνεργάτες του μας ανέφεραν τα παρακάτω :
+Νίκος Καραγιάννης : Τον Γιώργο τον γνώρισα εκεί στα στενά στην αγορά στα κρεοπωλεία, στα «Γρουσουζάδικα» όπως τα λέγαμε τότε. Με είχε συστήσει σ’αυτόν ο Σήφης ο Μιγάδης, τον Σεπτέμβρη του 1942. Ο Γιώργος με μύησε στην οργάνωση που είχε ο ίδιος δημιουργήσει, την Εθνική Οργάνωση Δολιοφθοράς – Πληροφοριών.
Στη διάρκεια της Κατοχής δεν τον ξανάδα. Όλη τη δουλειά την κάναμε τότε μυστικά και παίρναμε προφυλάξεις. Εγώ έδιδα τις πληροφορίες στον Σήφη Μιγάδη. Αργότερα μαθεύτηκε το όνομά του στους Γερμανούς και αναγκάστηκε να φύγει για κάτω. Άφησε την Οργάνωση στα χέρια του Μιχάλη Ακουμιανάκη. Του εύχομαι ολόψυχα καλό ταξίδι.
+Ευστράτιος Ζεϊμπέκης : Στη διάρκεια της κατοχής συνεργάστηκα με τον Γιώργο Δουνδουλάκη. Ήμουν στο αεροδρόμιο του Ηρακλέιου και μου είχε δώσει μια πρισματική πυξίδα. Μου έδειξε πως να τη χρησιμοποιήσω και είχα πάρει
τους στόχους που μου είχε υποδείξει ο ίδιος. Η δουλειά είχε γίνει με επιτυχία. Συνεργάστηκα μαζί του μέχρι τον Νοέμβρη του 1942 όταν ξαναγύρισα στην Χωροφυλακή. Ο Γιώργος είχε καθολική αποδοχή απ’όλους μας. Λυπούμαι πάρα πολύ για τον θάνατό του.
+Μιχάλης Κόκκινος : Γνωρίστηκα με τον Γιώργο Δουνδουλάκη πριν από τον πόλεμο ως μαθητής, εγώ στο Λύκειο ο Κοραής κι αυτός στο Πρακτικό Λύκειο Ηρακλείου. Λυπούμαι πολύ για τον χαμό του Γιώργου που υπήρξε ο πρωτοπόρος της κατασκοπίας στο Ηράκλειο, ο πρώτος που άνοιξε τη γέφυρα Κρήτης – Μέσης Ανατολής. Δημιούργησε μια οργάνωση της οποίας υπήρξα μέλος.
Ο Γιώργος Δουνδουλάκης προδόθηκε και αναγκάστηκε να καταφύγει στη Μέση Ανατολή στις αρχές του Ιουλίου 1943. Εκεί κατατάχτηκε στον Αμερικανικό στρατό γιατί είχε γεννηθεί στην Αμερική. Εκφράζω τα βαθιά μου συλλυπητήρια στους οικείους του.
+Τηλέμαχος Χαιρέτης : Λυπούμαι πολύ που μαθαίνω πως ο Γιώργος Δουνδουλάκης χάθηκε. Ένας αγωνιστής της κατοχής, ο πρώτος άνθρωπος της αντικατασκοπίας. Στην Οργάνωση αυτή του Γιώργου Δουνδουλάκη ήμουν κι εγώ μέλος και συνεργάστηκα με τον αντικαταστάτη του Μιχάλη Ακουμιανάκη.
Ως Πρόεδρο της Ε.Ο. Ανωγείων «Ψηλορείτης», θα ήθελα να μεταβιβάσω στην οικογένειά του τα θερμά μου συλλυπητήρια.
……………………….
Ο Νίκος Καραγιάννης γεννήθηκε στις 24 Απριλίου 1923. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και βρέθηκαν στο Ηράκλειο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο πατέρας του ο Σωκράτης και η μητέρα του η Παγωνίτσα, από τα Βουρλά της Μικράς Ασίας.
Απέκτησαν οικογένεια με πέντε παιδιά. Την Αφροδίτη, μοναδική κόρη και τους Γιώργο, Κώστα, Νίκο και Χρήστο. Τον Νίκο η Κατοχή βρήκε δεκαεφτάχρονο μαθητή της Πέμπτης τάξης της Εμπορικής Σχολής Ηρακλείου.
Το 1941 οργανώθηκε από τον Σήφη Μιγάδη στη Φορς 133, υπηρεσία αντικατασκοπίας των συμμάχων και συγχρόνως οργανώθηκε στην Εθνική Οργάνωση Δολιοφθοράς Πληροφοριών του Γιώργου Δουνδουλάκη.
Το 1994, έγραψε μετά από παρότρυνση των φίλων του, ένα χειρόγραφο κείμενο 120 σελίδων, με τις αναμνήσεις του τα χρόνια 1941-1945. Στο χειρόγραφο, ο Νίκος Καραγιάννης έδωσε τον τίτλο «Πέρα από το Μαουτχάουζεν». Τον Φεβρουάριο του 2006 επικοινώνησε μαζί μου και στις 24 του ίδιου μήνα, στις 10 η ώρα το πρωί, συναντηθήκαμε στο σπίτι του και μου παρέδωσε ένα αντίγραφο. Στο χειρόγραφο κείμενό του, ο Νίκος Καραγιάννης περιγράφει τη γνωριμία του με τον Γιώργο Δουνδουλάκη και την ένταξή του στην Ε.Ο.Δ.Π. ως εξής :
«…θα ήταν πια Ιούλιος του 1942 όταν οι διάφορες οργανώσεις αντιστάσεως είχαν ήδη λάβει σάρκα και οστά. Στα βουνά της Κρήτης δρούσαν ομάδες ανταρτών με επιφανέστερη αυτή του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά. Οι Γερμανοί είχαν ενεργοποιηθεί φοβερά.
Οι εκτελέσεις ήταν κάτι το σύνηθες όπως ο φόβος, η τρομοκρατία, αλλά και η προδοσία στην ημερήσια διάταξη. Οι Άγγλοι είχαν πλέον οργανώσει πλημμελώς μεν, αλλά σχετικώς σφαιρικώς το δίκτυο πληροφοριών, με ασυρμάτους στα βουνά και οι τότε ειδήσεις περί του πολέμου διέρρεαν προς τους σκλαβωμένους.
Εδώ θα κάνω μια μικρή παρένθεση ! Εκτός των γονέων μου, είχα 3 αδέλφια εκ των οποίων ο Γιώργος, (πρώτος), αξιωματικός της Σχολής Ευελπίδων, ευρίσκετο κάπου στη Μέση Ανατολή και μιαν αδελφή αρραβωνιασμένη με τον Νίκο Πίκουλα !
Το σπίτι μας, όπως όλα σχεδόν τα σπίτια, υπέφερε από τρόφιμα και ο πατέρας μου μόνος σχεδόν αγωνιζόταν για τη συντήρησή μας, φυτεύοντας διάφορα στο αμπέλι. Εγώ είμαι ο προτελευταίος από τους γιους. Αφού λοιπόν ήλθα στο Ηράκλειο και κάθισα λίγο καιρό, συναντώντας πότε πότε παλαιούς φίλους, έφθασε η ώρα της ενεργοποίησής μου ! Και αυτό στο πρόσωπο του Σήφη Μιγάδη !
Ο Σήφης, ένα ψηλό παλικάρι, όμορφος σαν τον Άδωνη, ατρόμητος, συμμαθητής μου στο σχολείο, πρώτος στα αγωνίσματα και αδελφικός μου φίλος, παρότι ήταν 18 χρονών όταν έπεσαν οι αλεξιπτωτιστές, πήρε ένα παλιοντούφεκο και επικεφαλής μιας ομάδας πολέμησε στα ίσια και παλικαρίσια με τους Γερμανούς στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου, στο λιμάνι.
Εκεί τραυματίστηκε στον αστράγαλο από σφαίρα και για να μην προδοθεί από τους πάντοτε καλοθελητές, αναγκάστηκε να κρύβεται, γιατί η ποινή ήταν θάνατος. Εξάλλου εδώ ας αναφέρωμε και τις ολοκληρωτικές καταστροφές χωριών της Κρήτης από τους Γερμανούς, ιδίως στα Χανιά, (Κάνδανος κλπ.).
Καθ’ον χρόνον φυγοδικούσε ας πούμε, ο Σήφης, είχε ενταχθεί στην133 μονάδα πληροφοριών της Αγγλικής υπηρεσίας και μετά παρέλευση αρκετού καιρού, γύρισε στο Ηράκλειο μια και σαν να είχε ξεχαστεί η δράση του. Θα ήταν πια Σεπτέμβρης του 1942 όταν με πήρε μια μέρα και μου είπε τα καθέκαστα.
Ότι δηλαδή ήταν οργανωμένος στην 133, οργάνωση που είχε μεγάλη ανάγκη από εθελοντές μαχητές, λόγω της κρισίμου καταστάσεως στα πεδία των μαχών και ανάγκη οργανώσεως ενόπλου δράσεως στα μετόπισθεν των Γερμανών. Τον άκουγα βέβαια με μεγάλη προσοχή, αλλά και συγκίνηση και υπερηφάνεια γιατί στο πρόσωπό του έβλεπα τον ήρωα τον ενθουσιώδη πατριώτη, τον μέγα πολέμαρχο όπως είχαμε μάθει στα σχολεία !
Δεν παρέλειψε να μου αναλύσει πόσους και τι κινδύνους επεφύλασσε σε όλους μας αυτή η προσπάθεια και με άφησε να το σκεφτώ πριν απαντήσω αν δεχόμουν να καταταγώ. Τον Σήφη τον αγαπούσα, τον θαύμαζα, ίσως ενδόμυχα τον ζήλευα κιόλας για την ανωτερότητά του, τη θεληματικότητα και αποφασιστικότητα, γι’αυτό και δεν χρειάστηκε πολύ σκέψη για να επικρατήσει μέσα μου μια ανείπωτη χαρά και ένας ενθουσιασμός που θα μου δινόταν η ευκαιρία να επιδείξω και εγώ τη φιλοπατρία μου και τη θέλησή μου να προσφέρω τα πάντα για την πατρίδα μας !
Έτσι του δηλώνω αμέσως ότι είμαι πρόθυμος να συμμετάσχω στον κοινό αγώνα έστω και με κίνδυνο της ζωής μου. Είπαμε πολλά εκείνη τη μέρα, όμως εξακολουθούσε να θέλει να με κάνει να σκεφτώ ψύχραιμα.
Μου ανέφερε για τον ήρωα Κουρουπάκη, μέλος της Οργάνωσης, που τουφέκισαν οι Γερμανοί στην Αγυιά. Όμως, όπως με είδε αποφασισμένο, μου συνέστησε υπομονή και ότι θα με έφερνε σε επαφή, με πρόσωπα υπευθυνότερα του ιδίου.
Εκείνη την εποχή που ο πόλεμος είχε ανάψει για τα καλά και στη Βόρεια Αφρική ο Ρόμελ προήλαυνε προς την Αίγυπτο ακάθεκτος, χωρίς οι Σύμμαχοι, (δηλαδή στην ουσία οι Εγγλέζοι με τα στρατεύματα της Κοινοπολιτείας που διέθεταν καθώς και διαφυγόντα τμήματα Γαλλικών, Ελληνικών κλπ. δυνάμεων), να είναι ακόμα σε θέση να τους ανακόψουν και κατέβαλαν όσες προσπάθειες μπορούσαν να οργανώσουν άμυνα και αντεπίθεση και η προέλαση στο Ρωσικό μέτωπο των Γερμανών ήταν ταχυτάτη, εκείνη την εποχή λέγω, απεγνωσμένως οι αντιστασιακές οργανώσεις ενέτειναν τις προσπάθειές τους στα μετόπισθεν, στα κατεχόμενα, για συλλογή στρατιωτικών μυστικών, για διενέργειες σαμποτάζ και ότι άλλο μπορούσε να δυσκολέψει τους Γερμανούς.
Εδώ στην Κρήτη η οργάνωση 133 ζητούσε πρόσωπα ικανά και κατάλληλα να επανδρώσουν διάφορες θέσεις μέσα στις γραμμές του εχθρού. Έτσι λοιπόν ο Σήφης με πρότεινε, μια και γνώριζα Γερμανικά, να προωθηθώ σε μια θέση διερμηνέα αν ήταν δυνατόν στο Γενικό Στρατηγείο στις Αρχάνες ή στο Καστέλλι της Πεδιάδος όπου το εκεί αεροδρόμιο παρουσίαζε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, λόγω της αυξημένης δραστηριότητάς του, σε σχέση με τις επιχειρήσεις στη Β. Αφρική.
Έτσι λοιπόν με την πρώτη ευκαιρία που του δόθηκε, μίλησε με τον Έλληνα επικεφαλής του κλιμακίου στο Ηράκλειο, (Γιώργο Δουνδουλάκη). Του είπε τα πιο θερμά λόγια για μένα, για την όρεξή μου, τον πατριωτισμό μου και τις ικανότητές μου.
Η συνάντηση με το παλικάρι και το Σήφη έγινε σε ένα ταβερνάκι στα γρουσουζάδικα, στο στενό στα κρεοπωλεία. Μας συνέστησε, ο Γιώργος, ο Νίκος και στη συνέχεια με φωνή που σε γέμιζε, όλο σοβαρότητα και περίσκεψη, ο Γιώργος μου ανέπτυξε το σκοπό του αγώνα μας.
Τις δυσχέρειες, τις πιθανές επιτυχίες ή αποτυχίες, τα ρίσκα και προπαντός πέρα από την απόλυτη εχεμύθεια την πίστη μας για την τελική νίκη των Συμμάχων και το ενδεχόμενο να συλληφθούμε, οπότε μας περίμενε το τουφέκι και μόνο !
Αφού συναίνεσα σε όλα αυτά, με προέτρεψε να καταβάλω όσες προσπάθειες μπορώ, να πάω στο Καστέλι σε κάποια υπηρεσία Γερμανική !
Εκεί τελείωσε η συνάντησή μας και έκτοτε δεν ξαναείδα το Γιώργο, ούτε και μέχρι σήμερα, διότι διέφυγε για άγνωστους προς εμέ λόγους στη Μ. Ανατολή και μετά τον πόλεμο στην Αμερική. Έκτοτε ο σύνδεσμός μου θα ήταν ο Σήφης !…».
Ο Γεώργιος Α. Καλογεράκης είναι Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου