Για την ψωρίαση που είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος, η οποία σχετίζεται με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και αφορά περίπου το 2-3% του παγκόσμιου πληθυσμού και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, μιλάει στην «Π» ο Κωνσταντίνος Κρασαγάκης, καθηγητής Δερματολογίας–Αφροδισιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Στις 29 Οκτωβρίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ψωρίασης, με στόχο την ενημέρωση και την καταπολέμηση του κοινωνικού στίγματος.
Η φετινή εκστρατεία εστιάζει στους νέους ηλικίας 18-35 ετών, καθώς η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί σε αυτή την περίοδο και να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα, τις σπουδές, την εργασία και τις προσωπικές σχέσεις.
Μύθοι και αλήθειες
Μύθος 1: Η ψωρίαση μεταδίδεται.
Αλήθεια: Η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Δεν μεταδίδεται με το άγγιγμα, τη χειραψία, την αγκαλιά ή τη χρήση κοινής πισίνας. Η άγνοια και ο φόβος της μετάδοσης εξακολουθούν να οδηγούν σε προκαταλήψεις και κοινωνικό αποκλεισμό.
Μύθος 2: Οφείλεται σε κακή υγιεινή ή στο άγχος.
Αλήθεια: Πρόκειται για νόσο με γενετική προδιάθεση και σύνθετους ανοσολογικούς μηχανισμούς. Το στρες μπορεί να πυροδοτήσει ή να επιδεινώσει εξάρσεις, αλλά δεν αποτελεί τη βασική αιτία της.
Μύθος 3: Είναι απλώς ένα δερματικό πρόβλημα.
Αλήθεια: Η ψωρίαση μπορεί να επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό. Έως και 3 στους 10 ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν ψωριασική αρθρίτιδα, η οποία προσβάλλει τις αρθρώσεις και τους τένοντες και μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Ιδίως στις μέτριες και σοβαρές μορφές, παρατηρείται επίσης συχνότερα παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση και διαταραχές των λιπιδίων. Η κατάθλιψη και το άγχος αποτελούν επιπλέον σημαντικές επιβαρύνσεις για πολλούς ασθενείς.
Πώς αναγνωρίζεται
Η συχνότερη μορφή εμφανίζεται με ερυθρές, σαφώς περιγεγραμμένες πλάκες που καλύπτονται από λευκωπά λέπια, κυρίως στους αγκώνες, στα γόνατα, στο τριχωτό της κεφαλής και στη μέση. Μπορεί επίσης να προσβάλει τα νύχια, τις πτυχές του σώματος, τις παλάμες και τα πέλματα. Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να εμφανιστεί με πολλές μικρές βλάβες, συχνά μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη του φάρυγγα.
Η διάγνωση γίνεται συνήθως από τον δερματολόγο με κλινική εξέταση. Εάν παρατηρείτε επίμονες πλάκες με λέπια, αλλοιώσεις στα νύχια ή συμπτώματα από τις αρθρώσεις, είναι σημαντικό να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση.
Τι μπορούμε να κάνουμε για την υγεία μας
Παρότι δεν μπορούμε ακόμη να προλάβουμε πλήρως την εμφάνιση της ψωρίασης, υπάρχουν μέτρα που συμβάλλουν στον καλύτερο έλεγχο της νόσου και στη μείωση των συνοδών κινδύνων:
- Διακόψτε το κάπνισμα και περιορίστε το αλκοόλ.
- Διατηρήστε υγιές σωματικό βάρος, ακολουθήστε ισορροπημένη διατροφή και ασκηθείτε τακτικά.
- Προσπαθήστε να αναγνωρίσετε παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις, όπως λοιμώξεις, τραυματισμοί του δέρματος και έντονο στρες.
- Ελέγχετε τακτικά την αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο και τα λιπίδια.
- Μην αγνοείτε την πρωινή δυσκαμψία, το πρήξιμο των δακτύλων ή τον επίμονο πόνο στη φτέρνα και στη μέση, καθώς μπορεί να αποτελούν εκδηλώσεις ψωριασικής αρθρίτιδας.
Μεγάλο άλμα στην αντιμετώπιση
Η ψωρίαση δεν θεραπεύεται οριστικά με τις σημερινές διαθέσιμες θεραπείες, μπορεί όμως να ελεγχθεί αποτελεσματικά. Ο θεραπευτικός στόχος είναι η ουσιαστική υποχώρηση των βλαβών, η ανακούφιση από τα συμπτώματα και η βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Για τις ήπιες μορφές χρησιμοποιούνται τοπικές θεραπείες, όπως κορτικοστεροειδή και ανάλογα της βιταμίνης D. Η φωτοθεραπεία με υπεριώδη ακτινοβολία UVB στενού φάσματος αποτελεί επίσης αποτελεσματική επιλογή για κατάλληλους ασθενείς.
Για τις μέτριες και σοβαρές μορφές διατίθενται συστηματικά φάρμακα και σύγχρονες στοχευμένες θεραπείες. Οι βιολογικοί παράγοντες αναστέλλουν συγκεκριμένα μόρια της φλεγμονής, όπως τον TNF-α και τις ιντερλευκίνες 17 και 23. Έχουν αλλάξει ουσιαστικά την αντιμετώπιση της ψωρίασης, επιτρέποντας σε πολλούς ασθενείς να επιτύχουν καθαρό ή σχεδόν καθαρό δέρμα.
Η επιλογή της θεραπείας εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου, τις εντοπίσεις, τα συνοδά νοσήματα και τις ανάγκες κάθε ασθενούς. Η συνεργασία με τον δερματολόγο είναι καθοριστική, ενώ χρειάζεται προσοχή απέναντι σε μη τεκμηριωμένες υποσχέσεις για «θαυματουργές» λύσεις.
«Η ενημέρωση -τονίζει- βοηθά να καταρρίψουμε τους μύθους, να περιορίσουμε το κοινωνικό στίγμα και να αναγνωρίσουμε έγκαιρα τις επιπλοκές της νόσου. Εάν η ψωρίαση επηρεάζει την καθημερινότητά σας ή δεν είστε ικανοποιημένοι από τον έλεγχό της, ζητήστε επανεκτίμηση: οι θεραπευτικές επιλογές σήμερα είναι πολλές και μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες σας».
«Η ψωρίαση -καταλήγει ο καθηγητής Δερματολογίας- δεν είναι μόνο μια νόσος του δέρματος και δεν πρέπει να αποτελεί αιτία κοινωνικού αποκλεισμού. Με σωστή ενημέρωση, έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία, μπορούμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά τη ζωή των ανθρώπων που ζουν με αυτήν».