Εάν δεν καπνίζαμε, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, θα ήταν σπάνια νόσος.
Ωστόσο στην Κρήτη έχουμε την αρνητική πανελλαδική πρωτιά στο κάπνισμα – το 30%-35% του πληθυσμού καπνίζει – αλλά και στην ΧΑΠ, από την οποία πάσχει πάνω από το 10%-11% και οι μισοί, χωρίς να το γνωρίζουν.
Υπολογίζεται ότι περίπου 60.000 Κρητικοί πάσχουν από τη νόσο, οι σχεδόν 30.000 εν αγνοία τους και 5.000-7.000 βρίσκονται σε κατ’ οίκον οξυγονοθεραπεία.
Αν είστε άνω των 40 και καπνίζετε ή εμφανίζετε επίμονο βήχα και δύσπνοια, μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν Πνευμονολόγο για έλεγχο με σπιρομέτρηση, γιατί είναι πιθανόν να πάσχετε από ΧΑΠ και δεν το ξέρετε.
Η έγκαιρη διακοπή του καπνίσματος και η έναρξη θεραπείας μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων, διατήρηση της αναπνευστικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής, γιατί πρόκειται για σοβαρή νόσο που αποτελεί την 3η αιτία θανάτου, παγκοσμίως.
Για την ΧΑΠ, μιλούν στην «Π» η Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ειρήνη Βασαρμίδη και η Αντιπρύτανης, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Σοφία Σχίζα με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας και εξηγούν όλα όσα πρέπει γνωρίζουμε για την ασθένεια.
Τα συμπτώματα
Όπως σημειώνουν «είναι μια χρόνια νόσος του αναπνευστικού συστήματος, η οποία προκαλεί στένωση των αεραγωγών και δυσκολία στην αναπνοή. Περιλαμβάνει κυρίως δύο καταστάσεις: τη χρόνια βρογχίτιδα (φλεγμονή των βρόγχων) και το πνευμονικό εμφύσημα (καταστροφή των αερόσακων/κυψελίδων).
Χαρακτηρίζεται από περιορισμό της εκπνευστικής ροής του αέρα και επίμονα αναπνευστικά συμπτώματα, όπως βήχα ή/και απόχρεμψη (πτύελα), συριγμός (σφύριγμα) στην αναπνοή, δύσπνοια στην κόπωση (λαχάνιασμα), αίσθημα βάρους ή σφίξιμο στο θώρακα.
Επίσης, συχνά η νόσος εμφανίζεται ως πολλαπλά επεισόδια λοιμώξεων του αναπνευστικού (βρογχίτιδες).
Τα συμπτώματα οφείλονται σε βλάβες των αεραγωγών που συνήθως προκαλούνται από έκθεση σε επικίνδυνα σωματίδια ή αέρια.
Η ΧΑΠ δυστυχώς αποτελεί μία συχνή και σοβαρή νόσο, η οποία μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί.
Πρόκειται για σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας διότι είναι από τις σημαντικότερες αιτίες χρόνιας νοσηρότητας, θνητότητας, και οικονομικής επιβάρυνσης των συστημάτων υγείας.
Αρκεί να αναφέρουμε ότι είναι επί του παρόντος η 3η αιτία θανάτου παγκοσμίως από το 2012.
Η κυριότερη αιτία πρόκλησης της νόσου είναι το κάπνισμα, το οποίο ευθύνεται για το 80-90% των περιπτώσεων.
Εάν δεν καπνίζαμε η ΧΑΠ θα ήταν σπάνια νόσος! Άλλοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη της νόσου περιλαμβάνουν την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα τοξικά αέρια στο περιβάλλον ή στο χώρο εργασίας, και σπανιότερα γενετικούς παράγοντες.
Ο γιατρός θα υποπτευθεί την ύπαρξη της ΧΑΠ από τα συμπτώματα, σε συνδυασμό με την έκθεση σε παράγοντες κινδύνου π.χ. κάπνισμα, την κλινική εξέταση και εξειδικευμένες εξετάσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλές φορές δεν είναι εύκολο για τους ασθενείς να αξιολογήσουν τα συμπτώματά τους, ιδίως στα αρχικά στάδια, κι έτσι υπάρχει καθυστέρηση στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και ως εκ τούτου στη διάγνωση.
Τα συμπτώματα της νόσου δεν είναι ειδικά καθώς μπορεί να υπάρχουν και σε άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως το άσθμα ή η καρδιακή ανεπάρκεια.
Παράλληλα, οι ασθενείς με ΧΑΠ είναι πιθανό να έχουν κι άλλα νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, παχυσαρκία, υπνική άπνοια, κακοήθεια πνεύμονα, πνευμονική ίνωση, τα οποία μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα και να συμβάλουν στη μείωση της ποιότητας ζωής, επομένως χρειάζονται σωστή προσέγγιση και αντιμετώπιση. Για όλους αυτούς τους λόγους είναι σημαντικό να γίνει διάγνωση και σταδιοποίηση (βαρύτητα) της νόσου με ειδικές εξετάσεις και εκτίμηση/αντιμετώπιση από ειδικό Πνευμονολόγο.»
Τι εξετάσεις χρειάζονται
Η σπιρομέτρηση, λένε, είναι απολύτως απαραίτητη για να ταυτοποιήσει τη στένωση των αεραγωγών που αποτελεί και το βασικό χαρακτηριστικό της νόσου. Η ακτινογραφία και η αξονική τομογραφία θώρακος μπορεί να έχει θέση στη διάγνωση, αν και δεν απαιτείται.
Η εκτίμηση της βαρύτητας και της εξέλιξης της νόσου απαιτεί τη συναξιολόγηση των συμπτωμάτων και τη συχνότητα και βαρύτητα των παροξύνσεων/λοιμώξεων που εμφανίζει ο ασθενής ανά έτος.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
«Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα ΧΑΠ, υπογραμμίζουν, αξίζει να τονίσουμε τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης. Η πρόληψη βασίζεται στην εξάλειψη των παραγόντων που βλάπτουν τους πνεύμονες, με κύριο τη διακοπή καπνίσματος. Το ενεργητικό και παθητικό κάπνισμα ευθύνονται για τη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ΧΑΠ. Τα υποκατάστατα νικοτίνης και η φαρμακοθεραπεία αυξάνουν τη δυνατότητα διακοπής καπνίσματος.
Επίσης, αποφυγή περιβαλλοντικών ρύπων, με περιορισμό της έκθεσης σε καπνό από τζάκια, ξυλόσομπες, τοξικά αέρια και χημικές αναθυμιάσεις στο χώρο εργασίας.
Τέλος, πυλώνας της διακοπής της εξέλιξης της νόσου αποτελεί η προστασία από λοιμώξεις, με τακτικό εμβολιασμό σύμφωνα με τις οδηγίες του εθνικού προγράμματος εμβολιασμού ενηλίκων και ασθενών με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, δηλαδή εμβολιασμό έναντι της γρίπης, πνευμονιοκόκκου, RSV, κοκκύτη, COVID-19.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι εξίσου καθοριστική για να ανασταλεί η εξέλιξη της νόσου και να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών.»
Τα φάρμακα που βοηθούν
«Η φαρμακευτική θεραπεία, τονίζουν οι κκ. Σχίζα και Βασαρμίδη, μειώνει τη συχνότητα και βαρύτητα των παροξύνσεων και βελτιώνει τα συμπτώματα του ασθενούς και την ικανότητά του για άσκηση. Τα εισπνεόμενα φάρμακα (βρογχοδιασταλτικά) είναι καίριας σημασίας και συνήθως χορηγούνται σε καθημερινή βάση προκειμένου να προληφθούν ή να μειωθούν τα συμπτώματα της νόσου. Τα βλεννολυτικά και αντιβηχικά έχουν αμφίβολη δράση και συνιστώνται ανά περίπτωση. Τα συστηματικά κορτικοειδή δίνονται μόνο στις παροξύνσεις της νόσου και για λίγες ημέρες. Τέλος, η ενδοφλέβια χορήγηση φαρμάκων που αυξάνουν τα επίπεδα της α1-αντιθρυψίνης έχει βρεθεί ότι καθυστερεί την εξέλιξη του εμφυσήματος σε ασθενείς με έλλειψη της α1-αντιθρυψίνης.»
«Επομένως, τονίζουν, αν είστε καπνιστής/τρια άνω των 40 ετών ή εμφανίζετε επίμονο βήχα και δύσπνοια, μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν Πνευμονολόγο για έλεγχο με σπιρομέτρηση.
Η έγκαιρη διακοπή καπνίσματος και έναρξη θεραπείας μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων, διατήρηση της αναπνευστικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής.»
