Ένα εξατομικευμένο εμβόλιο για τη θεραπεία του γλοιοβλαστώματος, ενός επιθετικού και ανίατου καρκίνου του εγκεφάλου που επηρεάζει περίπου τέσσερις στους 100.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ, αποδείχθηκε ασφαλές και προκάλεσε ισχυρές και ευρείας κλίμακας ανοσολογικές αποκρίσεις, οι οποίες φαίνεται να αυξάνουν την επιβίωση χωρίς υποτροπή σε ορισμένους ασθενείς μετά τη χειρουργική επέμβαση. Αυτό προκύπτει από πρώιμη κλινική δοκιμή με επικεφαλής ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις.
Η νέα θεραπεία χρησιμοποιεί τροποποιημένα μόρια DNA σχεδιασμένα ώστε να διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς εναντίον του καρκίνου. Κάθε όγκος διαθέτει μοναδικές πρωτεΐνες και το εμβόλιο ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς ώστε να αναγνωρίζει αυτές τις πρωτεΐνες και να εξαλείφει τα καρκινικά κύτταρα.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι, αν και ορισμένες ανοσοθεραπείες κατά του γλοιοβλαστώματος είχαν δείξει ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε προηγούμενες μελέτες, τελικά δεν κατάφεραν να καθυστερήσουν ουσιαστικά ή να αποτρέψουν την υποτροπή. Αυτό πιθανότατα συμβαίνει επειδή το γλοιοβλάστωμα εξελίσσεται και διαφεύγει από την ανοσολογική επίθεση. Το συγκεκριμένο εμβόλιο, ωστόσο, σχεδιάστηκε ώστε να βοηθά το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει πολλούς διαφορετικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα.
Παράλληλα, το γλοιοβλάστωμα χαρακτηρίζεται ως «ψυχρός» όγκος, καθώς το μικροπεριβάλλον του καταφέρνει να κρύβεται από το ανοσοποιητικό σύστημα. Το αντικαρκινικό εμβόλιο που χρησιμοποιήθηκε στη δοκιμή και αναπτύχθηκε από τη βιοτεχνολογική εταιρεία «Geneos Therapeutics», μετατρέπει τους «ψυχρούς» όγκους σε «θερμούς», καθιστώντας τους ευάλωτους στην ανοσολογική εξάλειψη.
Η κλινική δοκιμή φάσης 1 πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Καρκίνου Siteman του νοσοκομείου Barnes-Jewish και της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον και τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature Cancer». Η μελέτη έγινε από κοινού με το υγειονομικό σύστημα «Mass General Brigham» και τη «Geneos Therapeutics».
Στη δοκιμή συμμετείχαν εννιά ενήλικες ασθενείς που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με γλοιοβλάστωμα και όλοι υποβλήθηκαν σε θεραπεία στο Κέντρο Καρκίνου Siteman. Οι ενέσεις του εμβολίου ξεκίνησαν κατά μέσο όρο δέκα εβδομάδες μετά το χειρουργείο και χορηγούνταν κάθε τρεις εβδομάδες για διάστημα εννιά εβδομάδων, ενώ στη συνέχεια επαναλαμβάνονταν κάθε εννιά εβδομάδες, εφόσον οι ασθενείς μπορούσαν να συμμετέχουν.
Το εμβόλιο δεν προκάλεσε σοβαρές παρενέργειες και παρέτεινε τη συνολική επιβίωση των ασθενών σε σύγκριση με τα ιστορικά αποτελέσματα της καθιερωμένης θεραπείας που περιλαμβάνει χειρουργείο και χημειοακτινοθεραπεία.
Η πλατφόρμα του εμβολίου που βασίζεται στο DNA κατάφερε να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ασθενούς ώστε να αναγνωρίζει έως και 40 καρκινικές πρωτεΐνες ειδικές για τον όγκο του, αριθμός διπλάσιος από αυτόν που είχε στοχευθεί μέχρι σήμερα από οποιαδήποτε άλλη αντικαρκινική θεραπεία με εμβόλιο.
Όλοι οι συμμετέχοντες, εκτός από έναν που λάμβανε ανοσοκατασταλτικά στεροειδή, παρουσίασαν αυξημένη δραστηριότητα ανοσοκυττάρων, ένδειξη ότι το εμβόλιο ενεργοποίησε ανοσολογική απόκριση.
Τα δύο τρίτα των ασθενών παρέμεναν ζωντανοί έναν χρόνο αργότερα. Συνήθως μόνο περίπου το 40% των ασθενών με γλοιοβλάστωμα φτάνει σε αυτό το ορόσημο. Το ένα τρίτο των συμμετεχόντων ήταν ακόμη ζωντανοί δύο χρόνια μετά, ποσοστό διπλάσιο από το ιστορικό ποσοστό επιβίωσης για αυτόν τον τύπο ασθενών. Μία συμμετέχουσα παραμένει σήμερα χωρίς υποτροπή, σχεδόν πέντε χρόνια μετά την αρχική διάγνωση.