Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιος άνθρωπος θα νοσήσει από καρκίνο και ποιος όχι.
Το βέβαιο όμως είναι -όπως άλλωστε σημειώνει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας- ότι το 30%-50% του συνόλου των καρκίνων μπορεί να προληφθεί με τις σωστές επιλογές στον τρόπο της ζωής.
Τι λάθη κάνουμε στην Ελλάδα, που μας κατατάσσουν στην κορυφή της λίστας με την υψηλότερη θνησιμότητα από καρκίνο σε ολόκληρη την Ευρώπη;
Τα στοιχεία νέας έρευνας του ΟΟΣΑ
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη θνησιμότητα από καρκίνο σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ παράλληλα κατέχει τη δεύτερη υψηλότερη θέση ανάμεσα στις 43 χώρες του ΟΟΣΑ που εξετάστηκαν, αμέσως μετά την Ιαπωνία.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία, οι εκτιμώμενοι θάνατοι στη χώρα μας ανέρχονται σε 343 ανά 100.000 κατοίκους κατά μέσο όρο. Το νούμερο αυτό κρίνεται ιδιαίτερα ανησυχητικό, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται αισθητά χαμηλότερα, στους 271 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι ο συγκεκριμένος δείκτης δεν είναι ηλικιακά προσαρμοσμένος, γεγονός που σημαίνει ότι επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τη δημογραφική γήρανση και τη σύνθεση του πληθυσμού κάθε κράτους. Σε κάθε περίπτωση, ο δείκτης αυτός αποτυπώνει ανάγλυφα τον τρόπο με τον οποίο βαδίζει η ογκολογική ανάπτυξη και διαχείριση σε μια χώρα, αναδεικνύοντας σοβαρές αδυναμίες.
Απουσία πρόληψης και ανθυγιεινός τρόπος ζωής
Η έρευνα του ΟΟΣΑ προχωρά σε μια αναλυτική παράθεση των βασικών παραγόντων κινδύνου που συνδέονται άμεσα με την εμφάνιση καρκίνου και άλλων μη μεταδοτικών νοσημάτων, «φωτογραφίζοντας» τις αιτίες πίσω από την αρνητική αυτή πρωτιά της Ελλάδας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα μια σοβαρή υστέρηση στον τομέα της πρόληψης και της υιοθέτησης υγιεινών συνηθειών.
Η χώρα μας συνεχίζει να καταγράφει υψηλά ποσοστά, με το 29% του πληθυσμού να δηλώνει συστηματικός καπνιστής, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 24%.
Ιδιαίτερα απογοητευτική είναι η εικόνα και στο μέτωπο του βάρους. Το 34% των ενηλίκων στην Ελλάδα θεωρείται παχύσαρκο, παρουσιάζοντας τεράστια απόκλιση από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος περιορίζεται στο 25%.
Η καθιστική ζωή αποτελεί ακόμη ένα μεγάλο «αγκάθι», καθώς το 40% των ενηλίκων στη χώρα μας εμφανίζει ανεπαρκή σωματική άσκηση, έναντι του 28% που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος.
Εκτός από τον τρόπο ζωής, επιβαρυντικά λειτουργεί και το περιβάλλον.
Το μοναδικό θετικό στοιχείο της έκθεσης εντοπίζεται στην κατανάλωση αλκοόλ, όπου η Ελλάδα κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα από την υπόλοιπη Ευρώπη, καταγράφοντας 7 λίτρα καθαρής αλκοόλης ανά άτομο ετησίως, έναντι των 10 λίτρων του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Τα δεδομένα αυτά θέτουν την πολιτική ηγεσία και τους αρμόδιους φορείς προ των ευθυνών τους, καθιστώντας σαφές ότι η επένδυση στην πρόληψη, την ενημέρωση των πολιτών και την ενίσχυση των ογκολογικών υποδομών του ΕΣΥ δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη για τη θωράκιση της δημόσιας Υγείας.
Όπως είπε στην «Π» και στο patris.gr, ο καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιάννης Σουγκλάκος, στην Ελλάδα δεν έχουμε αρχείο καταγραφής καρκίνου, ωστόσο η εμπειρία δείχνει ότι μείωση σε νέα περιστατικά δεν έχουμε, αντίθετα αυξάνονται οι ασθενείς κάτω των 50 σε διάφορες μορφές καρκίνου, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν.
Οι συχνότεροι καρκίνοι είναι του πνεύμονα, του μαστού, του παχέος εντέρου, του προστάτη, του παγκρέατος, του ενδομητρίου.
Άσκηση, άσκηση, άσκηση
«Πρόληψη δεν σημαίνει μόνο κάνω κάποιες εξετάσεις ή εμβόλια, πρόληψη σημαίνει αλλάζω τον ανθυγιεινό τρόπο της ζωής μου», τονίζει ο κ. Σκουγκλάκος, επισημαίνοντας ότι η άσκηση μπορεί να διορθώσει πολλά. Μειώνει το στρες, αλλάζει το μικροβίωμα του εντέρου, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Υπογράμμισε μάλιστα ότι αυτό που χρειάζεται ένας ενήλικας είναι απλή άσκηση 300 λεπτά την εβδομάδα ή 150 λεπτά, αν πρόκειται για αεροβική.
Όσον αφορά το κάπνισμα, την παχυσαρκία, το αλκοόλ, είναι σαφές ότι δεν βοηθούν στην πρόληψη του καρκίνου, αλλά το αντίθετο.