1946 — 2026
το ΧΘΕΣ
80
Συναντά το ΑΥΡΙΟ
80 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΤΡΙΣ · Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΣ →
Πατάτες στη Σελήνη; Επιστήμονες τις καλλιέργησαν με επιτυχία σε προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος

Πατάτες που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της διατροφής των πρώτων ανθρώπων που θα εγκατασταθούν στη Σελήνη κατάφεραν να καλλιεργήσουν επιστήμονες, χρησιμοποιώντας προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος.

Τα αποτελέσματα της έρευνας, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της NASA, δείχνουν ότι η καλλιέργεια μπορεί να αποδώσει όσο και στη Γη, αρκεί το έδαφος να εμπλουτιστεί με την κατάλληλη ποσότητα οργανικής ύλης.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Microgravity, πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Όρεγκον. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν την ποικιλία πατάτας Modoc, η οποία ωριμάζει σχετικά γρήγορα και έχει κόκκινη φλούδα και λευκή σάρκα.

Η ανάπτυξη καλλιεργειών στη Σελήνη θεωρείται σημαντική για τα σχέδια των ΗΠΑ και της Κίνας να δημιουργήσουν μόνιμες ή μακροχρόνιες βάσεις στην επιφάνειά της. Η μεταφορά όλων των απαραίτητων τροφίμων από τη Γη θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή, επομένως η παραγωγή τροφής επιτόπου θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση των αστροναυτών από τον συνεχή ανεφοδιασμό.

Πατάτες στη Σελήνη: Το υλικό που έκανε τη διαφορά

Το σεληνιακό έδαφος διαφέρει σημαντικά από το γήινο. Αποτελείται κυρίως από θρυμματισμένα πετρώματα και σκόνη, που έχουν σχηματιστεί έπειτα από δισεκατομμύρια χρόνια προσκρούσεων μετεωριτών. Το υλικό αυτό, γνωστό ως σεληνιακός ρεγόλιθος, δεν περιέχει την οργανική ύλη και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται τα φυτά.

Για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, οι ερευνητές πρόσθεσαν στο προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος διαφορετικές ποσότητες βερμικομπόστ, ενός οργανικού λιπάσματος που παράγεται όταν οι γαιοσκώληκες αποσυνθέτουν οργανικά απόβλητα.

Τα αποτελέσματα ήταν σαφή. Χωρίς οργανικό λίπασμα, οι πατάτες ανέπτυξαν ελάχιστες ρίζες και κονδύλους. Με προσθήκη μόλις 5% βερμικομπόστ άρχισαν να σχηματίζονται ρίζες και πατάτες, ενώ όταν το ποσοστό αυξήθηκε στο 30%, η παραγωγή έφτασε στο ίδιο επίπεδο με εκείνη των φυτών που καλλιεργήθηκαν σε γήινο χώμα, υπό τις ίδιες συνθήκες.

«Ο σεληνιακός ρεγόλιθος δεν περιέχει καθόλου άζωτο, επομένως καμία καλλιέργεια δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί χωρίς εμπλουτισμό», εξήγησε ο επικεφαλής της έρευνας, βιολόγος φυτών Αϊμερίκ Γκογιέ.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε θερμοκήπιο, με φυσικό και τεχνητό φωτισμό. Η θερμοκρασία διατηρούνταν στους 22 βαθμούς Κελσίου την ημέρα και στους 18 τη νύχτα.

Είναι ασφαλείς για κατανάλωση;

Ένα ακόμη πρόβλημα του σεληνιακού εδάφους είναι η παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων μετάλλων, όπως ο χαλκός, τα οποία μπορούν να συσσωρευτούν στα φυτά και να γίνουν τοξικά.

Η έρευνα έδειξε ότι η προσθήκη οργανικής ύλης περιορίζει την απορρόφηση αυτών των μετάλλων από τις πατάτες. Οι εργαστηριακές αναλύσεις έδειξαν ότι οι πατάτες που παρήχθησαν με την κατάλληλη σύνθεση του εδάφους ήταν ασφαλείς για κατανάλωση.

Οι επιστήμονες, πάντως, δεν τις δοκίμασαν.

«Δυστυχώς, δεν τις έχουμε γευτεί ακόμη. Χρησιμοποιήσαμε όλη τη συγκομιδή για εργαστηριακές αναλύσεις», δήλωσε ο Γκογιέ στο Reuters.

Οι πατάτες του πρώτου πειράματος ήταν επίσης πολύ μικρές, με βάρος συνήθως κάτω από 10 γραμμάρια. Αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, οφειλόταν κυρίως στο περιορισμένο μέγεθος των γλαστρών, καθώς εξίσου μικρές ήταν και οι πατάτες που καλλιεργήθηκαν σε γήινο έδαφος.

Σε δεύτερη μελέτη, που βρίσκεται σε εξέλιξη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μεγαλύτερες γλάστρες και κατάφεραν να παραγάγουν πατάτες αντίστοιχου μεγέθους με εκείνες που πωλούνται στα καταστήματα.

Γιατί επέλεξαν τις πατάτες

Οι πατάτες προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για μια μελλοντική διαστημική καλλιέργεια. Παράγουν πολλές θερμίδες σε σχετικά μικρή επιφάνεια, είναι πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά και μπορούν να αποτελέσουν βασικό μέρος της διατροφής.

«Προσφέρουν περισσότερο κάλιο από μια μπανάνα, είναι πλούσιες σε βιταμίνη C, περιέχουν καλές πρωτεΐνες και προκαλούν έντονο αίσθημα κορεσμού», ανέφερε ο Γκογιέ

Οι πατάτες δεν είναι το μοναδικό τρόφιμο που εξετάζεται για μελλοντικές καλλιέργειες εκτός Γης. Τον Μάρτιο δημοσιεύθηκε μελέτη για την καλλιέργεια ρεβιθιών σε προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος εμπλουτισμένο με βερμικομπόστ, ενώ άλλες ερευνητικές ομάδες πειραματίζονται με ντομάτες, μαρούλια και ψυχανθή.

Η έρευνα θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη και στη Γη. Σύμφωνα με τον βιολόγο Ντέιβιντ Χάντι, που συμμετείχε στη μελέτη, οι τεχνικές που αναπτύσσονται για τις διαστημικές καλλιέργειες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή τροφίμων σε άνυδρες περιοχές ή για τη βελτίωση υποβαθμισμένων και μολυσμένων εδαφών.

Από τον «The Martian» στις πραγματικές διαστημικές καλλιέργειες

Η ιδέα της καλλιέργειας πατάτας μακριά από τη Γη δεν είναι καινούργια στην επιστημονική φαντασία. Στην ταινία «Η Διάσωση» (The Martian) του 2015, ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Ματ Ντέιμον καλλιεργεί πατάτες στον Άρη για να επιβιώσει.

Η νέα έρευνα δεν σημαίνει ότι οι αστροναύτες είναι ήδη έτοιμοι να καλλιεργήσουν πατάτες στη Σελήνη. Δείχνει όμως ότι ένα από τα βασικά εμπόδια, η έλλειψη θρεπτικών συστατικών στο σεληνιακό έδαφος, μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Και αν κάποτε οι πατάτες βρεθούν στο μενού μιας σεληνιακής βάσης, πώς θα μπορούσαν να μαγειρευτούν;

«Είναι ένα πολύ ευέλικτο τρόφιμο», απάντησε ο Γκογιέ. «Από πλευράς ευκολίας, ίσως στον φούρνο μικροκυμάτων».

Με πληροφορίες από το Reuters