Έπειτα από ένα ταξίδι οκτώ ετών και σχεδόν 10 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, το διαστημόπλοιο BepiColombo πλησιάζει στον τελικό προορισμό του, καθώς ετοιμάζεται να τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ερμή.
Η αποστολή αναμένεται να βρεθεί σε ένα εξαιρετικά αφιλόξενο περιβάλλον. Ο Ερμής είναι ο πλησιέστερος πλανήτης στον Ήλιο, με τη θερμοκρασία στην επιφάνειά του να φτάνει τους 430 βαθμούς Κελσίου και να υποχωρεί στη συνέχεια έως τους -180 βαθμούς. Παράλληλα, δέχεται διαρκώς ισχυρή ηλιακή ακτινοβολία.
Μέχρι σήμερα, ο πλανήτης έχει εξερευνηθεί ελάχιστα. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η συγκεκριμένη αποστολή θα δώσει απαντήσεις σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα μυστήριά του.
Μεταξύ αυτών είναι η παρουσία πάγου στους κρατήρες του, παρά την εγγύτητά του στον Ήλιο, αλλά και οι παράξενες κοιλότητες που εντοπίζονται σε ολόκληρη την επιφάνειά του.
«Πιστεύω ότι πρόκειται για έναν κάπως παραμελημένο πλανήτη στο εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα, αλλά αυτός είναι ένας από τους λόγους που τον καθιστούν τόσο συναρπαστικό», δήλωσε η καθηγήτρια Έμα Μπανς από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ, μία από τις επικεφαλής επιστημονικής έρευνας της αποστολής.
«Υπάρχουν πολλοί επιστημονικοί λόγοι για τους οποίους θέλουμε πραγματικά να κατανοήσουμε τον Ερμή: πώς σχηματίστηκε, πώς εξελίχθηκε, πώς είναι σήμερα, αλλά και πώς αλληλεπιδρά με τον Ήλιο και τις ακραίες διαστημικές καιρικές συνθήκες που αντιμετωπίζει», πρόσθεσε.
Η αποστολή BepiColombo αποτελεί συνεργασία της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και της Ιαπωνικής Διαστημικής Υπηρεσίας (JAXA). Το διαστημόπλοιο εκτοξεύτηκε το 2018 από τη Γαλλική Γουιάνα.
Καθώς κατευθυνόταν προς το εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει την τεράστια βαρυτική έλξη του Ήλιου.
Για να μειώσει την ταχύτητά του, ακολούθησε μια ιδιαίτερα σύνθετη διαδρομή, πραγματοποιώντας μία διέλευση από τη Γη, δύο από την Αφροδίτη και έξι από τον ίδιο τον Ερμή. Παράλληλα, χρειάστηκε να διατηρεί διαρκώς ενεργά τα συστήματα επιβράδυνσής του.
Το ταξίδι επρόκειτο να διαρκέσει επτά χρόνια, ωστόσο ένα πρόβλημα στο σύστημα πρόωσης του BepiColombo πρόσθεσε έναν ακόμη χρόνο στην ήδη μακρά διαδρομή.
Ο τελικός ελιγμός για την είσοδό του σε τροχιά γύρω από τον Ερμή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος. Το διαστημόπλοιο πρέπει να πραγματοποιήσει έναν ελιγμό διάρκειας 37 λεπτών, κατά τον οποίο θα μειώσει απότομα την ταχύτητά του, ώστε να αιχμαλωτιστεί από τη βαρυτική έλξη του πλανήτη.
Σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, υπάρχει κίνδυνος να προσπεράσει τον Ερμή χωρίς να τεθεί σε τροχιά γύρω του.
Οι προηγούμενες αποστολές στον Ερμή
Μέχρι σήμερα, μόλις δύο διαστημόπλοια της NASA έχουν επισκεφθεί τον Ερμή.
Το Mariner 10 πραγματοποίησε τρεις διελεύσεις από τον πλανήτη τη δεκαετία του 1970. Ακολούθησε το διαστημόπλοιο Messenger, το οποίο έφτασε στον Ερμή το 2011 και παρέμεινε σε τροχιά γύρω του για τέσσερα χρόνια.
Ωστόσο, πολλά στοιχεία για αυτόν τον μικρό πλανήτη παραμένουν άγνωστα.
Ο Ερμής είναι μόλις λίγο μεγαλύτερος από τη Σελήνη και η επιφάνειά του καλύπτεται από αρχαία ηφαίστεια, πανύψηλους γκρεμούς και τεράστιους κρατήρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο κυλά ο χρόνος στον πλανήτη. Ο Ερμής κινείται πολύ γρήγορα γύρω από τον Ήλιο, με αποτέλεσμα ένα έτος εκεί να διαρκεί μόλις 88 γήινες ημέρες. Αντίθετα, περιστρέφεται εξαιρετικά αργά γύρω από τον άξονά του, με μία ημέρα να διαρκεί 59 γήινες ημέρες.
Εκτός από την έρευνα για τον πάγο που βρίσκεται στους κρατήρες των πολικών περιοχών, η αποστολή θα επικεντρωθεί και στις ασυνήθιστες κοιλότητες που υπάρχουν στην επιφάνεια του πλανήτη.
Χιλιάδες τέτοιες κοιλότητες έχουν εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές. Είναι σχετικά ρηχές, έχουν απότομα τοιχώματα και συχνά εμφανίζονται σε ομάδες. Με βάση τα γεωλογικά δεδομένα, θεωρούνται μάλιστα αρκετά πρόσφατοι σχηματισμοί, ηλικίας περίπου 100.000 ετών.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται για κρατήρες πρόσκρουσης, δηλαδή τα μεγαλύτερα βαθουλώματα που δημιουργούνται όταν διαστημικά σώματα συγκρούονται με την επιφάνεια ενός πλανήτη. Ωστόσο, δεν έχουν καταφέρει ακόμη να εξηγήσουν τι ακριβώς είναι αυτές οι κοιλότητες και πώς σχηματίστηκαν.
Το μυστήριο του μεταλλικού πυρήνα
Το BepiColombo θα συμβάλει επίσης στη μελέτη ενός ακόμη χαρακτηριστικού του Ερμή που προβληματίζει τους επιστήμονες: παρά το μικρό του μέγεθος, διαθέτει έναν εξαιρετικά μεγάλο μεταλλικό πυρήνα.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Έμα Μπανς, υπάρχει το ενδεχόμενο ο πλανήτης να ήταν κάποτε πολύ μεγαλύτερος, αλλά να υπέστη μια καταστροφική σύγκρουση στα πρώτα στάδια της ιστορίας του.
«Μία από τις πιθανές εξηγήσεις είναι ότι ο μανδύας του αποσπάστηκε έπειτα από μια μεγάλη σύγκρουση», εξήγησε.
«Μια άλλη πιθανότητα είναι να υπήρξε ένας συνδυασμός συγκρούσεων σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι οποίες αφαίρεσαν τα εξωτερικά στρώματα του πλανήτη, δηλαδή τον μανδύα και τον φλοιό του, οδηγώντας στη μορφή που βλέπουμε σήμερα».
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, ο Ερμής να σχηματίστηκε εξαρχής με αυτή τη σύσταση, σε μια περιοχή του πρώιμου Ηλιακού Συστήματος με υψηλή περιεκτικότητα σε μέταλλα.
Δύο διαστημόπλοια σε μία αποστολή
Η αποστολή BepiColombo έχει μια ιδιαιτερότητα: στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο διαστημόπλοια που ταξιδεύουν μαζί.
Λίγες εβδομάδες μετά την άφιξή τους στον Ερμή, θα αποσυνδεθούν. Το ένα, που ανήκει στην ESA, θα μελετήσει την επιφάνεια του πλανήτη από κοντινή απόσταση, ενώ το δεύτερο, της JAXA, θα τον παρατηρεί από μεγαλύτερη απόσταση.
Ένα ομοίωμα του BepiColombo σε φυσικό μέγεθος εκτίθεται στο Μουσείο Επιστημών του Λονδίνου. Το μοντέλο χρησιμοποιήθηκε για τις δοκιμές κατά τη συναρμολόγηση του διαστημοπλοίου.
Η Τζέσικα Μάρσαλ, μηχανικός συστημάτων στην Airbus, την εταιρεία που κατασκεύασε το διαστημόπλοιο, παρουσίασε τα βασικά χαρακτηριστικά του και χαρακτήρισε τη στιγμή του διαχωρισμού των δύο σκαφών «ιδιαίτερα αγχωτική» για την ομάδα της αποστολής.
Τα δύο διαστημόπλοια έπρεπε να είναι σταθερά συνδεδεμένα μεταξύ τους τόσο κατά την εκτόξευση όσο και στη διάρκεια του μακρινού ταξιδιού τους. Τώρα, όμως, έπειτα από οκτώ χρόνια, θα πρέπει να αποσυνδεθούν με απόλυτη ακρίβεια.
«Σχεδιάσαμε έναν ειδικό μηχανισμό, τον οποίο μελετήσαμε πολύ προσεκτικά», δήλωσε η Μάρσαλ.
«Έχει εκτεθεί στην έντονη ακτινοβολία του Διαστήματος και σε εξαιρετικά μεγάλες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Έπειτα από οκτώ χρόνια, ένας μηχανισμός με ελατήριο θα πρέπει να απελευθερώσει πολύ απαλά το ένα διαστημόπλοιο. Κατά την αποδέσμευση, μάλιστα, θα πραγματοποιήσει και μια περιστροφική κίνηση, ώστε να ξεκινήσει η περιστροφή του».
Με δύο διαστημόπλοια σε τροχιά γύρω από τον Ερμή, εξοπλισμένα με πλήθος επιστημονικών οργάνων, η ομάδα του BepiColombo ευελπιστεί ότι θα καταφέρει να δώσει απαντήσεις στα μυστήρια του πλανήτη.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, η εξερεύνησή του να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα ερωτήματα.
Με πληροφορίες από BBC
