Στις συνεδρίες ακούγεται συχνά μια φράση που, στην αρχή, μοιάζει απλή:
«Πάντα ήμουν το καλό παιδί της οικογένειας».
«Δεν ήθελα να στεναχωρώ κανέναν».
Πίσω όμως από αυτές τις λέξεις, πολλές φορές κρύβεται ένας ολόκληρος τρόπος σχέσης με τους άλλους.
Το «καλό παιδί» συνήθως δεν είναι το παιδί που απλώς είχε ήρεμο χαρακτήρα. Είναι συχνά το παιδί που έμαθε από νωρίς να προσαρμόζεται στις ανάγκες του περιβάλλοντός του.
Να μην δημιουργεί εντάσεις.
Να συγκρατεί τον θυμό του.
Να καταλαβαίνει τους άλλους περισσότερο απ’ όσο καταλαβαίνει τον εαυτό του.
Σε πολλές οικογένειες, αυτό το παιδί γίνεται χωρίς να το καταλάβει ο «σταθερός» της οικογένειας. Εκείνος που δεν δυσκολεύει, που βοηθά, που αντέχει.
Και όσο περισσότερο επιβραβεύεται αυτή η στάση, τόσο περισσότερο συνδέεται μέσα του η αποδοχή με την προσαρμογή.
Έτσι, μεγαλώνοντας, πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν ανάγκες, να πουν «όχι» ή να δυσαρεστήσουν τους άλλους χωρίς ενοχή.
Ακόμη και όταν πιέζονται, συνεχίζουν να λειτουργούν σαν να πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμοι, ήρεμοι και «καλοί».
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό συχνά δεν γίνεται συνειδητά. Οι περισσότεροι δεν αντιλαμβάνονται ότι έχουν μάθει να σχετίζονται μέσα από την υπερπροσαρμογή.
Μέχρι τη στιγμή που αρχίζουν να κουράζονται, να πιέζονται ή να νιώθουν ότι μέσα στις σχέσεις τους χωρούν όλοι -εκτός από τους ίδιους.
Ίσως, λοιπόν, το ζήτημα να μην είναι αν κάποιος ήταν πράγματι «καλό παιδί».
Αλλά αν μέσα σε αυτή την προσπάθεια, έμαθε να αφήνει συνεχώς πίσω τα δικά του συναισθήματα και ανάγκες.
Γιατί πολλές φορές, πίσω από τους ανθρώπους που δεν ήθελαν να στεναχωρούν κανέναν, υπάρχουν άνθρωποι που έμαθαν να στεναχωρούν σιωπηλά τον εαυτό τους.
Και τελικά, ένα ερώτημα που μένει:
Όταν κάποιος έχει μάθει μια ζωή να φροντίζει να είναι όλοι καλά γύρω του, πότε μαθαίνει να αναρωτιέται αν είναι καλά και ο ίδιος;
Ίσως εκεί να ξεκινά η πιο δύσκολη μορφή φροντίδας: η φροντίδα προς τον εαυτό.
Η Μαρία Κονταξάκη είναι σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ατόμου, ζεύγους, οικογένειας και ομάδας, πιστοποιημένη στη Συστημική Ψυχοθεραπεία, επιστημονική συνεργάτιδα της «Αλληλεπίδρασις ΙΚΕ»