Αν το «Συμπόσιο» θεωρηθεί ως βάση της πλατωνικής αντίληψης για τον έρωτα, θα έχουμε μια ελλιπή αντίληψη. Αναμφισβήτητα, η τελική ομιλία του Σωκράτη, που μεταφέρει υποτίθεται τον λόγο της φανταστικής φιλοσόφου που του δίδαξε τον έρωτα, της Διοτίμας, είναι η «απογείωση» της ερωτικής του θεωρίας.
Το «Συμπόσιο», ιδιαίτερα με την έκδοση και τα σχόλια του Ι. Συκουτρή, διατηρεί πάντοτε την αξία του και είναι από τα πιο γνωστά πλατωνικά έργα.
Έχει παρουσιαστεί ως θεατρικό έργο και περιέχει ποικίλες απόψεις συμποσιαστών, την εμπνευσμένη ομιλία του Αριστοφάνη στο σπίτι του Αγάθωνα για τη νίκη του σε αγώνες τραγωδίας, έως τις εξομολογήσεις του Αλκιβιάδη και την αποτυχημένη του προσπάθεια να παρασύρει τον Σωκράτη σε ερωτική συνεύρεση.
Το έργο όμως που αποτελεί πραγματικό κομψοτέχνημα της ποιητικής ερωτικής τέχνης του Πλάτωνα είναι ο διάλογος «Φαίδρος». Ο Σωκράτης, ειρωνικός και αιώνιος θηρευτής των όμορφων νέων, συναντά τον γοητευτικό Φαίδρο, καθώς επιστρέφει από μια διδασκαλία του ρήτορα Λυσία που μίλησε επί πληρωμή για τον έρωτα.
Ο πεπειραμένος Σωκράτης αφήνεται να παρασυρθεί σε ένα σκιερό τόπο από τον Φαίδρο και με κολακείες και κομψούς χαριεντισμούς κάνει τον νεαρό έφηβο να βγάλει το κείμενο του Λυσία από τον χιτώνα του. Στον ρητορικό του λόγο, ο Λυσίας, με κομψά σχήματα λόγου, υποστηρίζει ότι δεν πρέπει οι νέοι ερωμένοι να παραδίδονται σε εραστές με τους οποίους είναι ερωτευμένοι, αλλά να αφήνονται σε ώριμους άνδρες που δεν τους αγαπούν.
Με αυτόν τον τρόπο, κερδίζουν περισσότερα. Ο Σωκράτης ακούει με προσοχή και αρχίζει να «παίζει σαν τη γάτα με το ποντίκι», δίνοντας δύο εκδοχές για τον έρωτα. Τη μια αντίθετη από την άλλη, ως παλινωδία. Ο τόπος του διαλόγου είναι μαγικός.
Έχουν τα γυμνά πόδια τους αφήσει να τα «χαϊδεύει» το δροσερό νερό του ποταμού και ακούγεται το θρόισμα των φύλλων του πλατάνου, που τους σκεπάζει, και τα κελαηδήματα των πουλιών. Τι ακριβώς λέει ο μεγάλος φιλόσοφος ή τι βάζει ο Πλάτωνας στο στόμα του μεγάλου δασκάλου είναι από τις ωραιότερες και τις πιο εμπνευσμένες πλατωνικές θεωρίες για την ψυχή και τον λόγο.
Εδώ υπάρχει η περίφημη εικόνα του άρματος με τα δύο άλογα που οδηγούνται από το λογιστικό. Έτσι, έχουμε το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το λογιστικό, που ελέγχει και επιτρέπει στην ψυχή να αντικρίσει τις περίφημες ιδέες, έναν παράδεισο ευτυχίας και γαλήνης.
Επίσης, παρουσιάζεται η υπεροχή του προφορικού λόγου έναντι του γραπτού, γιατί, όσες φορές επιστρέφουμε σε αυτόν, μας λέει πάντα τα ίδια. Αργότερα, θα γράψω περισσότερες λεπτομέρειες για τον υπέροχο αυτόν διάλογο.
Ο Ζαχαρίας Καραταράκης είναι φιλόλογος