Σίγουρα η Μικρασιατική Καταστροφή και ο συνακόλουθος ξεριζωμός των Ελλήνων από την περιοχή της Ιωνίας είχαν τραγικές οικονομικές και πολιτικές συνέπειες, αλλά και επιπτώσεις για την Ελλάδα. Ωστόσο όμως υπήρξαν και αντίστοιχες θετικές, καθότι ο πληθυσμός της κυρίως Ελλάδας μπολιάστηκε με νέο αίμα, αποκτώντας έναν δυναμισμό.
Η Μικρασιατική Καταστροφή επέδρασε καταλυτικά σε πολλούς τομείς της πολιτισμικής ζωής του τόπου μας. Το μεγαλύτερο μέρος των λογοτεχνών της γενιάς του τριάντα ήταν αυτόπτες μάρτυρες της Καταστροφής και δεν θα μπορούσε το έργο τους να μείνει ανεπηρέαστο από την ψυχολογία των προσφύγων και το τραύμα της εθνικής συλλογικής μνήμης που τερμάτιζε, σε μία νύχτα, το μεγαλεπήβολο όνειρο της Μεγάλης Ιδέας.
Αθήνα 20 Ιουνίου 1948. Οι Έλληνες λογοτέχνες, ανάμεσα σ’ αυτούς ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, ο Πέτρος Χάρης, ο Βελισάριος Φρέρης, ο Κ. Δ. Τσάτσος, ο Κώστας Ουράνης, η Αθηνά Ταρσούλη, η Γεωργία Ταρσούλη, ο Άρης Δικταίος, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Χρήστος Ζαλοκώστας υπογράφουν το ιδρυτικό του νέου σωματείου με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Λογοτεχνών», αισθανόμενοι την ανάγκη τη στιγμή αυτή να ξεκινήσουν για μία νέα συνεργασία, δηλώνοντας ότι σαν σώμα αφιερωμένο στη θεραπεία του Πνεύματος, στέκονται έξω από κάθε πολιτικό ανταγωνισμό.
Αυτό όμως καθόλου δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνονται συσσωματωμένοι με το ελληνικό έθνος, την ιστορική μοίρα και την πολιτιστική του αποστολή. Πιστεύουν πως πρέπει να συσπειρωθούν γύρω από τον εθνικό κορμό, ακριβώς τούτη την ώρα που οι εχθροί του προσπαθούν να τον πελεκήσουν από τη ρίζα.
Οι υπογραφόμενοι λογοτέχνες διακηρύσσουν πως η ανταρσία που σήμερα αιματοκυλίζει τον τόπο, είναι ένας αντεθνικός αγώνας, που υποδαυλίζεται από ξένους και από ξένους συντηρείται. Κάθε αληθινός Έλληνας έχει χρέος να πάρει απέναντί του αυτή τη σαφή στάση. Πράξεις σαν το παιδομάζωμα, την αρπαγή των γυναικών και το σταύρωμα των ιερωμένων, βρίσκονται σε βαθιά αντίθεση με τις ευγενικές παραδόσεις της φυλής μας.
Στους προαναφερόμενους λογοτέχνες, είναι βέβαια και μια μεγάλη μορφή που παρέλειψα να αναφέρω, ο Λουκής Ακρίτας, το έργο του οποίου διέπεται από την προοδευτική του ιδεολογία και την ανθρωπιστική του κοσμοθεωρία. Ο άνθρωπος που θεωρούσε την παιδεία δημόσιο αγαθό. Όμως θα επανέλθω στη Μικρασιατική Καταστροφή και στα θύματά της.
Σ’ αυτούς τους κατατρεγμένους και ξεριζωμένους αδελφούς μας που τόσα υπέμειναν, έμειναν όμως ολόρθοι και μας προσέφεραν τόσα πολλά. Η λογοτέχνιδα Γεωργία Ταρσούλη μάς αναφέρει μια ιστορία μιας πρόσφυγα από το Κορδελιό, που η ίδια τής την διηγήθηκε.
Το θέμα αυτής της ιστορίας έχει σχέση με το πώς ο Μωάμεθ έγραψε το Κοράνι. Σας την αναφέρω, όπως την βρήκα αποτυπωμένη στο περιοδικό της Νέας Εστίας.
«Ο Μωχαμέτ, ο προφήτης των Τούρκων, δεν ήξερε γράμματα και δεν ήξερε πώς να κάνει τους Τούρκους να πιστέψουν πως είναι από Θεού σταλμένος. Βρήκε λοιπόν έναν δικό μας, έναν ηγούμενο από τα Άγια Ιεροσόλυμα, τον Παχώμιο, και μίλησε μαζί του και του είπε να γράψει το Κοράνι.
Μα επειδή ήθελε να δείξει στους Τούρκους πως το Κοράνι τού το έστελνε ο Θεός, κατέβασε τον ηγούμενο μέσα σ’ ένα βαθύ πηγάδι και αυτός ανέβηκε σε μια πέτρα και από εκεί τους έδειξε ένα άγραφο χαρτί και τους φώναξε: «Το βλέπετε τούτο το χαρτί; Είναι τίποτα γραμμένο επάνω;»
-«Όχι», φωνάξανε οι Τουρκαλάδες.
-«Εγώ λοιπόν -είπε τότε ο Μωχαμέτ- θα το δέσω τούτο το χαρτί μ’ ένα σκοινί και θα το κατεβάσω σ’ αυτό εδώ το πηγάδι και ό,τι θέλει ο Αλλάχ να κάνουμε, ας το γράψει εδώ επάνω». Έδεσε λοιπόν το χαρτί μ’ ένα σκοινί και το κατέβασε κάτω στο πηγάδι.
Εκεί βρισκόταν ο Παχώμιος και του έδεσε στο σκοινί το άλλο χαρτί που είχε γράψει ο ίδιος και που έλεγε για την πίστη τους και για όλα. Το έδειξε αυτό το χαρτί ο Μωχαμέτ, το είδαν γραμμένο και όλοι έπεσαν και προσκύνησαν τον Προφήτη τους. Τότε ο πονηρός Μωχαμέτ, για να μην τύχει και βγει ο Παχώμιος απ’ το πηγάδι και πει τι συνέβη, θέλησε να τον ξεπαστρέψει και είπε στους Τούρκους:
-«Ρίξτε μια πέτρα ο καθένας σας στο πηγάδι, που είναι καλό για την πίστη μας».
Έριξαν τότε οι Τούρκοι από μια πέτρα ο καθένας τους και σκότωσαν τον Παχώμιο, γεμίζοντας μέχρι πάνω το πηγάδι με πέτρες.
Από τότε το πηγάδι αυτό οι Τούρκοι το επισκέπτονται, και κάνουν τη γιορτή του αρνιού, το «κουρμπάν-Μπαϊράμ». Πηγαίνουν όλοι εκεί, ρίχνουν από μια πέτρα πάνω από το πηγάδι και ο καθένας και από ένα αρνί.
Περίεργες μικρασιατικές παραδόσεις… που φυσικά δεν έχουν καμία σχέση με την ιστορική αλήθεια. Είναι όμως αρκετές για να δείξουν πόσο βαθιά ήταν ριζωμένο μέσα στην ψυχή του σκλάβου ελληνισμού, το πατριωτικό και το θρησκευτικό αίσθημα. Επίσης, βλέπουμε ότι οι Έλληνες είχαν συναίσθηση της πνευματικής τους υπεροχής έναντι των Τούρκων.