Ναυτίλος ονομάζεται το φανταστικό υποβρύχιο του πλοιάρχου Νέμο, που εμφανίζεται στα μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα» (1870) και «Η μυστηριώδης νήσος» (1874). Ο Βερν το ονόμασε έτσι από το πραγματικό υποβρύχιο που κατασκεύασε ο Ρόμπερτ Φούλτον το 1800.
Τρία χρόνια πριν γράψει το μυθιστόρημά του, ο Βερν μελέτησε ένα μοντέλο τού πρόσφατα εξελιγμένου υποβρυχίου του Γαλλικού Ναυτικού “Plongeur” (Βουτηχτής) στη Διεθνή Έκθεση του 1867, η οποία τον ενέπνευσε για τα βασικά χαρακτηριστικά του Ναυτίλου.
Ο Ιούλιος Βερν με τα γραπτά του ενέξαπτε την παιδική μας φαντασία τότε, άραγε τι διαβάζουν τα σημερινά παιδιά;
Όμως, για τη σημερινή μας αποστολή, ίσως επιλέξουμε κάποιο άλλο σύγχρονο υποβρύχιο, πιο εξελιγμένο. Και δεν είναι άλλο από το NR-1, το ερευνητικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο του Αμερικάνικου Ναυτικού, το οποίο μπορεί να παραμείνει αυτόνομα για την εργασία που το προορίζουμε σε απύθμενα βάθη, και για όσο χρειαστεί.
Το υποβρύχιό μας καταδύεται στον θαλάσσιο βυθό, όπου κανένα άλλο φως δεν έχει ξαναπάει. Με τα μάτια καρφωμένα στο φινιστρίνι κοιτάζουμε έξω, εκεί όπου η πίεση του νερού μπορεί να συνθλίψει τους πνεύμονες όποιου δεν έχει την κατάλληλη προστασία. Οι προβολείς φωτίζουν τον αμμώδη πυθμένα που απλώνεται σαν έρημος εδώ στα μεγάλα βάθη της Μεσογείου.
Στο Φρέαρ ή Πηγάδι των Οινουσσών, όπου έχει μέγιστο βάθος στα 5.269 μέτρα. Οι αυτοδύτες δεν μπορούν να κατέβουν βαθύτερα από τα 60 μέτρα. Όμως, το 97 τοις εκατό του θαλάσσιου πυθμένα εκτείνεται κάτω από τα εξήντα μέτρα. Τι ήρθαμε να κάνουμε, όμως, σε αυτά τα βάθη;
Εδώ βυθίστηκε το αλιευτικό σκάφος “Adriana”, το οποίο είχε αναχωρήσει από τη Λιβύη με προορισμό την Ιταλία τον Ιούνη του 2023, με εκατοντάδες μετανάστες στοιβαγμένους. Απ’ αυτούς διασώθηκαν 102, ανασύρθηκαν 82 σοροί, ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονται στα απύθμενα βάθη της Πύλου.
Δεν έγινε ποτέ προσπάθεια ανέλκυσης του κουφαριού του πλοίου, για να μνημονευτούν και να θαφτούν οι πνιγμένοι, ανάμεσά τους πολλά γυναικόπαιδα που ήταν κλεισμένα στα αμπάρια του πλοίου. Παρόμοιες ανελκύσεις σε τέτοια απύθμενα βάθη έχουν γίνει από το ελληνικό κράτος μόνο στις περιπτώσεις δύο καταπεσθέντων μαχητικών F-16.
Έχει όμως ευθύνες το ελληνικό κράτος για αυτή την τραγωδία;
Οι επιζώντες υποστηρίζουν ότι το σκάφος ανατράπηκε, αφού η Ελληνική Ακτοφυλακή έκανε μια αποτυχημένη προσπάθεια να το ρυμουλκήσει. Το σκάφος έπλεε ακυβέρνητο σε διεθνή ύδατα, αλλά εντός της ζώνης διάσωσης της Ελλάδας. Μήπως αυτό ήθελαν να πετύχουν με τη ρυμούλκηση του σκάφους πιο πέρα οι Έλληνες ακτοφύλακες, να φύγει δηλαδή εκτός των ορίων δικαιοδοσίας τους; Το αλιευτικό, το παρακολουθούσαν από απόσταση για δεκαπέντε ημέρες. Και το τραγικό τέλος το είδαμε όλοι ιδίοις όμμασι. Τα γεγονότα καλύφθηκαν από διεθνή δίκτυα.
Ο εισαγγελέας παρήγγειλε να δικαστεί ο τότε αρχηγός της Ελληνικής Ακτοφυλακής αντιναύαρχος Γιώργος Αλεξανδράκης και ακόμα τρεις ανώτεροι αξιωματικοί. Την κατηγορία της ανθρωποκτονίας εξ αμελείας με μη διάσωση ανθρώπων που οδήγησε σε θάνατο, αντιμετωπίζουν και τα 17 μέλη της Ελληνικής Ακτοφυλακής, συμπεριλαμβανομένου του καπετάνιου του πλοίου της Ακτοφυλακής.
Θα βρουν άραγε δικαίωση οι συγγενείς των χαμένων ψυχών;
Η φανταστική μου ιδέα της χρησιμοποίησης του σύγχρονου πυρηνοκίνητου Ναυτίλου για την ανέλκυση των σορών των πνιγμένων, είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής στους αδικοχαμένους ανθρώπους που τους κατάπιε η θάλασσα γιατί ήλπισαν σε ένα καλύτερο αύριο, αναζητώντας νέες πατρίδες.
Πηγές: Βικιπαίδεια, Καθημερινή, Γαιόραμα experiment
Ο Αριστείδης Γ. Αρχοντάκης είναι φυσικός-συγγραφέας