Σίγουρα, είναι πολύ μεγάλη γιορτή του Χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας η πασχαλινή εορτή του Αγίου Γεωργίου. Πασχαλινή γιατί ποτέ δεν εορτάζεται κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής.
Και όταν το Πάσχα είναι όψιμο και συμπέσει την περίοδο της νηστείας, τότε η γιορτή του Αγίου μετατίθενται και εορτάζεται τη Δευτέρα της Διακαινίσιμης εβδομάδας, την επομένη δηλαδή της Λαμπρής.
Αυτό βέβαια γίνεται επειδή στην Ακολουθία υπάρχουν αναστάσιμα τροπάρια, που δεν είναι δυνατόν να ψαλούν κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή. Η καταγωγή του Αγίου είναι από την Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, μία περιοχή που έχει δώσει τόσους πολλούς ιεράρχες, αυτοκράτορες, στρατηγούς, αλλά και τόσους, κατά τους διωγμούς, Αγίους.
Είναι ο προστάτης Άγιος του σώματος του Πεζικού του Στρατού μας και απεικονίζεται στη σημαία του. Η δύναμη του Αγίου, η προσωπικότητα, τόσο η στρατιωτική όσο και η κοινωνική, η αίγλη του, το ενάρετο ήθος, αποδίδονται κατά τον καλύτερο και πιο ζωντανό τρόπο με το απολυτίκιό του.
Προσαγορεύεται από τον υμνογράφο της Εκκλησίας «ως των αιχμαλώτων ελευθερωτής και των πτωχών υπερασπιστής, ασθενούντων ιατρός, βασιλέων υπέρμαχος…». Ένας Άγιος που κέρδισε τόσο πολύ τη δημοτικότητα του λαού μας, αφού ο ίδιος ο λαός είδε στο πρόσωπό του, τον ιατρό, τον θαυματουργό Άγιο, τον άξιο και ικανό στρατιώτη, αλλά και τον ήρωα του λαού. Αληθινός ακρίτας, πολεμιστής και τιμωρός για όποιον θέλει να παραβιάσει και να απειλήσει τα σύνορά μας, πάνω στο λευκό του άλογο.
Ο θρύλος θέλει να κονταρομαχεί ο Άγιος και να φονεύει τον δράκοντα, που είχε καταλάβει τη μοναδική πηγή και δεν άφηνε τους ανθρώπους και τα ζώα να πάρουν νερό, κινδυνεύοντας από τη δίψα. Μεγάλη η χάρη του Αγίου! Και αυτό φαίνεται από τα πολλά επώνυμα προσκυνήματα στη χάρη του αφιερωμένα.
Ο Άη Γιώργης ο Επανωσήφης, ο Άη Γιώργης στο Σεληνάρι, ο Άη Γιώργης των Μοιρών, του Λασιθίου, του Πόρου και πλήθος άλλων εκκλησιών σε πόλεις και χωριά, καθώς και τόσα γραφικά ερημικά διάσπαρτα εξωκκλήσια πανηγυρίζουν και τιμούν τον Άγιο, όπως πρέπει.
Μεγάλο Κάστρο, σύμφωνα με την καθημερινή ειδησεογραφική και πολιτική εφημερίδα της εποχής εκείνης, πριν από εκατό χρόνια περίπου και, συγκεκριμένα, το 1921. Η «Νέα Εφημερίς» του Ηρακλείου κάνει αναφορά για το «εντρελέζι», ένα αρχαίο έθιμο που γιόρταζαν οι μουσουλμάνοι στην εορτή του «Χίζι», έτσι ονόμαζαν τον Άη Γιώργη.
Υπήρχε για τους μουσουλμάνους η αρχαία παράδοση ότι, την 23η του μηνός Απριλίου, ο σουλτάνος, εξερχόμενος στην εξοχή, πατάει τα χόρτα, συμβολίζοντας κατά τον τρόπο αυτό ότι ήρθε η ποθητή για όλους εποχή της άνοιξης!
Μια συνήθεια που τηρούσαν οι μουσουλμάνοι και κυρίως οι «ντεκελήδες», οι πιο θρησκευόμενοι δηλαδή, οι άνθρωποι των τεκέδων, οι οποίοι, κατά ομάδες, εξέρχονταν για να διασκεδάσουν στο παλιό Ηράκλειο. Τα οθωμανικά κέντρα του Μεγάλου Κάστρου, αυτές τις μέρες, είχαν απίστευτη κίνηση, καθώς μας πληροφορεί η προαναφερόμενη εφημερίδα.
Τι ήταν ο «εντρελές», σύμφωνα με τον σεβαστό μου καθηγητή της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου (της πάλαι ποτέ), κύριο Βασίλη Ορφανό, ο οποίος, στο περίφημο λεξικό του, το οποίο εξέδωσε η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, το 2014, με τίτλο: «Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο Κρητικό ιδίωμα», αναφέρει: «Εντρελές» σημαίνει θόρυβος, φασαρία. Υπάρχει όμως και η λέξη «χιντριλές», που είναι η παραδοσιακή μουσουλμανική εορτή για τον ερχομό της άνοιξης.
Κατά τον καθηγητή Ορφανό, “Xisir” σημαίνει προφήτης. Ο Άγιος Γεώργιος ταυτίστηκε με τον Xisir Elias, τον οποίο οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν στις 5-6 Μαΐου. Αυτοί βέβαια τον γιορτάζουν σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο, δεκατρείς μέρες αργότερα δηλαδή.
Επρόκειτο για μια γιορτή που συμμετείχαν και οι μουσουλμάνοι και οι χριστιανοί μαζί. Αυτή η γιορτή είναι συνηθισμένη και στην περιοχή των Βαλκανίων, όπου τσιγγάνοι-μουσουλμάνοι τη γιορτάζουν, δίνοντας ιδιαίτερη πανηγυρική όψη.
Και είναι λογική η ερμηνεία αυτών των εκδηλώσεων, αφού κύριο χαρακτηριστικό αυτών των λαών είναι το άνοιγμα του καιρού, η άνοιξη, η επιστροφή αυτής της εποχής, που σημαίνει μετακίνηση και βίωση της νομαδικής ζωής αυτών των λαών, οι οποίοι ασχολούνταν και ασχολούνται με το εμπόριο και άλλες υπαίθριες εργασίες, που προϋποθέτουν αυτή την εποχή!
Η Ελισάβετ Ζαχαριάδου, ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, που η Βικελαία Βιβλιοθήκη είχε την τιμή να συνεργαστεί μαζί της, για είκοσι ολόκληρα χρόνια, έχοντάς την υπεύθυνη στο Πρόγραμμα Μεταφράσεων του τουρκικού αρχείου Ηρακλείου, το οποίο φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη μας, αναφέρει: «Μερικοί Άγιοι των Τούρκων ταυτίστηκαν με τους Αγίους των χριστιανών.
Ένας απ’ αυτούς ήταν και ο Άη Γιώργης, που ταυτίστηκε με τον Xisir Elias των Τούρκων». Η ίδια συνεχίζει: «Για τη διάδοση των χριστιανών Αγίων στον τουρκικό πληθυσμό της Μικράς Ασίας, αυτό οφείλεται στη σύνθεση των κατοίκων. Οι Τούρκοι νικητές αποτελούσαν μειονότητα και επηρεάστηκαν από την πλειονότητα, η οποία είχε βαθιές ρίζες στη χώρα.
Οι Τούρκοι βέβαια, συνολικά, λάτρευαν αρκετούς Αγίους μας, όπως: τον Άγιο Γεώργιο τον Καππαδόκη, όπως προαναφέραμε, τον εκ Ευχαϊτών καταγόμενο, περιοχή Τσορούμ, Άγιο Θεόδωρο, τον Άγιο Νικόλαο, τον Άγιο Χαράλαμπο, όπως και τον Άγιο Αμφιλόχιο, ο οποίος, σύμφωνα με τους Τούρκους στο Ικόνιο, στον τάφο του γίνονταν πολλά θαύματα!
Άη Γιώργης! Υπερασπιστής των πτωχών, ελευθερωτής, ασθενούντων ιατρός. Ένας από τους πιο δημοφιλείς Αγίους του χριστιανικού κόσμου!