Σε πολλές οικογένειες, δεν υπάρχουν έντονες συγκρούσεις.
Δεν υπάρχουν φωνές, ούτε εμφανείς ρήξεις.
Κι όμως, υπάρχει κάτι άλλο, πιο διακριτικό αλλά εξίσου ισχυρό: η σιωπή.
Όχι ως ηρεμία, αλλά ως αποφυγή. Ως ένας τρόπος να μην ειπωθούν πράγματα που «δεν πρέπει», που φοβόμαστε ή που ίσως ανατρέψουν τις ισορροπίες.
Ίσως πρόκειται για ένα οικογενειακό τραπέζι, όπου όλοι μιλούν για την ημέρα τους, αλλά κανείς δεν αναφέρει αυτό που πραγματικά τον βαραίνει.
Συχνά θεωρούμε ότι όταν δεν υπάρχει λόγος, δεν υπάρχει και επικοινωνία. Κι όμως, η σιωπή δεν είναι κενό· είναι ένας τρόπος σχέσης.
Μέσα από αυτήν μεταφέρονται μηνύματα: τι επιτρέπεται, τι αποφεύγεται, τι μένει έξω από τον διάλογο.
Με τον χρόνο, κάθε οικογένεια διαμορφώνει τους δικούς της άγραφους κανόνες:
«Δεν μιλάμε για αυτό»,
«δεν στεναχωρούμε τους άλλους»,
«δεν δημιουργούμε ένταση».
Κανείς δεν τους ορίζει ρητά, κι όμως όλοι τους γνωρίζουν.
Έτσι, τα μέλη της οικογένειας μαθαίνουν όχι μόνο τι να λένε, αλλά κυρίως τι να αποφεύγουν να εκφράσουν.
Και αυτό που δεν ειπώθηκε, δεν χάνεται. Μεταφέρεται.
Στις ενήλικες σχέσεις, πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν ανάγκες ή συναισθήματα -όχι επειδή δεν θέλουν, αλλά επειδή έχουν μάθει ότι κάποια πράγματα απλώς δεν λέγονται.
Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι λέγεται μέσα σε μια οικογένεια, αλλά και τι αποφεύγεται συστηματικά να ειπωθεί.
Γιατί συχνά, αυτό που μένει σιωπηλό, είναι αυτό που επηρεάζει πιο βαθιά τις σχέσεις.
Και ίσως εκεί ξεκινά η αλλαγή: όταν αυτό που αποφεύγεται, βρίσκει επιτέλους χώρο να ειπωθεί.
Η Μαρία Κονταξάκη είναι συστημική σύμβουλος ψυχικής υγείας, πιστοποιημένη στη συστημική ψυχοθεραπεία ατόμου, ζεύγους, οικογένειας και ομάδας