Παρακολουθώ την πολιτική ζωή εβδομήντα χρόνια και, χωρίς να είμαι ειδικός, δικαιούμαι να έχω γνώμη. Στα χρόνια αυτά, η Ελλάδα σταδιακά έχει επιτύχει πολλά και ιδιαίτερα μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούμε να πούμε ότι είναι μία αναπτυγμένη χώρα.
Στην πρόοδό της αυτή συνέβαλαν σπουδαίοι πολιτικοί ηγέτες που κατόρθωσαν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και να τους κινητοποιήσουν, διευρύνοντας και εμβαθύνοντας τη δημοκρατία.
Σε γενικές γραμμές, άλλωστε, η έστω και ατελής δημοκρατία μας λειτούργησε. Η απαξίωση της πολιτικής στο διάστημα αυτό μόνο σε δύο περιόδους υπήρξε τραγική. Το 1965, με την αποστασία που έφερε τη δικτατορία, και με την οικονομική κρίση του 2010, που απαξίωσε τους θεσμούς, έφερε τον κατακερματισμό των πολιτικών δυνάμεων και δημιουργήθηκαν ευκαιριακά κόμματα, με αποτέλεσμα την αποστασιοποίηση από την πολιτική δράση.
Δυστυχώς, και από τις δύο αυτές καταστάσεις όχι μόνο δεν διδαχθήκαμε από τα λάθη μας, αλλά φαίνεται ότι δειλοί και άβουλοι αντάμα προχωρούμε στα σκοτεινά και εξακολουθούμε να προσδοκούμε ένα σωτήρα, μεταθέτοντας τις ευθύνες μας συνεχώς στους άλλους, ξένους και ντόπιους, ενώ την κύρια ευθύνη την έχουμε εμείς οι ίδιοι, αλλά και τα πολιτικά κόμματα που αποτελούν βασικό θεσμό της δημοκρατίας.
Όλοι αναγνωρίζουν ότι σήμερα ζούμε μια εποχή ρευστότητας και ανασφάλειας που ανατρέπονται όλα τα σταθερά σημεία αναφοράς, όπου στηρίχθηκε μεταπολεμικά ο δυτικός κόσμος.
Στη χώρα μας, τα προβλήματα δεν είναι μόνο οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά, αλλά ηθικά και αξιακά. Αμφισβητούνται βασικοί θεσμοί.
Οι θεσμοί όμως ενσωματώνουν αξίες και αποτελούν το βασικό μέσο για να προχωρήσει μια κοινωνία μπροστά, να δώσει λύσεις στα εκάστοτε προβλήματα και να προγραμματίσει το αύριο, που συνεχώς μεταβάλλεται, μετεξελίσσεται, και δημιουργούνται νέες ανάγκες.
Δεν απαξιώνονται μόνο οι πολιτικοί, αλλά η ίδια η ουσία της δημοκρατίας και οι περισσότεροι πολίτες, ιδιαίτερα οι νεότεροι, απέχουν από τα κοινά, προσπαθώντας να βολευτούν, όπως μπορούν, ατομικά χωρίς συλλογική δράση.
Όλοι απαιτούν νέα δικαιώματα και κανείς δεν αναλαμβάνει ευθύνες. Τα λεγόμενα συστημικά κόμματα, που οδήγησαν τη χώρα μας σταθερά στην πρόοδο, καταγγέλλονται και, στο προσκήνιο, με διάφορες προφάσεις, έχουμε νέους σχηματισμούς που υπόσχονται λαγούς με πετραχήλια.
Ακόμα και η σημασία των λέξεων έχει μεταβληθεί. Δημιουργούνται νεολογισμοί και φαίνεται ότι χτίζουμε ένα πύργο της Βαβέλ.
Η Βουλή, που είναι το ιερό της δημοκρατίας, απαξιώνεται και ο πολιτικός λόγος που εκπέμπεται απογοητεύει. Δεν έχουμε παρά να παρακολουθήσουμε την αρχηγό ενός κόμματος με πόσο θράσος και αμετροέπεια, με πόσο ταπεινές εκφράσεις απευθύνεται στους συναδέλφους της ή ένα άλλο αρχηγό, εθνοπατριώτη, που ρητορεύει, ανακατεύοντας απίθανα ψέματα και υποσχέσεις, ισχυριζόμενος ότι είναι ακέραιος και ηθικός, που ως μάγος θα μας οδηγήσει στον παράδεισο.
Φυσικά, στην ελληνική Βουλή, υπάρχουν και αρκετοί που ανταποκρίνονται επάξια στον θεσμικό τους ρόλο. Το άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι βέβαια ο τρόπος λειτουργίας των Μέσων Ενημέρωσης, έντυπων και ηλεκτρονικών, αλλά ιδιαίτερα της τηλεόρασης. Στόχος τους δεν είναι η ενημέρωση, αλλά η διαμόρφωση της κοινής γνώμης.
Δε σέβονται τους καλεσμένους τους, ούτε επιδιώκουν με τις ερωτήσεις τους να αναπτύξουν τις θέσεις τους για τα διάφορα θέματα της επικαιρότητας. Εξαντλούν τον χρόνο, μετατρέποντάς τους σε σχολιαστές των δημοσκοπήσεων και πιέζοντάς τους να δηλώσουν με ποιους θα συνεργαστούν μετεκλογικά, λησμονώντας ότι πριν και μετά τις εκλογές μεσολαβεί ένα μεγάλο γεγονός, που είναι οι εκλογές.
Οι διάλογοι είναι κατ’ ευφημισμόν διάλογοι, προσχηματικοί και άγονοι. Η Κυβέρνηση στα μεγάλα προβλήματα περιορίζεται να δηλώσει ότι είναι διαχρονικά και απλώς διαχειρίζεται την εξουσία χωρίς να δίδει λύσεις με αρκετές εσωκομματικές τριβές. Το διάστημα που κυβερνά δεν έχει τολμήσει να προχωρήσει σε καμιά ουσιαστική μεταρρύθμιση που έχει ανάγκη η χώρα.
Ήδη βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο. Οι πολίτες οφείλουν να αναλάβουν τις δικές τους ευθύνες. Να μη λειτουργήσουν μόνο με το συναίσθημα, τον ενθουσιασμό, πιστεύοντας σε ουτοπικές υποσχέσεις.
Και προπαντός να μην είναι εύπιστοι και αφελείς. Αρκετές φορές έχουν πάρει λάθος αποφάσεις και το έχουν πληρώσει ακριβά. Η δημοκρατία απαιτεί ενεργό δράση και υπευθυνότητα.
Δεν έχει ανάγκη από άχρηστους και αμέτοχους πολίτες. Αν πραγματικά θεωρούν ότι η δημοκρατία είναι η μεγάλη κατάκτηση της δυτικής κοινωνίας και εδράζεται στις αρχές της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, οφείλουν να την προστατέψουν. Ελπίζω ότι τελικά θα πράξουν εκείνο που επιβάλλεται και επιτέλους θα προχωρήσουμε μπροστά, υπερβαίνοντας τις δυσκολίες που υπάρχουν.
Ο Ζαχαρίας Καραταράκης είναι φιλόλογος