Η αρχική βροχομετρική εικόνα του 2025-6 πως θα ήταν μια ακόμη άνυδρη χρονια έκτοτε διαψεύστηκε, σηματοδοτώντας μάλλον την απαρχή ενός κύκλου με πλούσιες βροχοπτώσεις. Η συνηθισμένη διάρκεια του κύκλου είναι 3+3, συνολικά έξη χρόνια.
Σε μια τέτοια φάση είχε εξηγήσει ο Ιωσήφ το όνειρο εναλλαγής πλούσιων και φτωχικών περιόδων συγκομιδής σταριού. Αν έλεγε, τότε, ο Φαραώ πως θα δεχόταν αδιαμαρτύρητα τις βουλές του Άμονα, δεν θα μαθαίναμε ποτέ την ιστορία. Ο λόγος που επαναλαμβάνεται στα σχολικά βιβλία επί τόσους αιώνες είναι πως δόθηκε η εντολή να κατασκευαστούν τα αναγκαία φαραωνικά έργα για την περίοδο ακαρπίας.
Στον τόπο μας φαίνεται, δυστυχώς, να επιστρέφουμε στα χρόνια πριν την προϊστορία, αδυνατώντας, το 2026, να προγραμματίσουμε τις ανάγκες μας, ακόμη κι όταν φτάνει ο κόμπος στο χτένι. Η αλήθεια πάντως είναι ότι, αν όχι από χθες, τώρα, στην αρχή της περιόδου πλούσιων βροχοπτώσεων, πρέπει να παρθούν μέτρα, ώστε κάπου εκεί, στο 2030, να μη βρεθούμε ξανά σε κίνδυνο λειψυδρίας.
Είναι βέβαιο πως το 2030 θα είναι ίδιες τουλάχιστο με τις σημερινές ανάγκες κατανάλωσης, και δεν αρκούν οι υπάρχουσες υποδομές να τις καλύψουν. Από την εφαρμογή και στην Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2000/60ΕΕ έχουμε καθαρή εικόνα για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η περίσταση. Είναι λυπηρό που η κεντρική Κυβέρνηση, ένας από τους εμπλεκόμενους αρμόδιους, επίσης πελαγοδρομεί, αντί να αναλαμβάνει το μερίδιο των ευθυνών της.
Σε κυβερνητικό επίπεδο, εκκρεμεί για την Κρήτη σειρά έργων που έχουν συχνά εξαγγελθεί και η κατασκευή τους θα βοηθούσε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Τα φράγματα Ασιτών και Δαφνών υπάρχει δέσμευση να γίνουν.
Το φράγμα της Πλακιώτισας έχει ολοκληρωθεί και απομένει να προχωρήσει η μελέτη δικτύου, πολύ μικρής δαπάνης στο σύνολο του έργου, πριν ξενιτευτούν και οι τελευταίοι αγρότες της περιοχής που θα αναβάθμιζε την οικονομία τους. Το φράγμα του Πλατή μένει στάσιμο δεκαετίες, για την ολοκλήρωση συνοδών έργων.
Ενώ θα πρόσφερε ανυπολόγιστο όφελος, αν προχωρούσε στο μεταξύ σαν έργο αναπλήρωσης του υδροφορέα της Μεσσαράς. Δυο συναρμόδιοι υπουργοί και ο πρωθυπουργός έχουν παρέμβει αυτό το μήνα χωρίς καμιά αναφορά στα παραπάνω έργα.
Ο πρωθυπουργός, από το Ηράκλειο, ανέλαβε τη λύση του προβλήματος, για τα επόμενα 50 χρόνια, μάλιστα. Είπε πως θα το μεταφέρει στον ΟΑΚ, που απέτυχε να διεκπεραιώσει έστω το σχετικά περιορισμένο σημερινό του ρόλο. Ένα όργανο χωρίς λαϊκή νομιμοποίηση για να παίρνει πολιτικές αποφάσεις.
Υιοθετώντας δε την πιο μοδάτικη συζήτηση για το θέμα, εξάγγειλε την εκμετάλλευση των πηγών του Αλμυρού. Ενός έργου που η εμβέλειά του περιορίζεται στην πιο σπάταλη υδρευτικά πόλη της Κρήτης. Ένας αρμόδιος υπουργός έβαλε έκτοτε σε νέα διάσταση τα πράγματα.
Εξάγγειλε στη Βουλή ένα άλλο έργο, φράγμα στον Γιόφυρο. Καλοδεχούμενο, κι ας μη συγκαταλέγεται στα ήδη δρομολογημένα. Ακόμη, όμως, κι αν ξεκινούσε άμεσα η μελέτη του, αποκλείεται να είναι σε χρήση το 2030. Για να περισώσει τη ρηχή εικόνα που άφησε ο πρωθυπουργός, ανάμιξε εκείνος το θέμα των Αλμυρών, ώστε να αποκτήσει κάποια κυβερνητική αξιοπιστία η εξαγγελία:
Με τη συμβολή των Αλμυρών, είπε, θα εμπλουτιστούν υπάρχοντα και μελλοντικά φράγματα. Πιο προσγειωμένος, ένας άλλος υπουργός είπε νωρίτερα στη Βουλή ότι δεν επιτρέπεται η ολλανδική μελετητική εταιρεία HVA να προεξοφλεί δημόσια κυβερνητικές δεσμεύσεις έργων στην ΤΕΡΝΑ. Αλλά τον χάσαμε λίγο μετά για εμπλοκή στον ΟΠΕΚΕΠΕ και ποιος ξέρει τι θα γίνει με την ΤΕΡΝΑ και το νερό, στον ωκεανό ασάφειας που «κολυμπά» η Κυβέρνηση.
Η κάλυψη των υδατικών αναγκών της Κρήτης δεν σκοντάφτει σε άγνωστα δεδομένα. Η κύρια ευθύνη διαχείρισης ανήκει νομικά και ουσιαστική στην εκλεγμένη Περιφέρεια. Εκεί πρέπει να διατυπωθούν τα ζητούμενα σήμερα, με στόχο την προσεχή δεκαετία. Ζητούμενα είναι τα ισοζύγια αναγκών και διαθέσιμων πόρων.
Η Περιφέρεια πρέπει να συντάξει με το υπάρχον δυναμικό σε υπηρεσίες και επιστημονικά ιδρύματα, που θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σαν διακήρυξη από το αρμόδιο Υπουργείο. Για λόγους επείγοντος και άλλους, θα ήταν ίσως καλύτερα να γίνει η μελέτη χωριστά για τις τρεις λεκάνες απορροής του νησιού.
Σε κάθε μια να γίνει η προβολή των αναγκών για τα έτη 2030-2035 και των προοπτικών επάρκειας των δεδομένων ταμιευτήρων. Να αξιολογηθεί η κατάσταση των υδροφορέων, όπως της Μεσσαράς και της Πεδιάδας, που θα πάψει σύντομα να τροφοδοτεί πόσιμο νερό.
Εκτός από τις δυνατές ρεαλιστικές λύσεις εμπλουτισμού των ταμιευτήρων, είναι βέβαιο πως η μελέτη θα χρειαστεί να προτείνει μέτρα για εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση των πόρων που διαθέτουμε. Μια τέτοια μελέτη θα κινηθεί ασφαλώς στη διεθνή και εσωτερικά εδραιωμένη αρχή της εξασφάλισης ικανοποιητικής επάρκειας στη χαμηλότερη τιμή για το κεφαλαιώδες αυτό αγαθό.
Ο Δήμος Ηρακλείου, στη σύγχυση προηγούμενων μηνών για πιθανή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προχώρησε στη μεθόδευση λύσεων που θα μετέτρεπαν το νερό σε εμπορικό είδος για τους έχοντες. Θα ήταν προτιμότερο, αντί γι’ αυτή την πρωτοβουλία να αναζητήσει τρόπους που θα φτάνει πόσιμο νερό στις βρύσες με σωστή οργάνωση του δικτύου.
Ήδη εκμεταλλεύεται τους πόρους μεγάλου μέρους της βόρειας Κρήτης με τους δημότες να πίνουν εμφιαλωμένο. Χρειάζονται, συνεπώς, στο επόμενο διάστημα, σημαντικές παρεμβάσεις από φορείς και εκλεγμένα πρόσωπα, που πρέπει, στον τομέα αυτό, να σταθούν αντάξια στην αποστολή που ανέλαβαν.
Ο Νίκος Λεβεντάκης είναι μηχανικός