Πόση πια υποκρισία για την προστασία των αρχαιοτήτων, επισκεπτών και εργαζόμενων στους αρχαιολογικούς χώρους;
Με αφορμή μικρές, ευτυχώς, φωτιές που έγιναν από καλώδιο μέσης τάσης του ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή νοτίως της Κνωσού και άλλες εστίες φωτιάς κοντά σε αρχαιολογικούς χώρους, ο κόσμος θα πρέπει να ενημερωθεί ότι συναντήσεις των εμπλεκόμενων φορέων-Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, που καταλήγουν σε συγκεκριμένα βήματα δράσης, γίνονται πάρα πολύ συχνά και κάθε ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα και άμεσης πληροφόρησης για όποιο θέμα τον απασχολεί.
Κύριο μέλημα των αρχαιολόγων είναι η ασφάλεια, η προστασία και η ανάδειξη των αρχαιοτήτων προς όφελος της κοινωνίας και όχι των οικονομικών συμφερόντων που προσπαθούν να απομειώσουν την αξία του πολιτισμικού αποθέματος για τα κέρδη τους. Οι εργαζόμενοι στην Αρχαιολογική Υπηρεσία καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, αλλά και των δυνατοτήτων που τους δίνουν -ή μάλλον δεν τους δίνουν- οι αποδυναμωμένες από το Υπουργείο Πολιτισμού υπηρεσίες του πολιτισμού.
Παρά τις δυσκολίες και τα τεχνητά εμπόδια, που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν, ο κόσμος μπορεί να καταλάβει πάρα πολύ καλά πόσα σημαντικά έργα πραγματοποιούνται ήδη και πόσα θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν, ακόμα εάν το κράτος χορηγούσε τα αναγκαία κονδύλια και προσωπικό στην υποστελεχωμένη Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Για να υλοποιηθεί ένα επαρκές και σωστό σύστημα πυροπροστασίας (πρόληψης και ασφάλειας), δεν φτάνει η φιλότιμη και εντατική εργασία κάθε υπαλλήλου και όλων των υπαλλήλων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και η αποψίλωση των χωραφιών από τους ιδιώτες, δεν φτάνουν ούτε οι αγωνιώδεις ενέργειες των πυροσβεστών που χάνουν ακόμα και τις ζωές τους.
Πρωτίστως οφείλει το κράτος να υποχρεώσει θεσμικά τον ΔΕΔΔΗΕ να αποσύρει όλο το παλαιό δίκτυο και στη συνέχεια να υπογειοποιήσει νέο δίκτυο, το οποίο βρίσκεται κοντά σε κατοικημένες περιοχές και στις οποίες κινδυνεύουν να καούν άνθρωποι και μνημεία.
Όταν όμως ο ΔΕΔΔΗΕ ασχολείται με τα κέρδη του και οι εκάστοτε Κυβερνήσεις δεν σταματούν αυτήν την αισχροκέρδεια, φτάνουμε στο σημείο να αγωνιούμε κάθε μέρα μέσα στο καλοκαίρι για να μην κινδυνέψουν ανθρώπινες ζωές και αρχαιολογικοί χώροι.
Για όλους αυτούς τους λόγους, να σταματήσει η πολιτική ηγεσία τις υποκριτικές τοποθετήσεις, να ρίχνει τις ευθύνες στους απλούς πολίτες και τους υπαλλήλους την στιγμή που δεν προχωρά στη λήψη μέτρων για τη θωράκιση των μνημείων και την πυροπροστασία της χώρας.
Κοινωνικό κράτος δεν είναι τα ατελείωτα εγκαίνια, τα γκαλά σε αρχαιολογικούς χώρους, οι προσλήψεις χωρίς αξιοκρατία και ισονομία, ο δανεισμός στο εξωτερικό των αρχαίων, αλλά και το εξής πολύ σοβαρό: η νομοθέτηση εταιρείας εκποίησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς μέσω της εκμετάλλευσης όλων των οικονομικών πόρων των αρχαίων του λαού μας προς όφελος εκάστοτε φίλων.
Η λίστα όλων των πεπραγμένων της πολιτικής ηγεσίας που λειτουργούν σε βάρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αλλά υπέρ των ιδιωτικών συμφερόντων δεν τελειώνει.
Χωρίς βάση είναι κάθε κακοπροαίρετο δημοσίευμα που συνδέεται με την προσπάθεια της πιο αντιλαϊκής Κυβέρνησης των τελευταίων χρόνων, της ΝΔ, η οποία ψήφισε μέσα στο καλοκαίρι την ιδιωτικοποίηση όλων των αρχαιολογικών χώρων για 50 χρόνια, όπως στα υποτιθέμενα «υγιή» πρότυπα της μετατροπής των μουσείων και του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).
Η κοινωνία της Κρήτης και ο λαός της χώρας μας γνωρίζει τι σημαίνει το αίτημα για μεγαλύτερες δαπάνες στην υγεία, την παιδεία και τον πολιτισμό. Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου -με τις κοπιώδεις προσπάθειες των εργαζόμενων του- ήδη λειτουργούσε πάρα πολύ καλά και καμία υποτιθέμενη βελτίωση δεν έφερε η μετατροπή σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου.
Κύριος σκοπός τους είναι η λεηλασία των εσόδων από τους αρχαιολογικούς χώρους. Κανένα Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) επιχειρηματιών δεν θα κοιτάξει ποτέ τις ανάγκες του ελληνικού λαού και των μνημείων μας.
Αλήθεια, πόση αξιοκρατία περιέχει ο διορισμός της διευθύντριας του Μουσείου Ηρακλείου που δεν κατέχει τα απαιτούμενα προσόντα και ακόμα περισσότερο, πού πηγαίνουν άραγε όλα τα έσοδα από το Μουσείο και από τη σύσταση του νέου Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου που τα διαχειρίζεται όλα πλέον, ενώ αντιθέτως θα έπρεπε να πηγαίνουν για τις ανάγκες του ελληνικού λαού;
Σε ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων αναφέρεται: «Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» θα θεσμοθετήσει μία Ανώνυμη Εταιρεία με διάρκεια 50 χρόνια (και δυνατότητα παράτασης!), με σκοπό την «εμπορική αξιοποίηση» (δηλαδή την πλήρη εμπορευματοποίηση) των αρχαιολογικών χώρων, των μνημείων και μουσείων.
Η συγκεκριμένη Εταιρεία θα διαχειρίζεται όλα τα έσοδα, ακόμη και τα εκατομμύρια ευρώ από τα εισιτήρια, αλλά και τα πωλητήρια, τα αναψυκτήρια, τα εκμαγεία, τα πωλητέα, την περιουσία του ΟΔΑΠ και του ΥΠΠΟ (που περιλαμβάνει ακίνητα στην Πλάκα, τη Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου και αλλού), ενώ σύμφωνα με το σχέδιο νόμου θα εισηγείται στον υπουργό ακόμη και νομοθετικές διατάξεις και κανονιστικές πράξεις!
Ένα διορισμένο ΔΣ, χωρίς κανέναν δημόσιο έλεγχο, το οποίο θα αντικαταστήσει σταδιακά το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του ίδιου του Υπουργείου Πολιτισμού». Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε από τους βουλευτές της Κυβέρνησης της ΝΔ στις 28 Ιουλίου 2026 (Νόμος 5324/2026 (ΦΕΚ Α’ 121/30.07.2026), ως εφαρμογή των ψηφισμένων μνημονιακών νόμων της Κυβέρνησης Τσίπρα-ΣΥΡΙΖΑ.
Οι πληροφορίες που διακινούνται στα ΜΜΕ και ΜΚΔ θα πρέπει να διασταυρώνονται και να επιβεβαιώνονται, όπως λ.χ. για τον καθαρισμό των αρχαιολογικών χώρων από τις αρχαιολογικές υπηρεσίες στον κάθε Νομό, για το κυκλοφοριακό και την ασφάλεια των επισκεπτών στους αρχαιολογικούς χώρους από την Ελληνική Αστυνομία, για τον κίνδυνο των πυρκαγιών από το Πυροσβεστικό Σώμα και κυρίως τον ΔΕΔΔΗΕ, για το αν πραγματοποιεί ουσιαστικές βελτιώσεις-υπογειοποιήσεις στις υποδομές του στις περιοχές γύρω από τους αρχαιολογικούς χώρους.
Καλείται μετ’ επιτάσεως ο ΔΕΔΔΗΕ να αντικαταστήσει άμεσα όλες τις παλιές εγκαταστάσεις και να υπογειοποιήσει όλο τον καλωδιακό εξοπλισμό εντός και γύρω από τους αρχαιολογικούς χώρους.
Τέλος, η Κυβέρνηση και τα υποψήφια αστικά κόμματα να σταματήσουν την υποκρισία απέναντι στον ελληνικό λαό. Να σταματήσουν να αναφέρονται στην ένταξη της Κνωσού και των Μινωικών Ανακτόρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως αποτέλεσμα δικών τους ενεργειών και όχι των υπάλληλων που εργάστηκαν χρόνια για τον σκοπό αυτό.
Τα προβλήματα θα λυθούν μόνο με σοβαρή πολιτική βούληση και χρήματα προς όφελος των αρχαίων μνημείων, των επισκεπτών τους, του εργασιακού κόσμου που σχετίζεται με τον πολιτισμό και ευρύτερα του λαού της χώρας μας.
Η Μαρία Μαυράκη-Μπαλάνου είναι πρόεδρος Τοπικού Παραρτήματος Κρήτης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων