1946 — 2026
το ΧΘΕΣ
80
Συναντά το ΑΥΡΙΟ
80 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΤΡΙΣ · Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΣ →

Αγαπητοί αναγνώστες,

Η καθημερινότητα όλων μας είναι γεμάτη σκέψεις, συναισθήματα, δυσκολίες, αλλά και αναζητήσεις. Συχνά έχουμε ερωτήματα που αφορούν τις σχέσεις μας, την οικογένεια, τα παιδιά, το άγχος, την αυτοεκτίμηση ή τις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής.

Μέσα από αυτή τη στήλη θα έχουμε την ευκαιρία να συζητούμε μαζί, με εχεμύθεια, σεβασμό και επιστημονική τεκμηρίωση, θέματα που μας απασχολούν. Στόχος δεν είναι να δώσουμε «έτοιμες λύσεις», αλλά να προσφέρουμε κατανόηση, γνώση και χρήσιμες κατευθύνσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην προσωπική μας πορεία. Επίσης, εννοείται ότι η αλληλεπίδραση αυτή δεν μπορεί κι ούτε έχει ως σκοπό να αντικαταστήσει ή υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη ψυχοθεραπεία.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τις σκέψεις και τους προβληματισμούς σας. Κάθε ερώτημα αξίζει προσοχής, γιατί πίσω από κάθε ερώτηση υπάρχει ένας άνθρωπος.

Όποιος επιθυμεί, μπορεί να του στέλνει στο mail του, [email protected], ερωτήματα (αναφέροντας σαν «Θέμα» του mail: Ερώτηση για «Πατρίδα»). Με τις ερωτήσεις-απαντήσεις να δημοσιεύονται στην επόμενη κυκλοφορία της εφημερίδας. Εννοείται υπάρχει σεβασμός στο απόρρητο και θα διατηρείται η ανωνυμία του κάθε ατόμου.

Παρακάτω, παρουσιάζονται οι ερωτήσεις της εβδομάδας μαζί με τις απαντήσεις τους.

1. «Οι γονείς μου χώρισαν όταν ήμουν μικρός και πάντα πίστευα ότι το είχα ξεπεράσει. Τώρα που έχω δική μου σχέση, βλέπω ότι φοβάμαι υπερβολικά την εγκατάλειψη. Μπορεί να μας επηρεάζουν ακόμα πράγματα που έγιναν στην παιδική μας ηλικία;»

Γεια σας. Ναι, η παιδική μας ηλικία μπορεί πράγματι να συνεχίσει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους, ακόμη κι αν αισθανόμαστε ότι έχουμε αφήσει πίσω μας όσα συνέβησαν τότε. Οι πρώτες μας εμπειρίες με τους γονείς ή τα πρόσωπα φροντίδας διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αγάπη, την ασφάλεια, την εμπιστοσύνη και την εγγύτητα στις ενήλικες σχέσεις μας.

Ένας γονεϊκός χωρισμός, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει σε μικρή ηλικία, μπορεί να βιωθεί από ένα παιδί ως απώλεια ή απειλή της συναισθηματικής του ασφάλειας. Ειδικά σε περιπτώσεις μη ομαλών χωρισμών, το παιδί ενδέχεται να αναπτύξει φόβους ότι οι άνθρωποι που αγαπά μπορεί να φύγουν ή ότι οι σχέσεις δεν είναι σταθερές. Αυτές οι πεποιθήσεις δεν είναι πάντα συνειδητές, αλλά μπορεί να ενεργοποιούνται αργότερα, για παράδειγμα μέσα από έντονη ανησυχία όταν ο σύντροφός μας απομακρύνεται ή όταν αντιλαμβανόμαστε μια αλλαγή στη συμπεριφορά του.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε τα βιώματα του παρελθόντος. Η αναγνώριση αυτών των συναισθηματικών μοτίβων είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Μέσα από την αυτοπαρατήρηση, την κατανόηση των αναγκών μας και, εφόσον χρειάζεται, τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας, μπορούμε σταδιακά να δημιουργήσουμε έναν διαφορετικό τρόπο σύνδεσης με τους άλλους.

Γιατί, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να ξεχάσουμε όσα συνέβησαν, αλλά να κατανοήσουμε πώς μας επηρέασαν, ώστε να μην καθορίζουν τις σχέσεις που επιλέγουμε να δημιουργήσουμε σήμερα.

2. «Μιλάμε κάθε μέρα, έχουμε βγει αρκετές φορές, έχουμε έρθει κοντά, αλλά δεν ξέρω τι είμαστε. Φοβάμαι να ρωτήσω γιατί μπορεί να χαλάσει όλο αυτό που έχουμε. Πρέπει να ζητάμε ξεκάθαρες απαντήσεις;»

Καλησπέρα. Είναι αρκετά συνηθισμένος ο δισταγμός να ζητήσει κανείς μια ξεκάθαρη απάντηση σε ορισμένες περιστάσεις, ιδιαίτερα όταν έχει αρχίσει να δέχεται συναισθηματικά έναν άνθρωπο και φοβάται μήπως η συζήτηση αλλάξει τη μεταξύ τους δυναμική. Συχνά, πίσω από αυτόν τον δισταγμό κρύβεται ο φόβος της απόρριψης: η σκέψη ότι, αν εκφράσουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε, μπορεί να χάσουμε ακόμη κι αυτό που ήδη έχουμε.

Ωστόσο, η ασάφεια στις σχέσεις, όσο ευχάριστη κι αν μοιάζει στην αρχή, μπορεί σταδιακά να δημιουργήσει ανασφάλεια και συναισθηματική ένταση. Όταν δεν γνωρίζουμε πώς αντιλαμβάνεται ο άλλος τη μεταξύ μας σύνδεση, είναι εύκολο να αρχίσουμε να παρερμηνεύουμε συμπεριφορές, να αναζητούμε διαρκώς σημάδια ενδιαφέροντος και να προσπαθούμε να μαντέψουμε τις προθέσεις του. Έτσι, αντί να απολαμβάνουμε αυτό που εξελίσσεται, μπορεί να εγκλωβιστούμε σε μια διαρκή αναμονή.

Το να ζητάμε ξεκάθαρες απαντήσεις δεν σημαίνει ότι πιέζουμε τον άλλον ή ότι απαιτούμε δεσμεύσεις πριν την ώρα τους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε τις δικές μας ανάγκες και επιτρέπουμε στον εαυτό μας να τις εκφράσει. Μια ήρεμη και ειλικρινής συζήτηση, χωρίς τελεσίγραφα, μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε αν επιθυμούμε παρόμοια πράγματα.

Αξίζει, λοιπόν, να αναρωτηθούμε: μήπως, στην προσπάθειά μας να μη χάσουμε τον άλλον (το οποίο δεν είναι και 100% στο δικό μας χέρι να αποτρέψουμε), κινδυνεύουμε να παραμερίσουμε τον εαυτό μας; Μια σχέση χρειάζεται χώρο για να εξελιχθεί, αλλά χρειάζεται και αμοιβαιότητα, ειλικρίνεια και συναισθηματική ασφάλεια.

3. «Έχω ανάγκη να μου λένε συνέχεια ότι όλα είναι καλά. Αν ο σύντροφός μου είναι λίγο πιο απόμακρος μια μέρα, αμέσως πιστεύω ότι κάτι συμβαίνει. Πώς σταματάει η ανάγκη για διαβεβαίωση;»

Καλησπέρα σας. Η ανάγκη για διαβεβαίωση είναι κάτι που συναντάμε αρκετά συχνά στις συναισθηματικές σχέσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονος φόβος απόρριψης ή εγκατάλειψης. Όταν ο σύντροφός μας είναι λίγο πιο απόμακρος, δεν απαντά τόσο γρήγορα ή δεν εκφράζει την τρυφερότητά του όπως συνήθως, μπορεί να ενεργοποιούνται σκέψεις όπως «Μήπως άλλαξε κάτι;», «Μήπως δεν με θέλει πια;» ή «Έκανα κάτι λάθος;».

Συχνά, αυτές οι αντιδράσεις δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τη συμπεριφορά του άλλου, αλλά και με τον τρόπο που έχουμε μάθει να αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια μέσα στις σχέσεις. Προηγούμενες εμπειρίες απόρριψης, ασυνέπειας ή συναισθηματικής ανασφάλειας μπορεί να μας έχουν κάνει πιο ευαίσθητους απέναντι σε οποιαδήποτε ένδειξη απομάκρυνσης.

Η διαβεβαίωση από τον σύντροφό μας προσφέρει συνήθως μια προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο, όταν γίνεται ο βασικός τρόπος διαχείρισης του άγχους μας, μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: αγχωνόμαστε, ζητάμε επιβεβαίωση, ανακουφιζόμαστε για λίγο και σύντομα χρειαζόμαστε ξανά την ίδια διαβεβαίωση.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να πάψουμε να έχουμε ανάγκη από τρυφερότητα και επιβεβαίωση. Αυτές είναι φυσιολογικές ανθρώπινες ανάγκες. Είναι να μάθουμε σταδιακά να αντέχουμε την αβεβαιότητα χωρίς να ερμηνεύουμε κάθε μικρή αλλαγή ως απειλή. Μπορούμε να ξεκινήσουμε παρατηρώντας τις σκέψεις μας, αναρωτώμενοι αν βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα ή σε φόβους, και δίνοντας λίγο χρόνο στον εαυτό μας πριν αναζητήσουμε διαβεβαίωση.

Η συναισθηματική ασφάλεια δεν χτίζεται μόνο μέσα από όσα μας προσφέρει ο άλλος, αλλά και μέσα από τη σχέση που μαθαίνουμε να αναπτύσσουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό.

4. «Έχω αλλάξει πολύ τα τελευταία χρόνια και κάποιοι άνθρωποι στη ζωή μου λένε ότι “δεν είμαι όπως παλιά”. Εγώ όμως νιώθω ότι για πρώτη φορά είμαι ο εαυτός μου. Γιατί μερικές φορές η προσωπική αλλαγή ενοχλεί τους γύρω μας;»

Χαίρετε! Η προσωπική αλλαγή είναι μια φυσιολογική και συχνά αναγκαία διαδικασία εξέλιξης. Καθώς μεγαλώνουμε, αποκτούμε νέες εμπειρίες, επαναπροσδιορίζουμε τις ανάγκες και τις αξίες μας και αρχίζουμε να βλέπουμε διαφορετικά τον εαυτό μας και τις σχέσεις μας. Ωστόσο, αυτή η αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αποδεκτή από τους ανθρώπους που μας περιβάλλουν.

Ένας σημαντικός λόγος είναι ότι οι σχέσεις βασίζονται, σε έναν βαθμό, σε γνώριμες ισορροπίες και ρόλους. Οι άνθρωποι συνηθίζουν έναν συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε, επικοινωνούμε και ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες τους. Όταν αρχίζουμε να θέτουμε όρια, να εκφράζουμε διαφορετικές απόψεις ή να διεκδικούμε περισσότερο χώρο για τον εαυτό μας, μπορεί να διαταράσσεται αυτή η οικεία ισορροπία. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άλλοι έχουν κακές προθέσεις· ενδέχεται απλώς να δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της μεταξύ μας σχέσης.

Από ψυχολογική σκοπιά, έχει ενδιαφέρον να αναρωτηθούμε τι ποσοστό του παλιού μας εαυτού διαμορφωνόταν τελικά μέσα από την ανάγκη να είμαστε αποδεκτοί και κατά πόσο η σημερινή μας αλλαγή εκφράζει πραγματικά τις προσωπικές μας ανάγκες και αξίες.

Φυσικά, η προσωπική εξέλιξη δεν σημαίνει ότι κάθε κριτική των άλλων είναι άδικη ή ότι δεν χρειάζεται να επανεξετάζουμε τη συμπεριφορά μας. Σημαίνει, όμως, ότι δεν χρειάζεται απαραίτητα να παραμένουμε ίδιοι για να διατηρούμε την αποδοχή των γύρω μας.

Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι αν οι άλλοι αναγνωρίζουν τον παλιό μας εαυτό, αλλά αν εμείς αισθανόμαστε πλέον πιο κοντά σε αυτό που πραγματικά είμαστε.

5. «Μετακόμισα σε άλλη πόλη για τη δουλειά και, παρόλο που ήταν δική μου επιλογή, αισθάνομαι απίστευτα μόνη. Πόσο χρόνο χρειάζεται ένας άνθρωπος για να νιώσει ότι ένα νέο μέρος είναι “σπίτι”;»

Καλησπέρα! Η μετακόμιση σε μια νέα πόλη είναι μια σημαντική αλλαγή ζωής, ακόμη κι όταν αποτελεί συνειδητή επιλογή και κάτι που επιθυμούσαμε πολύ. Είναι απόλυτα φυσιολογικό, λοιπόν, να αισθάνεστε μοναξιά, αβεβαιότητα ή ακόμη και νοσταλγία για την προηγούμενη καθημερινότητά σας. Το γεγονός ότι επιλέξατε αυτή την αλλαγή δεν σημαίνει ότι δεν δικαιούστε να δυσκολεύεστε με τις συνέπειές της.

Όταν μετακινούμαστε σε ένα νέο περιβάλλον, δεν αλλάζει μόνο ο τόπος κατοικίας μας. Απομακρυνόμαστε από γνώριμα πρόσωπα, καθημερινές συνήθειες, οικείες διαδρομές και μικρές στιγμές που μας έδιναν την αίσθηση της ασφάλειας και του «ανήκειν». Χρειάζεται χρόνος για να δημιουργηθούν νέοι δεσμοί και να αποκτήσει η καθημερινότητά μας έναν καινούργιο ρυθμό. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια διαδικασία προσαρμογής, η οποία συχνά συνοδεύεται και από ένα αίσθημα απώλειας για όσα αφήσαμε πίσω.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο ένας άνθρωπος οφείλει να αισθανθεί ότι ανήκει σε έναν νέο τόπο. Για κάποιους αυτό συμβαίνει μέσα σε λίγους μήνες, ενώ για άλλους χρειάζεται περισσότερο χρόνο. Σημαντικό ρόλο παίζουν η προσωπικότητα, οι ευκαιρίες κοινωνικής σύνδεσης και οι συνθήκες της καθημερινότητας.

Μπορείτε να βοηθήσετε αυτή τη μετάβαση δίνοντας στον εαυτό σας ευκαιρίες για νέες γνωριμίες, δημιουργώντας μικρές σταθερές συνήθειες και αναζητώντας δραστηριότητες που σας ευχαριστούν. Παράλληλα, μην αισθάνεστε ότι πρέπει να αποκοπείτε από τους ανθρώπους και τις συνήθειες που σας συνδέουν με το παρελθόν σας.

Και κάτι σημαντικό: το να σας λείπει το παλιό σας σπίτι δεν σημαίνει ότι κάνατε λάθος επιλογή. Μπορείτε να αγαπάτε αυτό που αφήσατε πίσω και ταυτόχρονα να χτίζετε κάτι καινούργιο. Άλλωστε, το αίσθημα του «ανήκειν» δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη· χτίζεται σταδιακά, μέσα από τις εμπειρίες και τις σχέσεις που αποκτούν νόημα για εμάς.

6. «Έχω απατήσει τον σύντροφό μου και δεν ξέρω αν πρέπει να του το πω. Δεν θέλω να τον χάσω, αλλά νιώθω τύψεις κάθε μέρα. Υπάρχουν πράγματα που είναι καλύτερο να τα κρατάμε για τον εαυτό μας;»

Καλησπέρα. Καταλαβαίνω ότι αυτό που περιγράφετε πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη συναισθηματική κατάσταση, καθώς φαίνεται να βρίσκεστε ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ανάγκες: από τη μία, την επιθυμία να προστατεύσετε τη σχέση σας και να μη χάσετε τον άνθρωπό σας και, από την άλλη, την ανάγκη να είστε ειλικρινείς και να απαλλαγείτε από το βάρος των ενοχών. Είναι σημαντικό, αρχικά, να αναγνωρίσετε αυτό που αισθάνεστε, χωρίς όμως να συγχέετε την κατανόηση της συμπεριφοράς σας με τη δικαιολόγησή της.

Η απιστία μπορεί να έχει διαφορετικά νοήματα για κάθε άνθρωπο και κάθε σχέση. Μερικές φορές συνδέεται με δυσκολίες στη συναισθηματική σύνδεση, ανεκπλήρωτες ανάγκες, προσωπικές ανασφάλειες ή δυσκολία στη διαχείριση των επιθυμιών και των ορίων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η απιστία είναι αναπόφευκτη ή ότι ευθύνεται η σχέση συνολικά. Αξίζει, ωστόσο, να αναρωτηθείτε τι συνέβαινε μέσα σας και στη σχέση σας εκείνη την περίοδο.

Το ερώτημα αν πρέπει να το αποκαλύψετε δεν έχει μια απλή, καθολική απάντηση. Ωστόσο, η ειλικρίνεια αποτελεί βασικό στοιχείο της εμπιστοσύνης και της ουσιαστικής οικειότητας. Η απόκρυψη μπορεί να φαίνεται ως ένας τρόπος προστασίας της σχέσης, αλλά ενδέχεται να στερεί από τον σύντροφό σας τη δυνατότητα να γνωρίζει την πραγματικότητα και να αποφασίζει με βάση αυτήν. Επιπλέον, υπάρχει πάντα και το ενδεχόμενο να το μάθει με κάποιον τρόπο έτσι κι αλλιώς και μετά η ζημιά στη σχέση να είναι ακόμα πιο ανεπανόρθωτη.

Πριν πάρετε μια απόφαση, προσπαθήστε να κατανοήσετε τα κίνητρά σας: θέλετε να μιλήσετε επειδή αναγνωρίζετε την ανάγκη για ειλικρίνεια και ανάληψη ευθύνης ή κυρίως για να ανακουφιστείτε από τις ενοχές σας;

Οι τύψεις μπορούν να γίνουν αφορμή για αυτογνωσία και αλλαγή, αρκεί να μην περιοριστούν στην αυτοτιμωρία. Το ζητούμενο θα έλεγα δεν είναι απλώς να αποφύγετε την απώλεια μιας σχέσης, αλλά να έχετε μία σχέση που θα είναι τελικά αυτό που επιθυμείτε και χρειάζεστε.

7. «Μάλωσα με την καλύτερή μου φίλη και από τότε κανείς από τους δύο δεν κάνει το πρώτο βήμα. Έχει περάσει ένας χρόνος. Γιατί πολλές φορές προτιμάμε να χάσουμε έναν άνθρωπο παρά να παραδεχτούμε ότι πληγωθήκαμε ή και σφάλαμε;»

Γεια σας. Μερικές φορές, οι πιο σημαντικές σχέσεις μας είναι και εκείνες στις οποίες δυσκολευόμαστε περισσότερο να δείξουμε την ευαλωτότητά μας. Ένας καβγάς με έναν άνθρωπο που αγαπάμε μπορεί να προκαλέσει θυμό, απογοήτευση και βαθιά στενοχώρια. Ωστόσο, πίσω από τον θυμό συχνά κρύβεται κάτι πιο ευαίσθητο: το αίσθημα ότι δεν μας καταλαβαίνουν, ότι δεν μας υπολογίζουν ή ότι δεν αναγνωρίζουν πόσο μας πλήγωσαν.

Ένας από τους λόγους που δυσκολευόμαστε να κάνουμε το πρώτο βήμα είναι ότι η συμφιλίωση μπορεί να βιώνεται σαν παραδοχή ήττας. Μπορεί να φοβόμαστε ότι, αν επικοινωνήσουμε πρώτοι, θα φανεί ότι υποχωρούμε ή ότι αναλαμβάνουμε όλη την ευθύνη. Άλλες φορές, ο εγωισμός λειτουργεί ως ένας τρόπος προστασίας: κρατάμε απόσταση για να μην εκτεθούμε ξανά στην πιθανότητα απόρριψης ή νέου συναισθηματικού τραυματισμού.

Από ψυχολογική σκοπιά, έχει ενδιαφέρον ότι πολλές συγκρούσεις δεν συντηρούνται μόνο από αυτό που συνέβη αρχικά, αλλά και από όσα ακολούθησαν: τη σιωπή, τις υποθέσεις για το τι σκέφτεται ο άλλος και την προσδοκία ότι εκείνος πρέπει να κάνει την πρώτη κίνηση.

Αν αυτή η φιλία εξακολουθεί να έχει σημασία για εσάς, ίσως αξίζει να αναρωτηθείτε τι είναι αυτό που σας κρατάει πίσω. Ένα απλό μήνυμα, χωρίς κατηγορίες και χωρίς την απαίτηση να λυθούν όλα αμέσως, μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας ουσιαστικής συζήτησης.

Το να κάνουμε το πρώτο βήμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι παραδεχόμαστε πως είχαμε άδικο. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως μια σχέση μπορεί να αξίζει περισσότερο από την ανάγκη μας να έχουμε την τελευταία λέξη. Και, φυσικά, η συμφιλίωση χρειάζεται διάθεση και από τις δύο πλευρές. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την ανταπόκριση του άλλου, μπορούμε όμως να επιλέξουμε να μη μένουμε εγκλωβισμένοι στη σιωπή μας.

Ο Γεώργιος Σφακιανάκης είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Κρήτης και κάτοχος του μεταπτυχιακού τίτλου «Συνθετική Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική» από το Mediterranean College. Έχει εμπειρία από ευρεία γκάμα πλαισίων και τα τελευταία τρία χρόνια εργάζεται σαν ψυχοθεραπευτής στο ιδιωτικό του γραφείο, στο κέντρο του Ηρακλείου, ακολουθώντας τη Συνθετική Προσέγγιση (συνδυασμό προσωποκεντρικής, ψυχαναλυτικής και γνωσιακής-συμπεριφοριστικής).

Ήδη συνεργάζεται με την εφημερίδα μας μέσα από μια στήλη, όπου απαντάει σε ερωτήματα αναγνωστών μας σχετικά με θέματα ψυχολογίας.