Πολλαπλά συνδέεται ο μήνας Μάιος με τη Βασιλεύουσα των πόλεων και αυτό το μαρτυρούν τρεις διαφορετικές του ημερομηνίες: Στις 11 του μήνα αυτού, έχουμε τα γενέθλια, τα εγκαίνια της Πόλης, στις 21 είναι η γιορτή του ιδρυτή της, του Μεγάλου Κωνσταντίνου και στις 29 Μαΐου στοιχειώνει η Άλωσή της.
Τη στρατηγική σημασία της θέσεως της αρχαίας πόλεως του Βυζαντίου είχε επισημάνει ο Μέγας Κωνσταντίνος από την εποχή που είχε ο ίδιος συγκρουσθεί με τον Λικίνιο και, αφού το 324 επικράτησε, απέμεινε μονάρχης του ρωμαϊκού κράτους και μέλημά του ήταν η μεταφορά της πρωτεύουσας από τη Δύση στην Ανατολή.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Γεώργιο Κεδρηνό, ο οποίος ήταν βυζαντινός χρονογράφος και έζησε στο τέλος του 11ου αιώνα, ο Μέγας Κωνσταντίνος έλαβε «Θείαν Εντολήν» στον ύπνο του, προκειμένου να οικοδομήσει πόλη στην Θεοτόκο, σε τόπο που θα του υποδείκνυε ο Θεός. Όμως, παρ’ όλα αυτά, η Κωνσταντινούπολη υπήρξε «μήλον της Έριδος» και αλώθηκε δύο φορές.
Την πρώτη φορά στις 12 Απριλίου 1204 από τους Λατίνους της τέταρτης Σταυροφορίας, η οποία ουδέποτε κατέληξε στους Αγίους Τόπους. Ελευθερώθηκε το 1261 από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο, αλλά ποτέ δεν συνήλθε από το πλήγμα της πρώτης Αλώσεως.
Στη συνέχεια, ακολούθησε η δεύτερη Άλωση της 26ης Μαΐου 1453 από τον Μωάμεθ τον Δεύτερο που ήταν και η πιο θλιβερή κατάληξη για τη Βασιλεύουσα. Οι Τούρκοι της έδωσαν διαφορετικές ονομασίες όπως: Δερσαδέτ, Δεραλιέ, Σταμπούλ, Ιστανμπόλ και Ισταμπούλ.
Όμως, κράτησαν τελικά την τελευταία ονομασία και το όνομα της Πόλεως έμεινε Ισταμπούλ, απαγορεύοντας τις υπόλοιπες ονομασίες. Όλα τα επί σουλτάνων κοπέντα χρυσά ή αργυρά νομίσματα που είχαν κοπεί, (λίρες, μετζήτια, άλλα χρυσά ή αργυρά νομίσματα, ακόμα και χαρτονομίσματα με αραβικούς χαρακτήρες), γράφουν: «Δάρη Κωνσταντίνε», δηλαδή ότι εκόπησαν στην Πόλη του Κωνσταντίνου! Υπήρξαν βέβαια κάποια χρυσά νομίσματα, αρκετά παλαιά, τα οποία έγραφαν «Ισλαμπόλ».
Αυτό σημαίνει αφθονία οπαδών του Ισλάμ. Σχετικά βέβαια με τις άλλες προαναφερόμενες ονομασίες, έχουμε τις παρακάτω ερμηνείες: Η ονομασία που πήρε μετά την Άλωση, «Σταμπούλ» σημαίνει «Στην Πόλη». «Ισλαμπόλ» σημαίνει «αφθονία οπαδών του Ισλάμ», αλλά και «δρόμος του Ισλάμ». Όσο για την ονομασία «Δερσααδέτ» σημαίνει «Πόλη της ευδαιμονίας».
Τέλος «Δεραλιέ».
Η Πόλη ήταν αρκετά εξασθενημένη και διαιρεμένη τους δύο τελευταίους αιώνες, σίγουρα ήταν σκιά της παλιάς αυτοκρατορίας. Η Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και αργότερα μετά την επανάκτησή της το 1261, οι πολιτικές και θρησκευτικές έριδες, η αδυναμία βοήθειας από τη Δύση, η άσχημη οικονομική κατάσταση και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού, οδήγησαν στη σταδιακή εξασθένηση και συρρίκνωση.
Η Άλωση ήρθε σαν φυσικό αποτέλεσμα. Η αδιάκοπη επέκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν κάτι το συχνό και το σύνηθες. Οι συγκρούσεις ήταν ιδιαίτερα άνισες υπέρ των Τούρκων, σε σημείο που να μνημονεύεται το τετελεσμένο της έκβασης της πολιορκίας.
Αντίπαλοι ηγέτες ήταν ο Μωάμεθ ο Β’ και ο Κωνσταντίνος ο ΙΑ’ ο Παλαιολόγος. Ο πρώτος είχε επιθυμία μεγάλη να κατακτήσει την Κωνσταντινούπολη και είχε γίνει αυτό έμμονη ιδέα. Λένε ότι έμεινε άυπνος για συνεχείς νύχτες, χαράσσοντας στο χαρτί το σχέδιο της Πόλης και σημειώνοντας τα σημεία που μπορούσαν ευκολότερα να προσβληθούν.
Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ είχε καταβάλει γενναιόδωρες προσπάθειες, προκειμένου να περισώσει την αυτοκρατορία και ό,τι ήταν δυνατό. Αγαπούσε ιδιαίτερα την Πόλη, ήταν ευεργετικός και ανδρείος. Όμως, όλα κάπως έτσι τελείωσαν… Στις 28 Μαΐου συντελέστηκε μεγάλη Ακολουθία στην Αγία Σοφία, η τελευταία χριστιανική Ακολουθία.
Την Τρίτη 29η Μαΐου το βράδυ εκδηλώθηκε, μεταξύ 01.00 και 02.00, γενική τουρκική επίθεση από τρεις πλευρές συγχρόνως και, αφού έγιναν μάχες δια μέσου της Κερκόπορτας…, όλα τελείωσαν!