Καθημερινά σχεδόν συζητώ με ανθρώπους του περιβάλλοντός μου για την εντός και εκτός πολιτική επικαιρότητα. Και οι συζητήσεις-αναζητήσεις αυτές συχνά καταλήγουν στο ότι, αφού οι ιδεολογίες έχουν σε μεγάλο βαθμό εκλείψει πια, τα πολιτικά κόμματα και οι παρατάξεις του καιρού μας μοιάζουν με μαγαζιά που έχουν απλώς διατηρήσει την ταμπέλα του ένδοξου παρελθόντος για να προσελκύσουν πελατεία από όλη την κοινωνία και να της πουλήσουν την πραμάτεια τους. Είναι, όμως, έτσι αλήθεια τα πράγματα;
Στην πολιτική από χρόνια συνηθίσαμε να βλέπουμε την Αριστερά και τη Δεξιά μέσα και έξω από την Ελλάδα σαν δύο διαφορετικούς δρόμους που οδηγούν σε αλλιώτικους προορισμούς. Κι όμως, αν κοιτάξει κανείς προσεκτικότερα, θα καταλήξει μάλλον στο συμπέρασμα πως καμιά φορά οι δρόμοι αυτοί κάνουν παράξενες παρακάμψεις μέχρι να συναντηθούν εκεί όπου δεν το περιμένεις.
Η Αριστερά, λόγου χάρη, μιλά συχνά για πρόοδο, αλλαγή και κοινωνική απελευθέρωση. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγες οι φορές που υπερασπίζεται παγιωμένες αντιλήψεις, παλιούς τρόπους οργάνωσης και θέσεις που δυσκολεύονται ή αδυνατούν να προσαρμοστούν και να ενταχτούν στις καινούργιες συνθήκες. Σαν να θέλει να αλλάξει τον κόσμο, αρκεί ο κόσμος να μην ζητήσει να αλλάξει πρώτα εκείνη.
Η Δεξιά, από την άλλη, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη ιστορικά με τη διατήρηση της «τάξης και της ασφάλειας», της παράδοσης και της υπάρχουσας κοινωνικής οργάνωσης, της καθεστηκυίας τάξης των πραγμάτων. Κι όμως, μέσα από τον φιλελευθερισμό στην κοινωνία και την ελεύθερη οικονομία στην αγορά, θα έλεγε κάποιος ότι προβάλλει ως φορέας εκσυγχρονισμού, τεχνολογικής εξέλιξης και οικονομικών μεταβολών. Δηλαδή, εκείνη που συχνά εμφανίζεται ως υπερασπιστής του χθες μπορεί, αν έτσι την συμφέρει πολιτικά, να μεταβληθεί από υπερασπιστή του χθες σε υποστηρικτή και πρωτοπόρο ενός αρκετά διαφορετικού αύριο.
Και κάπως έτσι θεωρώ πως γεννιέται ένα ενδιαφέρον ερώτημα: πώς θα ήταν ο κόσμος αν δεν υπήρχαν τα αριστερά κόμματα; Πιθανόν να έλειπε μια ισχυρή πολιτική φωνή για την κοινωνική προστασία, την ισότητα και τα δικαιώματα των εργαζομένων και των πολιτών. Θα υπήρχε όμως ίσως περισσότερος χώρος για την ατομική ευθύνη, την επιχειρηματικότητα και την οικονομική πρωτοβουλία.
Και αν δεν υπήρχαν τα δεξιά; Θα μπορούσε να χαθεί η έμφαση στην οικονομική ελευθερία, στην ιδιοκτησία, στην ασφάλεια και στη θεσμική συνέχεια. Από την άλλη, ίσως η κοινωνία να έψαχνε διαρκώς και μέσα σε διαφορετικές χωροχρονικές συνθήκες διαφορετικές απαντήσεις στα ζητήματα της ανισότητας, της κοινωνικής προστασίας και της ευημερίας.
Τελικά, θεωρώ ότι το ενδιαφέρον όλων μας δεν πρέπει να εστιάζεται στο να φανταστούμε έναν κόσμο δίχως τη μία ή την άλλη πλευρά.
Βρίσκεται στο να θυμηθούμε πως η πολιτική προχωρεί όταν οι αντίθετες ιδέες αναγκάζουν η μία την άλλη να εξετάζεται ξανά και να τοποθετείται στα διαχρονικά και στα τρέχοντα μικρομέγαλα προβλήματα της καθημερινότητας των πολιτών.
Γιατί καμιά παράταξη δεν έχει το μονοπώλιο και το προνόμιο του πρόμαχου ούτε της προόδου ούτε της διατήρησης. Και, όπως συμβαίνει συνήθως με τα πολιτικά πράγματα, το παράδοξο είναι συχνά πιο αποκαλυπτικό από το σύνθημα.
Γιατί τελικά σημασία δεν έχει η άγρα περισσότερων πελατών-ψηφοφόρων, αλλά η λύση των προβλημάτων όλων των πολιτών. Συμφωνείτε;