1946 — 2026
το ΧΘΕΣ
80
Συναντά το ΑΥΡΙΟ
80 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΤΡΙΣ · Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΣ →
Σε ποιους απευθύνεται ο Αίσωπος; Ένα κείμενο του Θανάση Μητσόπουλου για τη διαχρονική αξία των μύθων

Υπάρχει η αντίληψη, και μάλιστα αρκετά διαδεδομένη, ότι οι μύθοι του Αισώπου και το παιδευτικό τους έργο, απευθύνεται στα παιδιά και όχι στους μεγάλους. Η αντίληψη αυτή υποστηρίζει πως το λογοτεχνικό αυτό είδος του αρχαίου λόγου, γραφτού και προφορικού, προσιδιάζει περισσότερο στην παιδική ψυχοσύνθεση και αντιληπτική ικανότητα, απευθύνεται στη φαντασία και προορίζεται να επιδρά μορφωτικά, παιδευτικά και ψυχαγωγικά, μόνο ή κυρίως σε νεαρούς ανθρώπους, που βρίσκονται στο στάδιο της διάπλασης τους, από κάθε άποψη.

Η αντίληψη αυτή είναι βαθύτατα λαθεμένη, γιατί έρχεται σε αντίθεση και αναιρεί τη θεμελιώδη παιδαγωγική αρχή, που πηγάζει και στηρίζεται στην ίδια την ανθρώπινη φύση, και που λέει ότι ο άνθρωπος όχι μόνο μορφώνεται , αλλα και διαπαιδαγωγείται και προσαρμόζεται στις κοινωνικές ανάγκες της ανθρώπινης επιβίωσης σε ολη τη διάρκεια τςη ζωής του. Μορφώνεται και διδάσκεται «δια βίου».

«Γηράσκω αεί διδασκόμενος»

Η χρησιμοποίηση του μύθου για παιδαγωγικούς σκοπούς είναι κάτι που το βρίσκουμε σε όλους τους αρχαίους λαούς και μάλιστα στα πολύ παλιά χρόνια. Η Βίβλος, η ινδική φιλολογία και τα γραπτά μνημεία όλων των αρχαίων ανατολικών λαών, που μας είναι γνωστά, είναι γεμάτα από την παιδαγωγική αυτή μορφή. Παρουσιάζουν τα ζώα, τα φυτά και άλλα φυσικά αντικείμενα και φαινόμενα να διδάσκουν τους ανθρώπους. Με το μύθο επεδίωκαν, βάζοντας τα ζώα να μιλούν, αντί να μιλούν άμεσα και απευθείας για τα ελαττώματα τους, να αναφέρονται σε αυτά με ανώδυνο και πιο αποδεκτό τρόπο, αλλά και διασκεδαστικό, ψυχαγωγικό, δηλαδή πιο ανάλαφρο και ευπρόσδεκτο τρόπο, από τις σκληρές θρησκευτικές εντολές και τους ακόμα σκληρότερους ανθρώπινους νόμους αυτών που κατέχουν την εξουσία.

Επειδή ως γνωστό, ο Αίσωπος δεν έγραψε ο ίδιος τίποτα, παρά μόνον διηγούταν τους σατυρικούς του μυθους, με τη συλλογή και τη καταγραφή τους ασχολήθηκαν και ο Ξενοφώντας και ο Αριστοτέλης.

Ο Πλούταρχος έγραψε βιογραφία του Αισώπου. Ο Αριστοφάνης στην κωμωδία του «Σφήκες» παρουσιάζει τον Φιλοκλέωνα να εχει μάθει από τις συνομιλίες του στα συμπόσια «Αισώπου τι γελειον». Ο Πλάτων στον «Φαίδωνα» παρουσιάζει το Σωκράτη, στις τελευταίες μέρες της ζωής του στη φυλακή, να επιχειρεί σπρωγμένος από το Δαιμόνιο, «να κάμει ποίηση». Και επειδή ήξερε αρκετούς μύθους του Αισώπου βάλθηκε να τους κάνει έμμετρους.

Πολύ ενδεικτικό είναι και το γεγονός ότι οι Αθηναίοι, που τους διηγήθηκε, όταν, στον καιρό του Πεισίστρατου, ο Αίσωπος επισκέφτηκε την πόλη τους, το μύθο των βατράχων που ζητούσαν βασιλιά, τον τίμησαν ιδιαίτερα και του έστησαν ανδριάντα. Άλλο στοιχείο που υπογραμμίζει το γενικότερο ενδιαφέρον και τη σημασία του μυθοπλαστικού του έργου, είναι η εκτίμηση προς τον Αίσωπο του βασιλιά της Λυδίας Κροίσου, που μάλιστα του εμπιστεύτηκε την αποστολή του στους Δελφούς για να προσφέρει θυσίες στον Απόλλωνα και να μοιράσει δώρα και χρήματα στους ιερείς, ταξίδι που είχε τις γνωστές τραγικές συνέπειες και σήμανε το τελος της ζωής του μεγαλύτερου παραμυθά των αιώνων.