Σπάνιες εικόνες από τις ημέρες της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, έρχονται ξανά στο φως μέσα από κινηματογραφικό υλικό που παρέμενε για χρόνια αδημοσίευτο. Ο κινηματογραφιστής Νίκος Α. Βερνίκος κατέγραψε κρυφά όσα εκτυλίσσονταν απέναντι από το Πολυτεχνείο, από το ξενοδοχείο «Ακροπόλ», όπου είχε νοικιάσει δωμάτιο στον πρώτο όροφο.
Τα πλάνα αποτυπώνουν την κλιμάκωση της έντασης, την παρουσία των αρμάτων μάχης στους γύρω δρόμους, τη μεταφορά τραυματιών και την εισβολή των στρατιωτικών δυνάμεων στον χώρο του ιδρύματος. Το υλικό δημοσιεύτηκε στο κανάλι Aylon Film Archives στο YouTube και συνοδεύεται από την προσωπική αφήγηση του ίδιου του κινηματογραφιστή.
Όπως περιγράφει ο Βερνίκος, η παρακολούθηση των γεγονότων γινόταν μέσα από το κατεβασμένο ξύλινο ρολό του παραθύρου, με την αγωνία να κορυφώνεται όσο πλησίαζε η επέμβαση. Μία από τις πιο έντονες στιγμές που θυμάται ήταν όταν ο στρατιώτης ενός τανκ έστρεψε τον προβολέα του προς το ξενοδοχείο, προσπαθώντας να εντοπίσει έναν θόρυβο από το δωμάτιο όπου βρίσκονταν φοιτητές και συναγωνιστές.
«Η αναπνοή των παρευρισκόμενων στο δωμάτιο σταμάτησε», περιγράφει χαρακτηριστικά, μεταφέροντας την αγωνία όσων παρέμειναν ακίνητοι, ενώ το φως του προβολέα περνούσε μέσα από τις χαραμάδες.
Λίγο αργότερα, γύρω στις 2:30 τα ξημερώματα, το τανκ έριξε την πύλη του Πολυτεχνείου και εισήλθε στον περίβολο, ακολουθούμενο από στρατιωτικές δυνάμεις. Οι φοιτητές βγήκαν στην οδό Πατησίων, κυνηγημένοι από αστυνομία και στρατό, ενώ αρκετοί τραυματίες βρήκαν καταφύγιο στο ισόγειο του ξενοδοχείου.
Ιδιαίτερα συγκλονιστική είναι η αναφορά του Βερνίκου στην 22χρονη Νορβηγίδα φοιτήτρια Torill Engeland Magrethe, η οποία τραυματίστηκε θανάσιμα από πυρά και πέθανε από αιμορραγία, παρά τις προσπάθειες όσων βρίσκονταν δίπλα της.
Η προσωπική του μαρτυρία περιλαμβάνει και όσα ακολούθησαν για τον ίδιο: συνελήφθη το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου από το ΕΑΤ-ΕΣΑ και παρέμεινε κρατούμενος έως τις 31 Δεκεμβρίου 1973, υποβαλλόμενος σε ανακρίσεις και βασανιστήρια.
Εικόνες από την Αθήνα μετά την καταστολή της εξέγερσης
Στο ίδιο αρχειακό υλικό περιλαμβάνονται και πλάνα από την Αθήνα το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, λίγες ώρες μετά την καταστολή της εξέγερσης. Η κάμερα καταγράφει τη λεωφόρο Αμαλίας και την πλατεία Συντάγματος, όπου διακρίνονται σταθμευμένα άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα και στρατιώτες.
Το φιλμ ολοκληρώνεται με αρχειακές εικόνες από τα γεγονότα της εξέγερσης, τη στιγμή της εισβολής και το εσωτερικό του Πολυτεχνείου την επόμενη ημέρα, όταν ο χώρος έχει πλέον αδειάσει.
Πρόκειται για πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια που διασώζουν εικόνες και μαρτυρίες από μία από τις πιο σκοτεινές και καθοριστικές νύχτες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.