Μια εξαιρετική παράσταση που εστιάζει στη συγκλονιστική ιστορία της ζωής του Ρεθυμνιώτη Ηλία Σπαντιδάκη και μετέπειτα Λούη Τίκα -που έφυγε για την Αμερική και δολοφονήθηκε το 1914 στο Κολοράντο των ΗΠΑ στη διάρκεια μιας μεγαλειώδους εργατικής απεργίας στα ορυχεία του Ροκφέλερ- παρουσιάζεται αύριο Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, στις 9.00 το βράδυ, στο Θέατρο Μουσικού Εργαστηρίου «Λαβύρινθος», στο Χουδέτσι.
Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται θεατρικά η πολυδαίδαλη ζωή του Κρητικού μετανάστη που έγινε σύμβολο του αγώνα για ένα καλύτερο αύριο. Σήμερα μιλάει στην «Π» ο πρωταγωνιστής του έργου και κορυφαίος ηθοποιός Νίκος Ορφανός, ο οποίος ενσαρκώνει τον Λούη Τίκα που έδωσε τη ζωή του «για να γίνουν τα σκοτάδια λάμψη»…
«Είμαστε όλοι -σημειώνει- και όλες περαστικοί από τη ζωή και οφείλουμε να παραδίδουμε στους επόμενους κάτι καλύτερο απ’ ό,τι παραλάβαμε. Μια καλύτερη κοινωνία, μια καλύτερη πατρίδα, μια καλύτερη ζωή. Ξεχνάμε μέσα στο τρέξιμο της καθημερινότητας έννοιες όπως το χρέος, το καθήκον, η αλληλεγγύη, αλλά αυτές πάντα θα υπάρχουν για να δίνουν στην ύπαρξή μας ένα υψηλότερο νόημα και να την κάνουν να αξίζει κάτι παραπάνω».
«Είναι ένας από τους λιγότερο γνωστούς αγωνιστές και ήρωες της Κρήτης»
- Με ποιες σκέψεις αποφασίσατε να προχωρήσετε σε αυτή τη θεατρική παράσταση που αφορά στη ζωή και το έργο του Ηλία Σπαντιδάκη από το Ρέθυμνο, τον οποίο και ενσαρκώνετε εσείς προσωπικά;
-Την περασμένη άνοιξη ο σκηνοθέτης μας, ο Αντώνης Διαμαντής, με κάλεσε και μου μίλησε για πρώτη φορά για αυτή τη συναρπαστική και «άγνωστη» στο ευρύ κοινό προσωπικότητα.
Διάβασα την ιστορία του και με γοήτευσε η ανιδιοτέλεια, η ανθρωπιά και ο χαμός του.
Αποφασίσαμε να την αφηγηθούμε με τον μοναδικό τρόπο του θεάτρου. Η Περιφέρεια Κρήτης ενέταξε την πρότασή μας στο πρόγραμμα του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ Ρεθύμνου και μας έδωσε το απαραίτητο πρώτο βήμα να έρθει η ιστορία του στο φως. Συναντηθήκαμε μια σειρά αξιοθαύμαστων καλλιτεχνών της Κρήτης, μουσικοί, χορευτές, ηθοποιοί και σήμερα Τρίτη 8 Σεπτέμβρη, για πρώτη φορά η ιστορία του Λούι Τίκα/Ηλία Σπαντιδάκη θα παρουσιαστεί στο κοινό, με ελεύθερη είσοδο.
- Μιλήσετέ μας λίγο περισσότερο για τη ζωή του Ηλία Σπαντιδάκη και μετέπειτα Λούη Τίκα…
-Ο Ηλίας Σπαντιδάκης μεταναστεύει από τη Λούτρα Ρεθύμνου στην Αμερική στις αρχές του 20ού αιώνα, όχι τόσο από τη φτώχεια και τις δύσκολες στιγμές που τότε περνούσε η Κρήτη, αλλά κυρίως από ένα ανήσυχο πνεύμα να γνωρίσει τον κόσμο και να δει αυτή την αξιοθαύμαστη καινούρια χώρα.
Φτάνει στη Νέα Υόρκη, όπως χιλιάδες άλλοι και ακολουθεί μια πορεία επιβίωσης, κάνει δουλειές του ποδαριού, μπαίνει σε ένα τρένο και φτάνει στο Κολοράντο, ως εργάτης στα ανθρακωρυχεία και εκεί, μην αντέχοντας να βλέπει και να ζει στις άθλιες συνθήκες ζωής των εργατών, ως ένας άνθρωπος ιδιαίτερα καλλιεργημένος και έξυπνος, μπαίνει μπροστά στον αγώνα τους για καλύτερες συνθήκες δουλειάς, για δικαιώματα και αξιοπρέπεια. Γίνεται επιφανές μέλος του συνδικάτου και επικεφαλής της μεγάλης απεργίας του 1913, όπου 13.000 ανθρακωρύχοι ξεσηκώνονται για μια καλύτερη ζωή. Παίρνει την αμερικανική υπηκοότητα, αλλάζει το όνομά του για να στεριώσει στη νέα του πατρίδα, αλλά παραμένει πάντα ένας άνθρωπος που νοιάζεται τους άλλους και δεν αντέχει την αδικία και την απανθρωπιά. Τότε, η αμερικανική εξουσία αντιμετώπιζε κάθε εργατική κινητοποίηση με απόλυτη βία, συλλήψεις, φυλακίσεις και σκοτωμούς.
Σε μια προσπάθειά του να κατευνάσει τις εχθροπραξίες της μεγάλης απεργίας, δολοφονείται από την Πολιτοφυλακή, ενώ βγαίνει με μια λευκή σημαία ζητώντας κατάπαυση των εχθροπραξιών. Η μορφή του μένει για πάντα στην ιστορία του εργατικού κινήματος της Αμερικής, σύμβολο του αγώνα για μια καλύτερη ζωή.
Στο Λάντλοου του Κολοράντο που σκοτώθηκε υπάρχει το άγαλμά του και η απεργία αυτή, με όσα επακολούθησαν μέχρι την επέμβαση του στρατού, θεωρείται ως ο πρώτος μεγάλος ξεσηκωμός, που έβαλε ζητήματα που σηματοδοτήθηκαν και από τις απεργίες στο Σικάγο αργότερα, όπως η διεκδίκηση -μεταξύ άλλων- και της οκτάωρης εργασίας.
- Είναι η πρώτη φορά που ανεβαίνει θεατρικό έργο για τη ζωή του μετανάστη που έγινε ήρωας και σύμβολο των συνδικαλιστικών αγώνων και αυτό γίνεται με τη δική σας σφραγίδα. Πώς αλήθεια φτάνει ένας άνθρωπος που ξεκίνησε από τη Λούτρα Ρεθύμνου για να πετύχει μια καλύτερη ζωή και τελικά καταλήγει να τη θυσιάσει για ένα συλλογικά καλύτερο αύριο;
-Αυτό είναι το συναρπαστικό ερώτημα που κινεί την παράσταση και κάνει τον ήρωά μας τόσο αξιοθαύμαστο. Ο Λούις Τίκας είναι ένας από τους λιγότερο γνωστούς αγωνιστές και ήρωες της Κρήτης που, ξεγλιστρώντας από τις σελίδες της ιστορίας, έρχεται τώρα να πει την ιστορία του και να εμπνεύσει με τη στάση και τον χαρακτήρα του όλους εμάς, που, όπως κι εκείνος, πορευόμαστε σε μια διαρκή αναμέτρηση με την αβεβαιότητα της ζωής.
Όταν έχεις οδηγό αξίες όπως η ανθρωπιά, όταν νοιάζεσαι τον κόσμο και θεωρείς ότι το νόημα της ζωής είναι, όχι μόνο να αγωνίζεσαι για την προσωπική σου επιβίωση, αλλά και για τους συνανθρώπους σου, όπου αυτό χρειάζεται, τότε μπορείς να πας πραγματικά πολύ μακριά, να ξεκινήσεις από ένα χωριό του Ρεθύμνου και να φτάσεις στην άλλη άκρη του κόσμου, σε μια άγνωστη, σκληρή, καινούρια χώρα.
«Με μεγάλη χαρά θα ξαναπαίξω στο χωριό μου, το Χουδέτσι, μετά από 15 χρόνια»
- Ποιο είναι το πιο σημαντικό που κατά τη γνώμη σας έχει να πει σήμερα στο κοινό η βαθιά συγκινητική ιστορία του Λούη Τίκα, που μας έρχεται από το μακρινό παρελθόν μας; Με ποιους τρόπους συνδέεται και επικαιροποιείται κατά την άποψη σας αυτός ο παρελθοντικός ιστορικός κύκλος με το παρόν μας;
-Μια ιστορία ανιδιοτέλειας και αυτοθυσίας πάντα θα μας εμπνέει και θα μας θυμίζει ότι, πέρα από τις καθημερινές μας υποχρεώσεις, δεν πρέπει να ξεχνάμε τη μεγάλη εικόνα της κοινωνίας, δηλαδή ότι οφείλουμε να κάνουμε όχι μόνο τη ζωή μας, αλλά και τον κόσμο μας καλύτερο, όσο μπορεί ο καθένας μας.
Είμαστε όλοι και όλες περαστικοί από τη ζωή και οφείλουμε να παραδίδουμε στους επόμενους κάτι καλύτερο απ’ ό,τι παραλάβαμε. Μια καλύτερη κοινωνία, μια καλύτερη πατρίδα, μια καλύτερη ζωή. Ξεχνάμε μέσα στο τρέξιμο της καθημερινότητας έννοιες όπως το χρέος, το καθήκον, η αλληλεγγύη, αλλά αυτές πάντα θα υπάρχουν για να δίνουν στην ύπαρξή μας ένα υψηλότερο νόημα και να την κάνουν να αξίζει κάτι παραπάνω.
- Θέλετε να μας πείτε κάποια πράγματα για το μουσικό και το χορευτικό κομμάτι της παράστασης και τους συντελεστές της;
-Η παράσταση δομείται ως ένας μονόλογος που συμπυκνώνει τα γεγονότα και συναρμολογεί τα θραύσματα της ζωής του Τίκα. Οι πηγές που ωστόσο είχαμε στα χέρια μας δεν ήταν απόλυτα ακριβείς -έχουν περάσει άλλωστε και 112 χρόνια από τον θάνατό του.
Η θεατρική αφήγηση δεν είναι γραμμική, αλλά εμπλουτίζεται από τη ζωντανή μουσική που παίζουν και τραγουδούν εξαιρετικά η Εμμανουέλα Νινιράκη, ο Χάρης Μανουσάκης και ο Μανώλης Κορναράκης, από το πλήθος των χορευτών του εργαστηρίου «Ερφαλής» και τον ηθοποιό Γρηγόρη Τζανακόπουλο, που εμπλουτίζουν την ιστορία με όσους συναντά και θυμίζουν ηχητικά τους τόπους που διασχίζει.
Είναι μια παράσταση μοναδικής ατμόσφαιρας και υψηλής συγκίνησης και είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που συνυπάρχω επί σκηνής με όλους αυτούς τους υπέροχους καλλιτέχνες.
- Πότε θα γίνουν και πού οι προγραμματισμένες παραστάσεις σας; Υπάρχουν σχέδια να ανεβάσετε το έργο και στην Αθήνα;
-Αμέσως μετά το Ρέθυμνο, την Τετάρτη 9 του μήνα, η παράσταση θα παρουσιαστεί στο χωριό του παππού μου Νικολή Ορφανού, το Χουδέτσι Ηρακλείου, με την υποστήριξη του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού και του προέδρου του, Στάθη Γιαλιτάκη. Με μεγάλη χαρά θα ξαναπαίξω στο χωριό μας, μετά από 15 χρόνια.
Είναι μια μοναδική ευκαιρία να μας δει και το κοινό του Ηρακλείου. Θέλουμε να την ταξιδέψουμε την ιστορία μας, αρχικά στην Κρήτη, σε κάθε φιλόξενη γωνιά και κατόπιν στην Ελλάδα και τη θεατρική Αθήνα, για να δώσουμε το «παρών» στη θεατρική πρωτεύουσα αλλά και να ακουστεί όπως της αξίζει.
Προς το παρόν δουλεύουμε πυρετωδώς για την πρεμιέρα μας, αλλά να είστε σίγουροι ότι ο Λούις Τίκας, ο Ηλίας Σπαντιδάκης ξαναήρθε, αυτή τη φορά για να μείνει περισσότερο. Θα ακούγεται όλο και πιο πολύ στο μέλλον. Γιατί τον έχουμε ανάγκη. Γιατί νοιαζόταν τον κόσμο.