Ο Νίκος Καρούζος (1926–1990) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές. Ήταν γιος δασκάλου που συμμετείχε στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο. Διώχθηκε κατά την διάρκεια του εμφυλίου, ενώ εξορίστηκε μετά τη συνθηκολόγηση της Βάρκιζας.
Κατά τα μαθητικά του χρόνια εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και για τη δράση του εξορίστηκε στην Ικαρία το 1947 και στη Μακρόνησος 1951 από όπου έφυγε τελικά, το 1953 μετά από νευρικό κλονισμό.
Ο Καρούζος, σημειώνει ο ποιητής Μανώλης Πρατικάκης, ήταν μια πολυσύνθετη , αντιφατική, δύσκολη προσωπικότητα. Άλλοτε ευγενής, κι άλλοτε αδιαφορώντας για κάθε καθωσπρεπισμό. Λες και κουβαλούσε μέσα του έναν αρχαίο θυμό. Όταν σιωπούσε, ήταν σκυθρωπός, σχεδόν σκοτεινός, σαν βραχμάνος αποτραβηγμένος στους δυσοίωνους στοχασμούς του. Εύσωμος, ευθυτενής, με αδρά χαρακτηριστικά , αρκετά μελαμψός, με πυκνικο σωματότυπο, μυώδης σαν πυγμάχος, έτοιμος να συντρίψει τα ανόητα φληναφήματα και τα ουτοπικά υπερφίαλα καμώματα του σιναφιού.
Έχω την εντύπωση, θα πει ο Νικος Καρούζος σε συνέντευξη του στο Περιοδικό Μανδραγόρας, πως η ποίηση εκφράζει πάντα κάποια υπέρβαση. Γυρεύει πάντα την αληθινή φυσιογνωμία της ζωής, με θαυμαστή δυνατότητα ελευθερίας συμβόλων, υπεράνω κάθε οντολογικής διαμάχης, υπεράνω των φιλοσοφικών και γενικά πνευματικών συγκρούσεων. Η ποίηση δεν παραδίνει πουθενά λοιπόν, την ουσία της. Πολλά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ποιητής, προσθέτει ο Νίκος Καρούζος, για να μπορέσει να φτάσει στο ένα και μόνο πρόβλημα: στην ιδια την ποίηση και να συνεισφέρει την προσωπική του και ανεπανάληπτη λύση. Κι όπως ακέραιο θέλει η δίψα το ξεδίψασμα, έτσι και ο ποιητής ακέραιο θέλει το φανέρωμα του. Δυσκολότατο εγχείρημα στην άκρη του λόγου. Με καιρό και με κόπο. Με πάθος και με φρόνηση. Με φλόγα και με θάνατο. Για να πετύχουμε τη σωστική διαλαμπή της απέραντης ομορφιάς.
Ο Νίκος Καρούζος, επισημαίνει η ποιήτρια Αθηνά Παπαδάκη, στο τεύχος 117-178 του Περιοδικού Το Δέντρο, προτίμησε την πιο δύσκολη, αλλά άξια κατεύθυνση. Την ευφάνταστη διάσωση του στιγμιαίου και αφοσιώθηκε απόλυτα στο μέγα πάθος του την ποίηση. Ηταν ασκητικός και πληθωρικός ταυτόχρονα, εγκρατής ως προς την ύλη και αφειδώλευτος ως προς την παροχή συναισθημάτων, συχνά απέλπιδων. Αν είχε χρήματα τα σκορπούσε, κι αν δεν είχε πάλι σκορπούσε τα φανταστικά φλουριά της σκέψης του στις συζητήσεις.
Έχω την ιδέα ότι κάθε ποιητής άξιος του ονόματος του, είναι σε αντιδικία με το σύμπαν. Γράφει ο Νίκος Καρούζος, σε κείμενο του το 1980. Αυτό σημαίνει, προσθέτει, πως είναι ανατρεπτικός. Γιατί; Μα επειδή ο κόσμος δεν είναι ο κάλλιστος των δυνατών κόσμων, δεν είναι – κατά τη δική μου κρίση και νομίζω τη κρίση όλων των δραματικών ποιητών- καλλιεπής. Το λέει άλλωστε , αυτό και η σύγχρονη φυσική. Πρόκειται για έναν κόσμο αποσπασματικό, χωρίς ολοκληρία, θεωρητική τουλάχιστον , που εμπλέκει τη συνείδηση – και κυρίως την ποιητική, που είναι συνείδηση προς το μαγικό, προς το εκστατικό. Με αυτήν την έννοια, δεν μπορεί κανένας ποιητής με δραματική διάσταση να τα χει καλά με το σύμπαν, πολλω μάλλον με ένα δύστυχο κατεστημένο τύπου Ελλάδας .