Έγραψαν ένα γράμμα σε έναν μυθιστορηματικό ήρωα, εμπνευσμένο από το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την πρώτη του έκδοση και αποδείχτηκαν ότι έχουν μεγάλο ταλέντο στη συγγραφή.
Ο λόγος για τη Ραφαέλα Σφίγγα και τον Μιχαήλ Πολυχρονάκη που συμμετείχαν στον διαγωνισμό του Μουσείου Καζαντζάκη, που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία για δεύτερη φορά.
«Προσωπικά με βοήθησε -αναφέρει στην «Π» ο Μιχαήλ- να εξελίξω τον λόγο μου, με μια ιδιαίτερη λογοτεχνική ματιά, και να ανακαλύψω την κρυφή πλευρά του εαυτού μου, γράφοντας για θέματα που “αγγίζουν” το συναίσθημα».
Ο Μιχαήλ επέλεξε να περάσω το σημαντικότατο μήνυμα των δικαιωμάτων των παιδιών, της ειρήνης και της αδελφοσύνης των λαών.
«Τους τελευταίους μήνες που δεν έχουμε ιδωθεί, άλλαξαν πολλά στη ζωή μου προς το καλύτερο. Στο σχολείο όλοι οι βαθμοί μου είναι άριστοι. Στην καλαθοσφαίριση παίζω καλά για την ηλικία μου. Με τους συμμαθητές μου συμβιώνω αρμονικά. Όμως το κύριο θέμα που θα ήθελα να σου επικοινωνήσω μέσα από την επιστολή μου είναι για ένα “βάρος” που κυριαρχεί πάρα πολύ στην καρδιά μου.
Ο προβληματισμός μου αυτός βγαίνει από τα βάθη της ψυχής μου. Είμαι νέος για εσένα, αλλά προσωπικά τον επεξεργαζόμουν από μικρή ηλικία στο μυαλό μου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, είναι και κάπως φιλοσοφικός.
Το “βάρος” που κουβαλάω είναι τα δικαιώματα των παιδιών. Τα δικαιώματα του παιδιού είναι πολλά, σύνθετα και σημαντικά για τις συνθήκες διαβίωσης».
Η Ραφαέλα από την πλευρά της, μιλά για ένα υπέροχο ταξίδι…
«Πόσο λοιπόν -τονίζει- ευγνώμων αισθάνομαι που γνώρισα βαθύτερα τον σημαντικό
αυτό συγγραφέα, Νίκο Καζαντζάκη, και ταξίδεψα μαζί με τον Αλέξη Ζορμπά σε
έναν πραγματικά σπουδαίο αλλά και μυστικό κόσμο, αυτόν της λογοτεχνίας».
Το κείμενο της Ραφαέλας αναφέρεται στον τρόπο που ο ήρωας του Καζαντζάκη αντιμετωπίζει τη ζωή.
«Η παιδική -γράφει χαρακτηριστικά- σου αφέλεια, ο ενθουσιασμός σου για όλα εκείνα τα μικρά, τα καθημερινά που σε εντυπωσίαζαν -όπως εκείνη η πράσινη πέτρα- είναι πραγματικά αξιοθαύμαστα. Και ξέρεις, όλοι σήμερα επιθυμούν τη μόρφωση, θέλουν να σπουδάσουν, “Καλαμαράδες”, αλλά πώς γίνεται να μην χάσουν ποτέ εκείνη την έμφυτη παιδική περιέργεια για τα πάντα; Μήπως είναι αυτός ο λόγος για να ζούμε, η θέληση για μάθηση, για γνώση; Και δεν εννοώ μόνο εκείνη που υπάρχει στα βιβλία…».
Απονεμήθηκαν επίσης 4 τιμητικές διακρίσεις στους: Βαμβακάρη Ζαχαρένια και Γιαννοπούλου Ναταλία από το 6ο και 44ο Δημ. Σχολείο Ηρακλείου και Τσίτσα Ευαγγελία και Σταματάκη Μιχάλη από το Δημ. Σχολείο της Μυρτιάς. Έπαινοι συμμετοχής δόθηκαν σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν, ενθαρρύνοντας έτσι την αγάπη στη λογοτεχνία και τη συγγραφή.
ΜΙΧΑΗΛ ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ
«Το “βάρος” που κουβαλάω είναι τα δικαιώματα των παιδιών»
«Αναρωτιέμαι γιατί τόσα παιδιά να χάνονται εξαιτίας των ισχυρών του κόσμου;»
Μυρτιά, 3/4/2026
Αγαπημένε μου Ζορμπά!
Τι κάνεις; Πώς περνάνε οι μέρες σου από την πανέμορφη ανατολή του ήλιου έως το ειδυλλιακό ηλιοβασίλεμα στην αγαπημένη μας ακρογιαλιά του Μεγάλου Κάστρου και της Νότιας Κρήτης; Το ορυχείο με το λιγνίτη είναι αποδοτικό για εσένα οικονομικά;
Εύχομαι να νιώθεις ευτυχισμένος, ήρεμος και να είσαι υγιής. Έχω μια διαίσθηση ότι όλα αυτά τα συναισθήματα τα νιώθεις λόγω της γαλήνης που έχει η Κρήτη μας.
Θα ήθελα να έχεις λίγο χρόνο για να παίζεις το πολυαγαπημένο μας σαντούρι. Ελπίζω να συναντηθούμε σύντομα για να συζητήσουμε για τις υπαρξιακές μας απορίες, τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας και να αφουγκραστούμε καλύτερα ο ένας τον άλλο.
Τους τελευταίους μήνες που δεν έχουμε ιδωθεί άλλαξαν πολλά στη ζωή μου προς το καλύτερο. Στο σχολείο όλοι οι βαθμοί μου είναι άριστοι. Στην καλαθοσφαίριση παίζω καλά για την ηλικία μου. Με τους συμμαθητές μου συμβιώνω αρμονικά. Όμως το κύριο θέμα που θα ήθελα να σου επικοινωνήσω μέσα από την επιστολή μου είναι για ένα «βάρος» που κυριαρχεί πάρα πολύ στην καρδιά μου.
Ο προβληματισμός μου αυτός βγαίνει από τα βάθη της ψυχής μου. Είμαι νέος για εσένα αλλά προσωπικά τον επεξεργαζόμουν από μικρή ηλικία στο μυαλό μου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι και κάπως φιλοσοφικός.
Το «βάρος» που κουβαλάω είναι τα δικαιώματα των παιδιών. Τα δικαιώματα του παιδιού είναι πολλά, σύνθετα και σημαντικά για τις συνθήκες διαβίωσης.
Το πιο χαρακτηριστικό είναι η τροφή. Δηλαδή να τρώμε όσο πρέπει ώστε να μη χρειαζόμαστε ειδικά φάρμακα για να σιτιστούμε ή άμα δεν έχουμε τα μέσα αυτά να κινδυνεύουμε με θάνατο.
Επίσης, η στέγη, δηλαδή, να έχουμε σπίτι για να διαμένουμε, ώστε να μην ζούμε στο δρόμο λόγω πολέμων, αδύναμων οικογενειών, οικονομικά παραμελημένων από αυτές ή βία σωματική και ψυχολογική από τους γονείς μας.
Ένα σημαντικό δικαίωμα είναι ο ρουχισμός, δηλαδή να έχουμε αρκετά ρούχα για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες μας. Μετά, η απαγόρευση διακρίσεων δηλαδή σε ένα παιδί από ξένη χώρα, ή με άλλο χρώμα ή με κάποια αναπηρία, να μην εκφραζόμαστε υβριστικά ή κοροϊδευτικά και φυσικά να μην ασκούμε βία πάνω του. Ουσιαστικά είναι και η ύπαρξη ταυτότητας, δηλαδή να έχουμε ταυτοπροσωπία που σημαίνει όνομα και επίθετο.
Τέλος, οικογένεια, δηλαδή να έχουμε φροντίδα, θαλπωρή και αγάπη, ακόμα κι αν δεν έχουν κάποια παιδιά και τους δύο γονείς τους.
Σκέφτηκα και άλλα πράγματα που είναι η προέκταση του προβληματισμού μου. Η σκέψη μου αυτή είναι το πώς να κάνουμε φίλους παιδιά που δεν έχουν ίσα δικαιώματα ή έχουν διαφορετικά πολιτισμικά και θρησκευτικά στοιχεία με εμάς.
Οι λόγοι της σκέψης μου αυτής είναι ότι πρώτον ότι αυτά τα παιδιά χρειάζονται αμέριστη προσοχή και αγάπη. Δεύτερον να μοιραστώ τα μυστικά μου με άλλα παιδιά που μπορεί να εκφέρουν δική τους άποψη λόγω διαφορετικής τους ζωής.
Το σημαντικότερο όμως για εμένα είναι ότι θέλω να μιλήσω με παιδιά που έχουν βιώσει πόλεμο. Ο πόλεμος μπορεί να νικηθεί από το μεγαλειώδες ιδανικό της ειρήνης μέσα από συζητήσεις και ειρηνικές αποφάσεις. Βέβαια, υπάρχει και ο πνευματικός πόλεμος που δύσκολα νικιέται. Όταν όμως νικηθεί ο άνθρωπος κερδίζει την εσωτερική του ελευθερία.
Επιστρέφω στις βασικές μου σκέψεις. Αναρωτιέμαι γιατί τόσα παιδιά να χάνονται εξαιτίας των ισχυρών του κόσμου; Ποτέ οι πρωθυπουργοί αυτών των χωρών δε σκέφτονται τις αθώες παιδικές ψυχές; Μέσα από την καρδιά μου ελπίζω να έρθουν τα παιδιά του πολέμου για να μπουν σε σχολεία της χώρας μας και να προοδεύσουν στα γράμματα και να σπουδάσουν τα επαγγέλματα που επιθυμούν. Μακάρι κι εγώ να κάνω παρέα με ένα τέτοιο παιδί.
Άραγε, μετά που θα φτάσουν αυτά τα παιδιά στην Ελλάδα, θα νιώσουν ελευθερία ψυχικά και πνευματικά; Η ελευθερία είναι ένας δύσκολος όρος για να τον αναλύσω.
Κατ’ αρχάς πρέπει να ζεις σε ένα περιβάλλον ψυχικής απελευθέρωσης. Δηλαδή, να έχει τη δικιά σου βούληση. Σημαντικό είναι και αυτό που είπε ο φίλος μας, ο Καζαντζάκης, όταν κατέκτησε το βραβείο ειρήνης: «Προσπαθώ να πολεμώ για την ελευθερία, την ειρήνη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου», αλλά δεν είχε και τη δικιά σου ψυχική απελευθέρωση, όπως όταν χόρευες στα χαλίκια.
Μια επιπλέον ευχή μου είναι αυτά τα παιδιά να νιώσουν σαν εσένα χωρίς καταπιεσμένα συναισθήματα και να έχουν όρεξη για ζωή και αργότερα για δουλειά.
Οι σκέψεις μου μού φέρνουν τα ακόλουθα συναισθήματα: περιέργεια γιατί θα γνωρίσω παιδιά με πολλά ιδιαίτερα και δύσκολα βιώματα. Έπειτα, λύπη επειδή έζησαν άσχημες εμπειρίες. Άγχος μήπως θεωρήσουν πολύ ασήμαντη τη ζωή μου σαν εσένα που έλεγες τον Καζαντζάκη «καλαμαρά», διότι δεν ζούσε τη ζωή του μερακλίδικα σαν εσένα και δίσταζε πάρα πολύ.
Τελευταίο συναίσθημά μου είναι η ανησυχία αν δεν μπορέσουν τα παιδιά αυτά να μετουσιώσουν στο πρόσωπό μου την ασφάλεια που χρειάζονται.
Ανυπομονώ να παραλάβω και το δικό σου βάρος και την άποψή σου για όλα όσα σου έγραψα.
Ελπίζω να άγγιξε το «βάρος» μου και την δικιά σου ψυχή.
Με αγάπη.
Ο φίλος σου,
Μιχαήλ
«Ο διαγωνισμός με βοήθησε να ανακαλύψω την κρυφή πλευρά του εαυτού μου»
«Ο Μαθητικός Λογοτεχνικός Διαγωνισμός “Σοφία Μαθιουδάκη”, που συνδέεται με το αγαπημένο μου “Μουσείο Ν. Καζαντζάκη” -τονίζει στην «Π» ο Μιχαήλ, μαθητής της ΣΤ’ Τάξης του Δημοτικού Σχολείου Μυρτιάς- αποτέλεσε για εμένα, και πιστεύω για όλα τα παιδιά που συμμετείχαν σ’ αυτόν, ένα σημαντικό γεγονός, γιατί μας έδωσε την ευκαιρία να εκφραστούμε ελεύθερα! Προσωπικά με βοήθησε να εξελίξω τον λόγο μου, με μια ιδιαίτερη λογοτεχνική ματιά, και να ανακαλύψω την κρυφή πλευρά του εαυτού μου, γράφοντας για θέματα που “αγγίζουν” το συναίσθημα».
Πηγή έμπνευσής του ήταν οι αξίες του Καζαντζάκη «και πάνω εμπνεύστηκα -όπως λέει- απ’ όλα από την έννοια της ελευθερίας και της ειρήνης, και έτσι έγραψα για τα δυστυχισμένα παιδιά, που ζουν με δυσκολίες, χωρίς ανέσεις και αγαθά, από τις φτωχές χώρες της Αφρικής μέχρι τα παιδιά που βιώνουν πόλεμο.
Κατακτώντας το Λογοτεχνικό Βραβείο, αισθάνθηκα μεγάλη χαρά και υπερηφάνεια, όπως επίσης και μεγάλη συγκίνηση, γιατί κατάφερα να περάσω το σημαντικότατο μήνυμα των δικαιωμάτων των παιδιών, της ειρήνης και της αδελφοσύνης των λαών.
Ευχαριστώ θερμά όλη την κριτική επιτροπή που με έχρισε νικητή».
ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΜΗΛΑΘΙΑΝΑΚΗ
«Το Μουσείο Καζαντζάκη θα συνεχίσει να επενδύει σε δράσεις που φέρνουν τα παιδιά σε επαφή με τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό»
«Το Μουσείο Καζαντζάκη -υπογραμμίζει στην «Π» η διευθύντριά του, κυρία Μαριλένα Μηλαθιανάκη– διοργάνωσε για δεύτερη συνεχή χρονιά τον Μαθητικό Λογοτεχνικό Διαγωνισμό για τους μαθητές του 6ου και του 44ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου και του Δημοτικού Σχολείου Μυρτιάς, υλοποιώντας τη βούληση του αείμνηστου Αδαμάντιου Μαθιουδάκη.
Με τη διαθήκη του κατέστησε το Μουσείο Καζαντζάκη κληρονόμο του, προκειμένου να τιμηθεί η μνήμη τής πρόωρα χαμένης κόρης του, Μαρίας-Σοφίας Μαθιουδάκη, η οποία υπηρέτησε με αγάπη και αφοσίωση το λειτούργημα της δασκάλας.
Θέμα του φετινού Διαγωνισμού ήταν το “Γράμμα σε έναν μυθιστορηματικό ήρωα”, εμπνευσμένο από το εμβληματικό μυθιστόρημα “Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”, με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την πρώτη του έκδοση.
Μέσα από τη δημιουργική γραφή, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν με τους ήρωες του Νίκου Καζαντζάκη, να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους και να προσεγγίσουν το έργο του μεγάλου συγγραφέα με τρόπο βιωματικό και δημιουργικό.
Η συγκινητική ανταπόκριση των παιδιών, η αφοσίωση των εκπαιδευτικών και η ουσιαστική στήριξη των διευθυντριών των τριών σχολείων επιβεβαιώνουν τη σημασία της συνεργασίας σχολείου και πολιτιστικών φορέων στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και της δημιουργικής έκφρασης.
Μας δίνουν, παράλληλα, την αισιοδοξία και τη δύναμη να συνεχίσουμε αυτόν τον θεσμό, έχοντας πλέον τη βεβαιότητα ότι το έργο του Νίκου Καζαντζάκη μπορεί να εμπνεύσει ακόμη και τους μικρότερους μαθητές, όταν προσεγγίζεται με σύγχρονες και κατάλληλες παιδαγωγικές πρακτικές.
Θερμές ευχαριστίες απευθύνουμε στα μέλη της Κριτικής Επιτροπής, τα οποία αφιέρωσαν χρόνο και φροντίδα στην αξιολόγηση των μαθητικών κειμένων. Η πρωτοτυπία, η ευαισθησία, η δημιουργική σκέψη και η βαθιά κατανόηση των αξιών που διατρέχουν το έργο του Νίκου Καζαντζάκη αναδείχθηκαν με ιδιαίτερα συγκινητικό τρόπο στις συμμετοχές των παιδιών, επιβεβαιώνοντας ότι η λογοτεχνία εξακολουθεί να αποτελεί γόνιμο πεδίο διαλόγου, έμπνευσης και δημιουργίας για τις νέες γενιές.
Το Μουσείο Καζαντζάκη θα συνεχίσει να επενδύει σε δράσεις που φέρνουν τα παιδιά σε επαφή με τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, διατηρώντας ζωντανή την κληρονομιά του Νίκου Καζαντζάκη και καλλιεργώντας τις αξίες της δημιουργικότητας, της ελευθερίας της σκέψης και του ανθρωπισμού».
ΡΑΦΑΕΛΑ ΣΦΙΓΓΑ
«Λοιπόν, θα με μάθεις να χορεύω; Θα με μάθεις;»
«Ίσως η ζωή μας να ήταν πιο ανέμελη αν αντιμετωπίζαμε τις δυσκολίες με λίγη τρέλα και τόλμη, χωρίς φόβο μπροστά στο άγνωστο»
Ηράκλειο 3/4/2026
Αγαπητέ Αλέξη Ζορμπά,
Είχα την ευκαιρία να σε γνωρίσω μέσα από το βιβλίο για τη ζωή σου και ήθελα πάντα να σου γράψω ένα γράμμα για να σου εκφράσω όλες αυτές τις σκέψεις και τα συναισθήματα που μου δημιουργήθηκαν μέσα από την ανάγνωση.
Η παιδική σου αφέλεια, ο ενθουσιασμός σου για όλα εκείνα τα μικρά, τα καθημερινά που σε εντυπωσίαζαν -όπως εκείνη η πράσινη πέτρα- είναι πραγματικά αξιοθαύμαστα. Και ξέρεις, όλοι σήμερα επιθυμούν τη μόρφωση, θέλουν να σπουδάσουν, «Καλαμαράδες», αλλά πώς γίνεται να μην χάσουν ποτέ εκείνη την έμφυτη παιδική περιέργεια για τα πάντα; Μήπως είναι αυτός ο λόγος για να ζούμε, η θέληση για μάθηση, για γνώση; Και δεν εννοώ μόνο εκείνη που υπάρχει στα βιβλία…
Αυτό όμως που με εντυπωσίασε περισσότερο σε εσένα είναι η διάθεσή σου για ζωή. Πόσοι λίγοι άνθρωποι σήμερα δείχνουν ενθουσιασμό για τα μικρά, ασήμαντα πράγματα, που είναι όμως τελικά τόσο σημαντικά. Ένας χορός, για παράδειγμα, μπορεί να βοηθήσει στα προβλήματα, όταν αυτό φαντάζει αδύνατο.
Ίσως σε κάποιον αυτό να φαίνεται αδιαφορία για τις δυσκολίες της ζωής σου, όμως με έκαναν να συνειδητοποιήσω ότι διαμόρφωσες μια στάση ζωής πιο χαρούμενη, πιο αισιόδοξη από τη δική μας σήμερα.
Και ξέρεις κάτι; Έχεις δίκιο! Ίσως η ζωή μας να ήταν πιο ανέμελη αν αντιμετωπίζαμε τις δυσκολίες με λίγη τρέλα και τόλμη, χωρίς φόβο μπροστά στο άγνωστο. Ο αυθορμητισμός και τα συναισθήματα που κρύβουμε σήμερα πίσω από ένα αμήχανο χαμόγελο, θα μας έφερναν πιο κοντά, θα μας έκαναν πιο συμπονετικούς, πιο καλόκαρδους, όπως είσαι και εσύ.
Είναι σημαντικό κάποιος να εκφράζει τα συναισθήματά του όπως θέλει, μη φοβώντας να τον κριτικάρει κανένας. Μη φοβώντας να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις και τις δυσκολίες κατάμουτρα. Γι’ αυτό σε θαυμάζω, γιατί είσαι χαρακτήρας ρομαντικός, τολμηρός και γεμάτος με θάρρος.
Θα ήθελα να κλείσω το γράμμα μου με τα λόγια του Καζαντζάκη που με συγκίνησαν. Πόσο σημαντικό είναι λοιπόν να μάθεις σε κάποιον να αγαπά τη ζωή και να μη φοβάται τον θάνατο. «Αν ήταν στη ζωή μου να διάλεγα έναν ψυχικό οδηγό, έναν “γκουρού” όπως λένε οι Ινδοί, έναν “γέροντα” όπως λένε οι καλόγεροι στο Άγιον Όρος, σίγουρα θα διάλεγα τον Ζορμπά».
Λοιπόν, θα με μάθεις να χορεύω; Θα με μάθεις;
Με εκτίμηση, η φίλη σου.
«Ήταν ένα υπέροχο ταξίδι… με συνταξιδιώτες τον Νίκο Καζαντζάκη και τον Αλέξη Ζορμπά»
«Ήταν -τονίζει στην «Π» η Ραφαέλα, μαθήτρια του 6ου και 44ου Δημ. Σχολείου Ηρακλείου- ένα υπέροχο ταξίδι…
Πόσο λοιπόν ευγνώμων αισθάνομαι που γνώρισα βαθύτερα τον σημαντικό αυτό συγγραφέα, Νίκο Καζαντζάκη, και ταξίδεψα μαζί με τον Αλέξη Ζορμπά σε έναν πραγματικά σπουδαίο αλλά και μυστικό κόσμο, αυτόν της λογοτεχνίας.
Το έργο σας στο μουσείο είναι εξαιρετικό γιατί δίνετε την ευκαιρία στα παιδιά να διευρύνουν τους ορίζοντές τους και να εκφράζουν ελεύθερα τα συναισθήματά τους.
Ήταν ένα υπέροχο ταξίδι…
Με συνταξιδιώτες τον Νίκο Καζαντζάκη και τον Αλέξη Ζορμπά.
Σας ευχαριστώ».