Ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια μελτεμιών των τελευταίων 15 ετών κατέγραψε η χώρα στα τέλη Ιουλίου, σύμφωνα με τα στοιχεία του δικτύου μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Τα δεδομένα, τα οποία παρουσιάζει η ομάδα του Κώστα Λαγουβάρδου, προέρχονται από επιλεγμένους σταθμούς με σχετικά μεγάλο χρόνο λειτουργίας σε περιοχές της Αττικής και της Νότιας Κρήτης, με έμφαση στους τρεις καλοκαιρινούς μήνες, όταν εμφανίζεται και η μεγαλύτερη συχνότητα ετησίων ή μελτεμιών.
Ριπές ανέμου που έσπασαν ή πλησίασαν τα ιστορικά υψηλά
Στον σταθμό του Φουρφουρά Αμαρίου Ρεθύμνου, ο οποίος λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε στις 29 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή ανέμου 111 km/h, η μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στον συγκεκριμένο σταθμό.
Αντίστοιχα, στον Πλακιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2012, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 114 km/h στις 30 Ιουλίου 2026, καταγράφοντας επίσης τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών στην ιστορία του σταθμού.
Στην Πεντέλη, στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο σταθμός που λειτουργεί από το 2013 κατέγραψε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 108 km/h. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στον σταθμό, μετά τα 113 km/h που είχαν σημειωθεί στις 20 Ιουλίου 2022.
Παράλληλα, δεύτερος σταθμός της μονάδας ΜΕΤΕΟ στην κορυφή της Πεντέλης κατέγραψε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 150 km/h. Ωστόσο, επειδή ο συγκεκριμένος σταθμός λειτουργεί μόλις ένα έτος, δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία από προηγούμενα χρόνια.
Στον σταθμό της Πάρνηθας, που λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 109 km/h. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει μετρηθεί ποτέ στον σταθμό, μετά τα 111 km/h που είχαν καταγραφεί στις 8 Αυγούστου 2025 και την ίδια τιμή στις 21 Ιουλίου 2024.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν και η καταγραφή στον σταθμό της Παξιμάδας Καρύστου, ο οποίος λειτουργεί από το 2013. Εκεί, στις 31 Ιουλίου 2026, σημειώθηκε μέγιστη ριπή 150 km/h, η μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στον σταθμό.
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, το συμπέρασμα των επιστημόνων είναι ότι πρόκειται για ένα από τα ισχυρότερα μελτέμια των τελευταίων 15 ετών.
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα μελτέμια
Σύμφωνα με την ανάλυση των επιστημόνων, τις τελευταίες δεκαετίες η κλιματική αλλαγή, η οποία έχει επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία της Ευρώπης και κυρίως των δυτικών και κεντρικών περιοχών της, επηρεάζει και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία της περιοχής μας που συνδέεται με τα μελτέμια.
Πιο συγκεκριμένα, παρατηρείται τάση ενίσχυσης της βαροβαθμίδας μεταξύ των βόρειων-βορειοδυτικών Βαλκανίων και των περιοχών του νοτιοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, με συνέπεια τη συχνότερη επικράτηση ενισχυμένων βόρειων-βορειοανατολικών ανέμων στη ζώνη που ξεκινά από την Αλεξανδρούπολη και, μέσω της κεντρονότιας Εύβοιας και της Αττικοβοιωτίας, καταλήγει στη νότια-νοτιοδυτική Πελοπόννησο.
Οι άνεμοι αυτοί έχουν μεγάλη διάρκεια, συνήθως δεν εξασθενούν σημαντικά κατά τη διάρκεια της νύχτας και, κατά κανόνα, είναι θερμότεροι από το κλασικού τύπου μελτέμι. Παράλληλα, στις υπήνεμες περιοχές της ζώνης αυτής ενισχύονται ακόμη περισσότερο, θερμαίνονται και γίνονται εξαιρετικά ριπαίοι λόγω του ανάγλυφου και των θερμοδυναμικών αιτίων που συνδέονται με αυτό.
Οι επιπτώσεις στις δασικές πυρκαγιές
Αναφορικά με το μείζον ζήτημα της αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι επιβαρυντικό παράγοντα αποτελεί η αύξηση της ταχύτητας και της έντασης της εξάτμισης του εδάφους, ως αποτέλεσμα της ανόδου της θερμοκρασίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα η θερμοκρασία της ξηράς αυξήθηκε κατά 1,5 βαθμό Κελσίου την περίοδο 1991-2020, ενώ σε παγκόσμια κλίμακα η θερμοκρασία της ξηράς είναι σήμερα κατά 1,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σύγκριση με το 1965.