«Σανίδα σωτηρίας» για τα αυθαίρετα της επίμαχης κατηγορίας 5 στα οποία έχουν επιβληθεί βαρύτατα πρόστιμα πολλών δεκάδων χιλιάδων ευρώ, αποτελεί η τροπολογία που κατέθεσαν στη Βουλή οι πέντε βουλευτές του ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη και συγκεκριμένα ο Φραγκίσκος Παρασύρης, η Ελένη Βατσινά η Κατερίνα Σπυριδάκη και ο Μανόλης Χνάρης.
Η τροπολογία κατατίθεται ως προσθήκη στο Σχέδιο Νόμου: «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας –Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
Η παρέμβαση των βουλευτών έρχεται να δώσει λύση στο εκρηκτικό πρόβλημα των αυθαιρέτων της επίμαχης κατηγορίας 5 που έχουν οδηγήσει σε ένα απελπιστικό αδιέξοδο δεκάδες συμπολίτες μας στο Ηράκλειο οι οποίοι κυριολεκτικά «χτυπάνε σε τοίχο» χωρίς υπερβολή. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν υπάρχει καμία νομική φόρμουλα τακτοποίησης του ακινήτου τους και την ίδια ώρα η μόνη επιλογή που έχουν είναι ή να το κατεδαφίσουν καθώς έχουν εκδοθεί πρωτόκολλα κατεδάφισης ή να πληρώσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ πρόστιμα που τους έχουν χρεωθεί. Οι άνθρωποι βρίσκονται κυριολεκτικά σε απόγνωση καθώς δεν μπορούν να διαχειριστούν τα υπέρογκα χρέη των αυθαιρέτων εάν δεν ανοίξει η λεγόμενη κατηγορία 5, μέσα από την οποία θα μπορούν να τακτοποιήσουν τα ακίνητα τους. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι είναι αντιμέτωποι με υπέρογκα πρόστιμα -κάποια από τα οποία ξεπερνούν το 1 εκ ευρώ- τα οποία είναι αδύνατο να καταφέρουν να διαχειριστούν.
Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ επαναφέρουν το θέμα με πρόταση τους για την ψήφιση τροπολογίας στην οποία εξηγούν μεταξύ άλλων ότι οι πέντε κατηγορίες αυθαιρέτων θεσπίστηκαν με τον ν. 4178/2013 και διατηρήθηκαν με τον ν. 4495/2017. Έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2020 υπήρχε γενική δυνατότητα υπαγωγής και στις πέντε κατηγορίες. Από την 1η Οκτωβρίου 2020, με το άρθρο 51 του ν. 4710/2020, η δυνατότητα αυτή περιορίστηκε στις Κατηγορίες 1 έως 4, ενώ η Κατηγορία 5 έκλεισε για νέες δηλώσεις.
Ωστόσο, με το άρθρο 128 του ν. 4759/2020, όπως τροποποιήθηκε και ενσωματώθηκε στο άρθρο 383 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας («Κώδικας Ταγαρά»), προβλέφθηκαν ειδικές εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων για ακίνητα που αποκτώνται μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού, συμπεριλαμβανομένων ακινήτων που αποκτούν τράπεζες και άλλα νομικά πρόσωπα.
Η διαφοροποίηση αυτή αναδεικνύει ζήτημα ίσης μεταχείρισης των ιδιοκτητών, καθώς η δυνατότητα υπαγωγής εξαρτάται σε ορισμένες περιπτώσεις από τον τρόπο απόκτησης του ακινήτου και όχι αποκλειστικά από τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά του.
Παράλληλα, εν μέσω της οξυμένης στεγαστικής κρίσης, υφιστάμενα ακίνητα παραμένουν αναξιοποίητα λόγω πολεοδομικών εκκρεμοτήτων, περιορίζοντας τη δυνατότητα μεταβίβασης, ανακαίνισης και διάθεσης κατοικιών στην αγορά.
Τα ανωτέρω προβλήματα έχουν λάβει εκρηκτικές διαστάσεις ιδιαίτερα στην Κρήτη.
Για τους λόγους αυτούς προτείνεται η επαναφορά της δυνατότητας υπαγωγής στην Κατηγορία 5 έως και την 31η Μαρτίου 2028, για όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, ανεξαρτήτως τρόπου κτήσης, αποκλειστικά για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσης προ της 28ης Ιουλίου 2011, με τήρηση των ισχυουσών πολεοδομικών, τεχνικών και περιβαλλοντικών προϋποθέσεων.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της ισότητας και της ασφάλειας δικαίου, στην αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και στη δυνητική αύξηση της προσφοράς κατοικιών, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ
Άρθρο …– Τροποποίηση της περ. ε’ του άρθρου 383 του ν. 5306/2026
Στο τέλος της περ. ε΄ του άρθρου 383 προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Οι ειδικές προθεσμίες και μεταβατικές ρυθμίσεις της παρούσας περίπτωσης δεν περιορίζουν τη δυνατότητα υπαγωγής αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης της Κατηγορίας 5, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 389.»
Άρθρο …– Ενιαία καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής αυθαίρετων κατασκευών όλων των κατηγοριών – Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 389 του ν. 5306/2026
Στην παράγραφο 1 του άρθρου 389 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), οι λέξεις «των κατηγοριών 1 έως και 4» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των κατηγοριών 1 έως και 5» και μετά την λέξη επιτρέπεται προστίθεται το κείμενο «για κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο και ανεξαρτήτως τρόπου κτήσης του ακινήτου». Η προτεινόμενη πρόταση διαμορφώνεται ως εξής.
…«Μετά από την παρέλευση της προθεσμίας αυτής και μέχρι και τις 31.3.2028 επιτρέπεται, για κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο και ανεξαρτήτως τρόπου κτήσης του ακινήτου, η υπαγωγή στις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου μόνο για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσης των κατηγοριών 1 έως και 5 του άρθρου 9 του ν. 4178/2013 (Α’ 174) και των κατηγοριών 1 έως και 5 του άρθρου 383 του παρόντος Κώδικα που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τις 28.7.2011.»…
Στο τέλος του άρθρου 389 προστίθεται παρ. 9 ως εξής:
«9. Για τις υπαγωγές αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης της Κατηγορίας 5, σύμφωνα με την παρ. 1, εφαρμόζονται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις, οι απαγορεύσεις, τα δικαιολογητικά, οι διαδικασίες και οι οικονομικές επιβαρύνσεις που προβλέπονταν από τις διατάξεις του ν. 4495/2017, όπως ίσχυαν στις 30.9.2020, με την επιφύλαξη των ισχυουσών διατάξεων προστασίας του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος.»