Τα «βρόντηξε» από τη θέση του προέδρου του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ανωνύμων Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) ο Ζαχαρίας Αθουσάκης, με μια επιστολή-κόλαφο, καταγγέλλοντας ευθέως τη νέα τάξη πραγμάτων που έχει δημιουργηθεί στα δημόσια έργα, απ’ όπου απουσιάζουν η ισονομία και η ισοπολιτεία εις βάρος των μικρομεσαίων εργοληπτικών επιχειρήσεων, παράγοντες που μοιραία οδηγούν στη συντριβή του κλάδου.
Ο ιστορικός πρόεδρος του μεγάλου Συνδέσμου, ο οποίος κράτησε τα τελευταία χρόνια 12,5 χρόνια το «τιμόνι» ενός από τους πιο σημαντικούς εργοληπτικούς και τεχνικούς φορείς της χώρας, καταγγέλλει ευθέως τους στοχευμένους χειρισμούς που γίνονται, ώστε να ενώνονται μεγάλα έργα και να οδηγούνται στα χέρια των εργολαβικών κολοσσών, τις φωτογραφικές διατάξεις σε διακηρύξεις των έργων, τα καρτέλ που έχουν δημιουργηθεί σε κατηγορίες έργων που πάντα με τους ειδικούς όρους συμμετέχουν οι ολίγοι του είδους. Παράλληλα, καυτηριάζει την επιλεκτικότητα του Υπουργείου να παίρνουν τεράστιες αποζημιώσεις μόνο τα μεγάλα έργα στις περιπτώσεις καθυστερήσεων με υπαιτιότητα της Αναθέτουσας Αρχής και χαρακτηρίζει ανοσιούργημα της παραβίασης του Δικαίου τις διατάξεις για χορήγηση πριμ επιτάχυνσης εργασιών του Ταμείου Ανάκαμψης σε οδικά ή σιδηροδρομικά έργα μόνο πάνω των 100 εκατ. ευρώ. Ο κ. Αθουσάκης αποτυπώνει στην επιστολή του όλο το νοσηρό περιβάλλον και τη σήψη του συστήματος των δημοσίων έργων, που οδηγούν στη συντριβή του μικρομεσαίου κλάδου των εργοληπτών, αφού -όπως τονίζει- το Υπουργείο επιθυμεί την εκκαθάριση του πεδίου και την ύπαρξη μόνο 50 εταιρειών για τα δημόσια έργα. Και αυτό, όπως εξηγεί ο κ. Αθουσάκης, έχει άμεση συνέπεια και στον πολίτη που θα αναγκαστεί να πληρώνει πανάκριβα τα δημόσια έργα… Η επιστολή του κ. Αθουσάκη έχει ως εξής: «Όλοι γνωρίζετε και έχετε αντιληφθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε μία νέα τάξη πραγμάτων στα δημόσια έργα, αδύνατον να τη φανταστούμε πριν μία δεκαετία, που, κατά τη γνώμη μου, δεν υφίστανται ισονομία και ισοπολιτεία.
Η Αναθεώρηση έπαυσε πλέον να είναι κανόνας του αναγκαστικού δικαίου και αντί της ενεργοποίησης του άρθρου 153 του Ν.4412/16, έχουμε την εφαρμογή των εξαιρέσεων του Νόμου, όταν και όποτε τα αρμόδια Υπουργεία αποφασίσουν σχετικά. Με μεγάλες προσπάθειες οριστικοποιήθηκαν οι συντελεστές Αναθεώρησης του 1ου τριμήνου του 2022, από τις αυξήσεις του κορωνοϊού με το άρθρο 113 του Ν.5290/2026, μόνο για αυξήσεις στα υλικά και ουδέποτε για εργατικά, καύσιμα και μηχανήματα έργων. Οι αυξήσεις του πολέμου της Ουκρανίας και η ενεργειακή κρίση ουδέποτε μεταφράστηκαν σε Αναθεώρηση, που για τα μεγάλα έργα δεν ήταν και τόσο σοβαρό πρόβλημα λόγω των σχετικών αποζημιώσεων και πριμ. Τώρα, για τον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, γίνεται συζήτηση για κάποιο μικρό ποσοστό μέσω των δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ.
Τα δημόσια έργα στον σχεδιασμό τους ενοποιήθηκαν σε μεγάλα, προκειμένου να δημοπρατηθούν μεταξύ των μεγάλων εταιρειών, με συνεχιζόμενη αυτή την πολιτική. Δηλαδή, το 80% περίπου του κύκλου εργασιών των δημοσίων έργων οδηγήθηκε στις μεγάλες εταιρείες 7ης τάξης και μικρότερο του 20% του κύκλου εργασιών ανελήφθη από τις υπόλοιπες εταιρείες 6ης τάξης και κάτω, δηλαδή τις 600 ενεργές εταιρείες και 2.000 τουλάχιστον ατομικές εργοληπτικές επιχειρήσεις.
Συνέπεια: Τα μεγάλα έργα να καθυστερούν στην εκτέλεσή τους, τα μικρότερα να δημοπρατούνται με μέση έκπτωση της τάξης του 35% λόγω μεγάλου ανταγωνισμού και τώρα πλέον με τα ελάχιστα δημοπρατούμενα μικρομεσαία έργα, οι εκπτώσεις να φθάνουν το 40% και όποιο έργο περαιώνεται να μην έχει συνέχεια σε νέο έργο ο μικρομεσαίος εργολήπτης.
Αιτία για τις μεγάλες εκπτώσεις των μικρομεσαίων έργων είναι και τα συμβαίνοντα παρακάτω, που ελαχιστοποιούν τις συμμετοχές: Δημοπρατήσεις έργων με το άρθρο 32, παράγραφος 2, εδάφιο γ του Ν.4412/2016 (δηλαδή προσκλήσεις τριών εταιρειών περίπου) σε κλειστή δημοπράτηση λόγω του επείγοντος του έργου!
Παρατηρούμε το επείγον να δημιουργείται ακόμη και τέσσερα (4) χρόνια μετά τη γενεσιουργό αιτία της πλημμύρας, της πυρκαγιάς και του σεισμού!
Οι φωτογραφικές διατάξεις που περνάνε σε διακηρύξεις των έργων, είτε με έγκριση του Κεντρικού Τεχνικού Συμβουλίου, είτε όχι, έχουν καταστεί κανόνας.
Τα καρτέλ που έχουν δημιουργηθεί σε ορισμένες κατηγορίες έργων, που πάντα με τους ειδικούς όρους συμμετέχουν οι ολίγοι του είδους (π.χ. Έργα Υπουργείου Πολιτισμού, επεξεργασία σκουπιδιών με τους ΧΥΤΑ κ.λπ., έργα ελέγχου διαρροής υδάτων και τηλεμετρίας, έργα βιολογικών καθαρισμών κ.λπ.).
Τα κριτήρια που προβλέπονται από την Υπουργική Απόφαση της παρ.11Α του άρθρου 86 του Ν.4412/16, δεν έχουν ορισθεί εισέτι, και να έχουμε στην εφαρμογή του άρθρου 86 του Ν.4412/16 όλες τις απίθανες ιδέες στα εφαρμοζόμενα κριτήρια.
Τα 150 από 3 που προβλέπονται έγιναν 13 και ίδωμεν, με όλες τις αναντίστοιχες χρήσεις τους στις κατηγορίες των έργων.
Διατάξεις μόνο για μεγάλα έργα, όπως τα ερχόμενα έργα των πρότυπων προτάσεων, με προϋπολογισμό άνω των 200 εκατ. ευρώ, που θεσπίστηκαν με τον Νόμο 4903/2022 και πρόσφατα με τις διατάξεις των άρθρων 99, 100 και 101 του Ν.5290/2026, διευκολύνθηκε ακόμη περισσότερο η διαδικασία υποβολής και έγκρισής τους.
Η επιλεκτικότητα του Υπουργείου να παίρνουν τεράστιες αποζημιώσεις μόνο τα μεγάλα έργα στις περιπτώσεις καθυστερήσεων με υπαιτιότητα της Αναθέτουσας Αρχής αποτελεί ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΔΙΚΑΙΟΥ, αφού δεν προωθείται με ανάλογο τρόπο και στα μικρομεσαία έργα.
Διατάξεις για χορήγηση πριμ επιτάχυνσης εργασιών του Ταμείου Ανάκαμψης σε οδικά ή σιδηροδρομικά έργα ΜΟΝΟ πάνω των 100 εκατ. ευρώ, αποτελούν το ανοσιούργημα της παραβίασης του ΔΙΚΑΙΟΥ (άρθρο 116 του Ν.5313/2026), όπως μεταφέραμε σθεναρά και στη Βουλή κατά την ψήφιση της τροπολογίας.
Οι διατάξεις του άρθρου 36 του Ν. 5325/26 για τη λειψυδρία οδηγούν τα έργα αυτά στους λίγους με τις όποιες αδιαφανείς διαδικασίες, όπως μεταφέραμε σθεναρά στη Βουλή κατά την ψήφιση της τροπολογίας.
Η νέα κατάταξη στο Μητρώο των εργοληπτικών επιχειρήσεων, μετά τα 5 χρόνια στο ψυγείο του Π.Δ. 71/19, που επιβράδυνε την εξέλιξη των εταιρειών, τα μετέπειτα προβλήματα της πλατφόρμας ΟΠΣ-ΜΗΤΕ για την κατάθεση δικαιολογητικών έχει τώρα και την υποστελέχωση της Υπηρεσίας Ελέγχου και να απαιτούνται δύο χρόνια τουλάχιστον για την εκκαθάριση αυτών.
Προσπάθεια εξεύρεσης δουλειάς στα μεγάλα έργα ως “Υπεργολάβοι” σκοντάφτει στις ασύμφορες τιμές που διατίθενται από τους μεγάλους, αλλά και με τη μη αναγνώριση του κύκλου εργασιών στις επερχόμενες επανακρίσεις του εργοληπτικού πτυχίου των εταιρειών, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση των πτυχίων ή και την πλήρη απώλειά τους.
Συμπέρασμα 1°: Οι περισσότερες εταιρείες του κλάδου οδηγούνται σε κλείσιμο και
ετεροεπαγγελματισμό, λόγω της έλλειψης κύκλου εργασιών γι’ αυτές, χωρίς τη θέλησή τους, ως το Υπουργείο να επιθυμεί την εκκαθάριση του πεδίου και ύπαρξη μόνο 50 εταιρειών για τα Δημόσια έργα.
Συμπέρασμα 2°: Ο ΣΑΤΕ συναντά πλήρη άρνηση στην επίλυση όλων των προηγουμένων προβλημάτων.
Ως εκ τούτου, εγώ ως πρόεδρος, δεν μπορώ να προσφέρω περισσότερα στον κλάδο και στο σημερινό Συμβούλιο του ΣΑΤΕ. Θα υποβάλω την παραίτησή μου από πρόεδρο του ΣΑΤΕ. Ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου τους συναδέλφους που επί σειρά ετών με τίμησαν να βοηθώ τις τύχες του κλάδου και εύχομαι οι νεότεροι του κλάδου να επανδρώσουν τα όργανα του ΣΑΤΕ και να τα καταφέρουν καλύτερα».