Την ώρα που οι αλιείς της Κρήτης έβαλαν μαύρα πανιά στα σκαριά τους, άναψαν καπνογόνα και κήρυξαν επ’ αόριστον απεργία, διαμαρτυρόμενοι για τα καύσιμα, τον νέο Αλιευτικό Κώδικα, τους λαγοκέφαλους, τη μη αποζημίωση από τα θηλαστικά, βάζοντας ζήτημα επιβίωσής τους, οι καταγγελίες από το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος» προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία που έρχονται στο φως για τη διάθεση του Leader της αλιείας από την Ε.Ε., βάζουν στο «κάδρο» και την Κρήτη με 4 εκατ. ευρώ σε πετρόχτιστα και πισίνες!
Στην απόφαση ένταξης των ιδιωτικών επενδύσεων για την αειφόρο ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών εμφανίζονται στα Χανιά, κυρίως, χρηματοδοτήσεις μέχρι 200.000 παρά κάτι ευρώ… να πηγαίνουν για πετρόχτιστες και υπόσκαφες κατοικίες με κολυμβητικές δεξαμενές, δηλαδή πισίνες, διώροφα σε παράκτιες περιοχές αλιευτικού ενδιαφέροντος, μια ή δυο περιπτώσεις για αναβάθμιση εξοπλισμού αλιευτικής βάρκας, κάποια καταστήματα, ίδρυση ναυτιλιακών εταιρειών και διάφορες άλλες δραστηριότητες που προφανώς θεωρήθηκαν επιλέξιμες. Το συνολικό ύψος των δράσεων φτάνει τα 3,9 εκατ. ευρώ μέσω του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης.
Και εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή! Πλέον, οι περιπτώσεις αυτές και άλλες, ύψους συνολικά 52 εκατ. ευρώ για την Ελλάδα, ζητείται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να ερευνηθούν.
Το γεγονός ότι θα ερευνηθούν δεν σημαίνει ότι δεν είναι νόμιμα τα χρηματοδοτούμενα έργα, ωστόσο, το «μπαλάκι» φαίνεται ότι πέφτει στο Υπουργείο για τα μέτρα που προκήρυξε και την επιλεξιμότητα των δράσεων που εντάχθηκαν! Από την άλλη, θα πρέπει να είναι σαφές ότι το «Αρχιπέλαγος» είναι επιλέξιμος φορέας για Leader.
Πάντως, μετά τη δημοσιοποίηση της καταγγελίας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» για κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ύψους 52 εκατ. ευρώ, σε όλη την Ελλάδα προς την Ευρωπαϊκής Εισαγγελία (EPPO) για έλεγχο για υπόθεση με χαρακτηριστικά… ΟΠΕΚΕΠΕ, αποκαλύπτεται ότι οι αλιείς στην Κρήτη ποτέ δεν κλήθηκαν στο πρόγραμμα ή έλαβαν έστω ένα ευρώ για αναβάθμιση των σκαφών τους, αν και σε ΦΕΚ για παράδειγμα στον Τουρισμό και Αλιεία ένας ψαράς είχε δικαίωμα να κάνει τουριστικό κατάλυμα με την άδεια του καϊκιού του!
Ο δε Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης που διαχειρίστηκε την προγραμματική περίοδο 2014-2020 του προγράμματος Leader Αλιείς παραπέμπει στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τα μέτρα που προκηρύχθηκαν, λέγοντας ότι ως φορέας υλοποίησης έκανε απλώς τη δουλειά που είχε επιφορτιστεί ως φορέας υλοποίησης.
Την ίδια στιγμή, το ΥΠΑΑΤ μιλά για παραπληροφόρηση σε σχέση με την καταγγελία του «Αρχιπελάγους», ενώ θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι και το «Αρχιπέλαγος» ως ΜΚΟ χρηματοδοτείται από διάφορες πηγές, μεταξύ των οποίων και το Leader. Η καταγγελία αυτή βάζει στο «στόχαστρο» και την Κρήτη, την ώρα που η περίοδος 2022-2027 βρίσκεται υπό προκήρυξη, ενώ φαίνεται ότι αναφέρεται στην περίοδο 2014-2020 που έκλεισε το 2024, με τροποποιήσεις στις οποίες εμφανίζονται να χρηματοδοτούνται 31 ΑΦΜ στα Χανιά, εκ των οποίων η πλειοψηφία είχε υποβάλει πρόταση για ανέγερση κατοικιών με πισίνα.
Οι πισίνες εμφανίζονται ως κολυμβητικές δεξαμενές, ενώ οι κατοικίες είναι άλλοτε μικρές πετρόχτιστες μεζονέτες, υπόσκαφα, σε άλλη περίπτωση προκάτ, σε μια άλλη περίπτωση χρηματοδοτήθηκε ο εκσυγχρονισμός ξενοδοχείου, επιχείρηση με τζετ σκι, ενοικίαση τουριστικού σκάφους χωρίς πλήρωμα, λιθόκτιστα καταλύματα, αγορά τουριστικού σκάφους και άλλα… Ανάμεσά τους υπάρχουν και δύο περιπτώσεις αναβάθμισης αλιευτικών σκαφών!
«Ουδέν σχόλιον… Να δώσει απαντήσεις το Υπουργείο»
Η «Π» απευθύνθηκε στον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης, προκειμένου να υπάρξει κάποια απάντηση από τον φορέα υλοποίησης του προγράμματος Leader. «Ουδέν σχόλιον. Το Υπουργείο οφείλει να δώσει απαντήσεις», ήταν ουσιαστικά το περιεχόμενο όσων αναφέρθηκαν από κύκλους του Οργανισμού, ρίχνοντας το «μπαλάκι» στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, παρά την ονομαστική αναφορά του ΟΑΚ -μεταξύ άλλων φορέων- στην καταγγελία από το «Αρχιπέλαγος».
Σύμφωνα με τον πρόεδρο των επαγγελματιών αλιέων στα Χανιά, Κώστα Βασιλάκη, ο οποίος εμφανίστηκε ενήμερος για το θέμα, δύο συνάδελφοί του ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση, προκειμένου να βελτιώσουν τα σκάφη τους, ωστόσο, τους περισσότερους δεν τους έπιαναν οι όροι που έθετε το πρόγραμμα και δεν συμμετείχαν.
«Ξέραμε πως πολλά από τα χρήματα που προορίζονται για την επαγγελματική αλιεία πηγαίνουν αλλού, αλλά δεν περιμέναμε σε τέτοιο βαθμό που αναφέρει η καταγγελία από το “Αρχιπέλαγος”. Από εμάς, τους επαγγελματίες, δεν έγιναν αιτήματα στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, πλην δύο συναδέλφων που κατέθεσαν για την αναβάθμιση των σκαφών τους. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν μας βόλευε να καταθέσουμε αιτήσεις», επισημαίνει.
«Ούτε σεντ δεν πήραμε…» ανέφερε στην εφημερίδα «Πατρίς» ο πρόεδρος Αλιέων Ηρακλείου Γιάννης Ανδρουλάκης, ο οποίος επεσήμανε ότι τα σκάφη μετά την κινητοποίηση της Κυριακής μένουν δεμένα στο Ενετικό Λιμάνι Ηρακλείου και συνεχίζεται απεργία επ’ αόριστον.
Η διευθύντρια Έρευνας «Αρχιπέλαγος», Αναστασία Μηλιού, λέει ότι η αλιεία κινδυνεύει και, αντί να ενισχύεται με κονδύλια για τη σωτηρία της, αποδυναμώνεται με τη χρηματοδότησή της να πηγαίνει σε αλλότριους σκοπούς, ενώ από πλευράς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως τώρα έχει δοθεί απάντηση μόνο από τον Γ. Γ Σπύρο Πρωτοψάλτη, ο οποίος είπε ότι δεν υπάρχει καταγγελία στα χέρια του Υπουργείου για παρατυπία ή παρανομία και πως είναι παραπληροφόρηση να λέγεται ότι κάτι είναι παράτυπο ή παράνομο επειδή χρηματοδοτήθηκε ένα εστιατόριο ή τουριστικό κατάλυμα.
Η καταγγελία στην EPPO
Στη μηνυτήρια αναφορά προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μνημονεύονται κονδύλια που εγκρίθηκαν για δράσεις, όπως αναφέρεται, αλλότριες, όπως εμπορικές δραστηριότητες, πολυτελή τουριστικά καταλύματα με πισίνες, εταιρεία ενοικίασης ταχύπλοων, κέντρο ξένων γλωσσών, φυσικοθεραπευτήριο, κτηνιατρείο, κρεοπωλείο. Υπάρχουν επίσης κέντρο τεχνικού ελέγχου οχημάτων, ζαχαροπλαστείο, σούπερ μάρκετ, κομμωτήριο, πλυντήριο αυτοκινήτων, ακόμα και λούνα παρκ.
Όλα τα παραπάνω περιλαμβάνονται στη λίστα των επιδοτήσεων που δόθηκαν μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑΛΘ) 2014-2020, με μεταγενέστερες τροποποιητικές αποφάσεις (2021-2026).
Πρόκειται για ένα μικρό μέρος των περιπτώσεων που αναφέρει με διευθύνσεις, ονόματα και κωδικούς το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», σε μηνυτήρια αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).
Το σχετικό πρόγραμμα διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ) και εθνικούς πόρους.
Η αναφορά δεν αποδίδει συλλήβδην δόλο στους δικαιούχους ούτε θεωρεί αυτομάτως μη επιλέξιμο κάθε έργο χωρίς άμεση σύνδεση με την αλιεία· ζητά πλήρη διερεύνηση της διάθεσης των πόρων και των ενδεχόμενων παρατυπιών.
Στις 35 υποθέσεις που αναφέρει η σύνοψη της μηνυτήριας αναφοράς του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος», οι χρηματοδοτήσεις ανά έργο ξεκινούν από 21.000 ευρώ (δημιουργία κρεοπωλείου) και φτάνουν περίπου στις 200.000 ευρώ (κατασκευή δύο διώροφων τουριστικών κατοικιών, συμπεριλαμβανομένων δύο πισινών).
Οι περισσότερες χρηματοδοτήσεις είναι περί τα 100.000 ευρώ και αφορούν κυρίως επεκτάσεις και αναβαθμίσεις επιχειρήσεων. Οι πιο γενναιόδωρες (180.000 ευρώ και πάνω) αφορούν δραστηριότητες τουρισμού και real estate: τουλάχιστον 8 βίλες με πισίνες σε τρία διαφορετικά συγκροτήματα, μέσω του προγράμματος Leader «Αλιεία και Θάλασσα», που υλοποίησε ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης Α.Ε. (ΟΑΚΑΕ).
Στην τροποποιητική απόφαση της ένταξης των έργων (η 6η στη σειρά το 2024), η πρόσκληση αναφέρεται σε «Ιδιωτικές Επενδύσεις για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Αλιευτικών Περιοχών στον Νομό Χανίων», από το πρόγραμμα Leader «Αλιεία και Θάλασσα».
Καταγράφονται επίσης χρηματοδοτήσεις σε δραστηριότητες που πιθανόν συγκρούονται με τις «πράσινες» πολιτικές της Ε.Ε., όπως η αναβάθμιση πρατηρίου καυσίμων και εργοστασίου πλαστικών, αναφέρεται στις παρατηρήσεις του Ινστιτούτου.
Στην περιγραφή του προγράμματος για την ελληνική αλιεία υπογραμμίζεται ρητά ότι πάνω από το ένα τρίτο των κονδυλίων (34,2% ή 175,8 εκατ. ευρώ) οφείλουν να δοθούν «για τη βιωσιμότητα και την αειφόρο ανάπτυξη του ελληνικού αλιευτικού κλάδου και την προστασία των θαλάσσιων και αλιευτικών αποθεμάτων». Ένα σημαντικό ποσοστό προορίζεται για «περιβαλλοντικά βιώσιμες ιχθυοκαλλιέργειες» (16,1% ή 83,1 εκατ. ευρώ) και για την «οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα των αλιευτικών περιοχών» (17,9% ή 92 εκατομμύρια ευρώ). Οι σχετικές δράσεις περιλαμβάνουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας εντός ή/και εκτός του αλιευτικού κλάδου και τη βιώσιμη αξιοποίηση των σχετικών με την αλιεία προϊόντων.