Kάλεσμα στους πολίτες, τους επιστήμονες, τις συλλογικότητες και κάθε αρμόδιο φορέα να δώσει το «παρών» στη μεγάλη σύσκεψη που θα πραγματοποηθεί την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, με στόχο τον συντονισμό των δράσεων για τη διάσωση της Παπούρας, απηύθυναν σήμερα τα τοπικά Παραρτήματα Κρήτης των Συλλόγων Ελλήνων Αρχαιολόγων και Εκτάκτων Αρχαιολόγων.
Η συνάντηση θα γίνει στις 5 το απόγευμα στο Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου, με στόχο τη σωτηρία του μνημείου που απειλείται με στραγγαλισμό από την εγκατάσταση των ραδιοβοηθημάτων ναυσιπλοΐας του υπό κατασκευή Νέου Αεροδρομίου Ηρακλείου, ώστε να μην επαναληφθούν τα τραγικά λάθη του παρελθόντος όπως συνέβη στον σταθμό Βενιζέλου στο Μετρό Θεσσαλονίκης.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου η Πρόεδρος του Παραρτήματος Κρήτης του ΣΕΑ κ.Μαρία Μαρή ,τόνισε ότι το μνημείο αποτελεί ένα εύρημα παγκόσμιας πολιτιστικής σημασίας, ικανό να επαναπροσδιορίσει την ιστορία της προϊστορικής αρχαιολογίας στο Αιγαίο. ΄Ή διάσωση-ανάφερε – και η επιτόπου διατήρηση των αρχαίων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. ΄΄
Η ίδια πρόσθεσε ότι η τεράστια αρχιτεκτονική του διάρθρωση, η μοναδικότητα της κατασκευής του και το μέγεθός του που ανέρχεται σε 1.800 τ.μ. σε υψόμετρο 500 μέτρων, δεσπόζουν στην πεδιάδα του Καστελίου, εποπτεύοντας κρίσιμες γειτονικές αρχαιολογικές θέσεις.
Καμία τεχνική εργασία ,είπε , όπως εκσκαφές, διαπλατύνσεις ή αποψιλώσεις, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς προηγούμενες οριστικές μελέτες και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ευρύτερο περιβάλλον του μνημείου.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει κατατεθεί καμία οριστική μελέτη στο ΚΑΣ, παρά μόνο μια τεχνική έκθεση 8 σελίδων και ελλιπή σχέδια. Παρά τις προτάσεις εναλλακτικών θέσεων από ειδικούς επιστήμονες (όπως η μελέτη του ομότιμου καθηγητή κ. Ουζούνογλου), η απόφαση του ΚΑΣ αποδέχθηκε την Παπούρα ως την «μόνη τεχνική λύση».
Το έργο της συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου, αν και ανατέθηκε σε ιδιωτικό γραφείο των Αθηνών έναντι 530.000 ευρώ, δεν αναιρεί την ανάγκη συνολικής προστασίας του φυσικού τοπίου. ‘’
“Το μνημείο κινδυνεύει με αφανισμό εξαιτίας των έργων”
Από την πλευρά της η κ.Μαρία Μαυράκη, μέλος του Τοπικού Παραρτήματος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, τόνισε ότι το μνημείο κινδυνεύει με αφανισμό εξαιτίας των έργων που πρόκειται να γίνουν εκεί, τα οποία έχουν επίφαση ή βασίζονται στο αεροδρόμιο, παρότι θα μπορούσαν να κατασκευαστούν και αλλού.
“Έχουν κατατεθεί -υπογράμμισε- εναλλακτικές προτάσεις από μελέτη που εκπόνησε ο κ. Ουζούνογλου, οι οποίες ωστόσο δεν εξετάστηκαν ποτέ επίσημα. Το ΣТЕ αρνήθηκε ουσιαστικά να συμπεριλάβει τη συγκεκριμένη μελέτη στην εξέτασή του”.
Την ίδια στιγμή ο τρόπος που το ελληνικό κράτος αντιμετωπίζει την ανακάλυψη ,προκαλεί ιδιαίτερη θλίψη και αγανάκτηση “Σε άλλες χώρες, είπε η κ.Μαυράκη-ένα μνημείο που αλλάζει την ιστορία της αρχαιολογίας θα είχε τύχει τεράστιας έκτασης και αναγνώρισης Αντίθετα, κεντρικά από το ελληνικό κράτος δεν του έχει δοθεί η πρέπουσα προσοχή και προστασία”.
Το θέατρο του παραλόγου από το υπουργείο
Ο επίτιμος διευθυντής του Υπουργείου Πολιτισμού, αρχαιολόγος, κ.Αντώνης Βασιλάκης,αναφέρθηκε στους 330 επώνυμους διάσημους αρχαιολόγους, ιστορικούς και άλλους επιστήμονες του πολιτισμού απ’ όλο τον κόσμο, οι οποίοι έχουν ήδη διακηρύξει τη συμπαράστασή τους.
“Θα πω-αναφερε- όμως ότι έχουμε με το μέρος μας, με τον αγώνα μας δηλαδή, αποφάσεις μεγάλων συλλογικών, οργάνων, φορέων, συλλόγων απ’ όλη την Ελλάδα, πρώτα-πρώτα τοπικών, ξεκινώντας από το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης, πολλούς δήμους της Κρήτης, πάνω από 100, 200, 300, ούτε θυμόμαστε πόσα είναι ψηφίσματα συλλογικών φορέων υπέρ του αγώνα, έχουμε ψήφισμα του ΤΕΕ Ανατολικής του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων του Ηρακλείου και του ICOMOS.
Ο ICOMOS είναι το ελληνικό τμήμα, λέγεται Συμβούλιο Μνημείων, είναι κομμάτι της UNESCO. Επειδή γίνεται πολύς κόσμος για την UNESCO, θέλουμε να πούμε ότι άλλο είναι η UNESCO, άλλο είναι το ICOMOS. Το ICOMOS έχει ξεκάθαρες θέσεις, το ελληνικό του τμήμα μας συμπαραστέκεται. Η UNESCO είναι άλλη ιστορία, για να μην μπερδευόμαστε”.
Ο κ.Βασιλάκης τόνισε χαρακτηριστικά στην αντίφαση και ειρωνία των πραξεων αυτών που διοικούνε σήμερα το Υπουργείο και που βαδίζουνε σε αυτόν τον ολισθηρό δρόμο που θα οδηγήσει σε μια ανεπανόρθωτη και ίσως χωρίς πισωγύρισμα καταστροφή αυτού του μοναδικού μνημείου.
“Το ένα ήταν το διεθνές βραβείο της Μεσογειακής έκθεσης αρχαιολογικού τουρισμού στο Paestum και το άλλο ήταν το βραβείο κοινού για την καλλιτεχνική, σημαντικότερη αρχαιολογική ανακάλυψη. Αυτό το μνημείο, το βραβευμένο διεθνώς –και να σημειώσω τα βραβεία αυτά τα πήρε η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, η τότε γενική διευθύντρια αρχαιοτήτων και τώρα γενικοί γραμματείς– οι ίδιοι που υπογράφουνε την καταδίκη του μνημείου. Εάν αυτό δεν είναι θέατρο του παραλόγου στην Ελλάδα, δεν ξέρω τι άλλο να πω”
Τα μνημεία ως «αγοραία προϊόντα»
Ο Γιώργος Χαρίτος πρόεδρος Παραρτήματος Κρήτης του Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων απηύθυνε κάλεσμα σε πολίτες, συλλογικότητες, σωματεία και φορείς να στηρίξουν έμπρακτα τον αγώνα. Μάλιστα ζήτησε από τα σωματεία και τα συλλογικά όργανα να λάβουν αποφάσεις στήριξης, απαιτώντας την προστασία όχι μόνο της πολιτιστικής κληρονομιάς και των μνημείων, αλλά και του δημόσιου χαρακτήρα των δομών του Υπουργείου Πολιτισμού.
“Οι πολιτικές -πρόσθεσε -των τελευταίων δεκαετιών (ιδιαίτερα της τελευταίας τριανταετίας και πιο έντονα των τελευταίων ετών) κατηγορούνται ότι αντιμετωπίζουν τα μνημεία ως «αγοραία προϊόντα» με στόχο την τουριστικοποίηση και την κερδοφορία. Καταγράφεται τεράστια αύξηση εισιτηρίων και ενοικίαση αρχαιολογικών χώρων σε ιδιώτες (με πολλαπλάσια έσοδα για τους ιδιώτες έναντι του κράτους).
Η μετατροπή του ΟΔΑΠ σε Ανώνυμη Εταιρεία («Α.Ε.») εκτός του λογιστικού ελέγχου του κράτους, η οποία διαχειρίζεται εκατομμύρια ευρώ (π.χ. 250 εκατ. έσοδα πέρυσι) και τα κατανέμει κατά δοκούν σε εκλεκτούς.
Η μετατροπή 5 μεγάλων μουσείων σε ΝΠΔΔ (Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου) με στόχο την «επιχειρηματική ευελιξία», ενώ ταυτόχρονα εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται και να μισθοδοτούνται από το κράτος.
Μνημεία που δεν αποφέρουν άμεσα κέρδη (όπως το υδραγωγειο στην Κνωσό ή το μινωικό κτίριο στην Παπούρα που βρίσκεται εμπόδιο στο αεροδρόμιο Καστελίου) αντιμετωπίζονται με αδιαφορία, καταστρατηγώντας νόμους και συνταγματικές προφυλάξεις. Αντίστοιχες περιπτώσεις αναφέρονται και εκτός Κρήτης, όπως το ραντάρ στη Σπάρτη ή οι νεολιθικοί οικισμοί για το αεροδρόμιο στα Σπάτα. ‘’
“Σοβαρά ερωτήματα για τη συντήρησή του και την ασφάλεια των επισκεπτών”
Ο Ανδρέας Λυριτζής αντιπρόεδρος του τοπικού Παραρτήματος του Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων ,τόνισε ότι αν γίνουν εγκαταστάσεις (όπως ραντάρ) γύρω από το κτίριο, κινδυνεύει να χαθεί η “γνήσια εμπειρία”, να καταστραφεί το αρχαιοτοπίο, ενώ τίθενται σοβαρά ερωτήματα για τη συντήρησή του και την ασφάλεια των επισκεπτών σε ένα μέρος όπου θα υπάρχουν ραδιοκύματα.
“Η διεπιστημονική ομάδα (αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, εργατοτεχνίτες, τοπογράφοι κ.ά.) έχει αφαιρέσει πάνω από 500 κυβικά μέτρα χώματος και πέτρας με τα χέρια, υπό πολύ δύσκολες συνθήκες (χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα, υψηλόμετρο). ‘’κατέληξε
“Εμπόδιο”
Τέλος ο αρχιτέκτονας Ιωσήφ Φανουράκης , υπογράμμισε ότι “η ανασκαφή είναι ακόμα σε εξέλιξη Προφανώς, αυτό το μνημείο που κατά κύριο λόγο, είναι ένα αρχαιολογικό εύρημα, εντάσσεται μέσα σε μια ευρύτερη περιοχή που είναι αρχαιολογική. Από τη στιγμή όμως που ο φορέας Πολιτισμού στην Ελλάδα, θεωρεί ένα τέτοιο μνημείο ως εμπόδιο, εμείς δε μπορούμε να πούμε κάτι άλλο”,κατέληξε.
