Την ίδια ώρα που έχει ανοίξει διάπλατα από την αντιπολίτευση του Δήμου Ηρακλείου το θέμα της κατακόρυφης αύξησης της ποσότητας των απορριμμάτων που μοιραία σηματοδοτεί και την αύξηση του κόστους διαχείρισης, ο Σύλλογος Εργαζομένων Καθαριότητας και Εργατοτεχνιτών έρχεται με μια στοχευμένη παρέμβαση του να καταρρίψει το αφήγημα της Λότζια ότι τα σκουπίδια αυξήθηκαν επειδή καθαρίστηκαν τα εγκαταλελειμμένα οικόπεδα. Στο πλαίσιο αυτό ζητά από τον ΕΣΔΑΚ την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, την προμήθεια γεφυροπλάστιγγας και την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων εποπτείας… με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας των διαδικασιών, που επιβάλλει την εισαγωγή πρόσθετων εργαλείων ελέγχου.
Οι εργαζόμενοι διαπιστώνουν ότι με βάση τον τρέχοντα ρυθμό καταγραφής και τη δυναμική των προηγούμενων περιόδων, ο συνολικός ετήσιος όγκος ενδέχεται να ξεπεράσει τους 95.000 τόνους. Η διαρκώς αυξανόμενη αυτή πορεία συνεπάγεται μια ανάλογη και σημαντική αύξηση του κόστους διαχείρισης. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται διοικητικά απαραίτητο – όπως υπογραμμίζουν- να υπάρχουν οι πιο ασφαλείς και ανεξάρτητες μέθοδοι επιβεβαίωσης των δεδομένων. Η υπηρεσία προχωρά σε κομβικές διευκρινίσεις ξεκαθαρίζοντας τα πράγματα σε σχέση με το έργο της συλλογής των απορριμμάτων καταρρίπτοντας το αφήγημα της δημοτικής Αρχής ότι τα σκουπίδια αυξήθηκαν επειδή καθαρίστηκαν τα εγκαταλελειμμένα οικόπεδα.
Όπως τονίζουν, «η Υπηρεσία Καθαριότητας του Δήμου Ηρακλείου με τους εργαζόμενους της εκτελούσε αδιαλείπτως το έργο της συλλογής των ογκωδών αντικειμένων. Ακόμη και μετά την έναρξη της σύμβασης με τον ιδιώτη ανάδοχο, το συγκεκριμένο έργο της αποκομιδής των ογκωδών καλύφθηκε επιχειρησιακά κατά κύριο λόγο από το προσωπικό και τον στόλο της δημοτικής υπηρεσίας. Παράλληλα, δεν καταγράφηκε τέτοιου μεγέθους αυξητική τάση τονάζ από τον καθαρισμό δημοτικών οικοπέδων, καθώς το μεγαλύτερο μέρος αυτών αφορούσε ελαφρά ξερόχορτα χώμα και ενδεχομένως καθαρισμένων οικοπέδων αλλά χωρίς την περισυλλογή τους. Συνεπώς, η κατακόρυφη αύξηση των τόνων δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε συσσωρευμένα ογκώδη του παρελθόντος, αλλά αποτελεί ένα φαινόμενο που χρήζει ακριβούς και ανεξάρτητης παρακολούθησης».
Η διαφορά στη διαδικασία ελέγχου και το συμβατικό πλαίσιο
Οι εργαζόμενοι υπογραμμίζουν με νόημα μια κρίσιμη διαφοροποίηση στη διαδικασία ελέγχου σε σχέση με το παρελθόν. Κατά τα έτη 2022–2024, όταν η μεταφορά εκτελούνταν από τον Δήμο Ηρακλείου, ο οδηγός του δημοτικού οχήματος εισερχόταν στον χώρο του ΧΥΤΑ, παρίσταται κατά τη ζύγιση, έλεγχε προσωπικά τους αναγραφόμενους τόνους, λάμβανε το σχετικό ζυγιστικό παραστατικό και το υπέγραφε ο ίδιος επί τόπου, διασφαλίζοντας έναν άμεσο, δημόσιο έλεγχο στην πηγή. Από το 2025 έως σήμερα, με την ανάθεση της μεταφοράς σε ιδιώτη ανάδοχο, ο Δήμος δεν ασκεί πλέον έλεγχο με την ίδια αμεσότητα και φυσική παρουσία στην πηγή, πριν από τη φόρτωση και μεταφορά, καθώς δεν υφίσταται αυτόνομο δημόσιο ζυγιστικό μέσο στο Ηράκλειο.
Στο σημείο αυτό, επισημαίνουμε ότι η ίδια η υφιστάμενη σύμβαση προβλέπει ρητά τη δυνατότητα εναλλακτικού προσδιορισμού του βάρους, αναφέροντας χαρακτηριστικά. «Το βάρος των απορριμμάτων που μεταφέρονται θα προσδιορίζεται με ζύγιση σε γεφυροπλάστιγγα στον ΧΥΤΑ Πέρα Γαλήνων ή με ζύγιση σε κατάλληλη γεφυροπλάστιγγα στο Ηράκλειο ή με οποιονδήποτε άλλο κατάλληλο τρόπο προσδιορίσει η Αναθέτουσα Αρχή είτε κατά το στάδιο σύναψης της δημόσιας σύμβασης παροχής υπηρεσιών είτε και μεταγενέστερα με έγγραφό της, ανάλογα με τις ανάγκες και τις επιχειρησιακές συνθήκες που θα έχουν διαμορφωθεί τη δεδομένη χρονική στιγμή, επιφυλασσόμενη ρητά για το δικαίωμά της αυτό. Η πληρωμή του συμβατικού τιμήματος θα γίνεται με την προσκόμιση των νόμιμων παραστατικών…». Συνεπώς, υπάρχει ήδη το πλήρες νομικό και συμβατικό υπόβαθρο ώστε η Αναθέτουσα Αρχή και ο Φορέας Διαχείρισης να ενεργοποιήσουν αυτό το δικαίωμα προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος.
Χρηματοδότηση Υποδομών μέσω των Ανταποδοτικών Πόρων του Δήμου
Οι εργαζόμενοι τονίζουν ότι «ο Δήμος Ηρακλείου συνεισφέρει ετησίως στον προϋπολογισμό του Ε.Σ.Δ.Α.Κ. ένα εξαιρετικά υψηλό χρηματικό ποσό, το οποίο ξεπερνά τα 6.000.000 ευρώ, προερχόμενο απευθείας από τα ανταποδοτικά τέλη των πολιτών για το κόστος διαχείρισης και ταφής. Καθώς το ύψος αυτής της ετήσιας εισφοράς προσδιορίζεται γραμμικά από τους τόνους που καταγράφονται, ο Ε.Σ.Δ.Α.Κ. διαθέτει τόσο την οικονομική ευχέρεια όσο και τη θεσμική δυνατότητα να αξιοποιήσει μέρος αυτών των ανταποδοτικών πόρων για τη δημιουργία υποδομών ελέγχου. Η προμήθεια και εγκατάσταση μιας γεφυροπλάστιγγας αποτελεί μια απολύτως επιλέξιμη και χαμηλού κόστους δαπάνη σε σχέση με τον συνολικό προϋπολογισμό, η οποία συμβάλλει στη διαφάνεια των χρεώσεων του Δήμου Ηρακλείου».
Παράλληλα, ο Σύλλογός εκφράζει τον προβληματισμό του σχετικά με τη θεσμική ροή λήψης αποφάσεων. Όπως τονίζει, «ενώ ο Ε.Σ.Δ.Α.Κ. αποτελεί βάσει νόμου τον καθ’ ύλην αρμόδιο περιφερειακό φορέα για τον σχεδιασμό, την εποπτεία και τον έλεγχο της διαχείρισης των απορριμμάτων, παρατηρείται το φαινόμενο να εισάγονται και να εγκρίνονται αποφάσεις από το Δημοτικό Συμβούλιο οι οποίες ρυθμίζουν ζητήματα μεταφοράς και διαχείρισης, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα ως προς την επικάλυψη αρμοδιοτήτων με τον θεσμικό ρόλο του Συνδέσμου σας.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται από τον Ε.Σ.Δ.Α.Κ. μια ξεκάθαρη και επίσημη τοποθέτηση.
1) Παραμένει ο Ε.Σ.Δ.Α.Κ. ο αποκλειστικός και κυρίαρχος θεσμικός φορέας εποπτείας και πιστοποίησης των διαδικασιών αυτών;
2) Με ποιο θεσμικό σκεπτικό λαμβάνονται παράλληλες αποφάσεις σε δημοτικό επίπεδο που επηρεάζουν τον ελεγκτικό και συντονιστικό ρόλο του Συνδέσμου σας;» Ο Σύλλογος ζητά την με γνώμονα τη διαφάνεια, την ορθή εφαρμογή των συμβατικών όρων, την προστασία του δημόσιου χρήματος και την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του ΕΣΔΑΚ, την προμήθεια και εγκατάσταση γεφυροπλάστιγγας στο Ηράκλειο από τον Ε.Σ.Δ.Α.Κ. Ζητά να αξιοποιηθεί η ρητή επιφύλαξη δικαιώματος της σύμβασης και ο Ε.Σ.Δ.Α.Κ. να προχωρήσει άμεσα στην αγορά και τοποθέτηση κατάλληλης ιδιόκτητης γεφυροπλάστιγγας στο Ηράκλειο (χρηματοδοτούμενης από τους ανταποδοτικούς πόρους του Φορέα), ώστε ο προσδιορισμός του βάρους να γίνεται επίσημα πριν από τη μεταφορά. Επίσης ζητά την αποκλειστική εποπτεία και στελέχωση από τον Ε.Σ.Δ.Α.Κ. Ο έλεγχος των ζυγιστικών μηχανημάτων και η πιστοποίηση των μετρήσεων στη νέα υποδομή να πραγματοποιείται αποκλειστικά από εξειδικευμένα στελέχη του Συνδέσμου σας, διασφαλίζοντας τον θεσμικό ρόλο του Ε.Σ.Δ.Α.Κ. ως του μοναδικού ανεξάρτητου δημόσιου εγγυητή της διαδικασίας.