Η εφαρμογή της νέας «τεχνικής λύσης» για την κατανομή των βοσκοτόπων το 2025, μέσω του συστήματος του ΟΠΕΚΕΠΕ και με στοιχεία της ΑΑΔΕ, παρουσιάστηκε ως αναγκαίος εξορθολογισμός. Στην Κρήτη όμως, τα αριθμητικά δεδομένα δείχνουν ότι η ανακατανομή δεν λειτούργησε θετικά, ούτε καν ουδέτερα. Αντίθετα, οδήγησε σε σημαντική απώλεια εισοδήματος και σε μια εικόνα άνισης μεταχείρισης για χιλιάδες κτηνοτρόφους.
Το 2024 πληρώθηκαν στην Κρήτη 37.643 ΑΦΜ με συνολικό ποσό 100.002.019 ευρώ. Το 2025 οι πληρωμές αφορούσαν 29.074 ΑΦΜ και ανήλθαν σε 80.771.937 ευρώ. Η διαφορά είναι καθαρή: σχεδόν 19,2 εκατ. ευρώ λιγότερα μέσα σε έναν χρόνο. Σε μια Περιφέρεια όπου η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, η απώλεια αυτή δεν είναι απλώς λογιστική. Μεταφράζεται σε μειωμένη ρευστότητα, περιορισμένες επενδύσεις και πίεση στις ορεινές και ημιορεινές ζώνες.
Το 2025 υπέβαλαν δήλωση 25.609 κτηνοτρόφοι στην Κρήτη, δηλώνοντας 6.411.231 αιγοπρόβατα. Το 2024 ήταν 26.658 κτηνοτρόφοι και 6.982.895 ζώα. Η μείωση φτάνει τα 571.664 αιγοπρόβατα. Αντιστοίχως οι κτηνοτρόφοι εμφανίζονται 1.049 λιγότεροι.
Οι παραπάνω αριθμοί προκύπτουν από στοιχεία της ΑΑΔΕ, η οποία χθες εξέδωσε διευκρινιστική ανακοίνωση που περιλαμβάνει την απάντησή της προς την Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, κατόπιν αιτήματος χορήγησης εγγράφων από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, στην οποία επισημαίνει ότι στο αρχικό έγγραφο έγινε εκ παραδρομής χρήση του όρου «τεχνική λύση» για το 2025, ενώ ο ορθός όρος είναι «Κατανομή Επιλέξιμων Δημόσιων Βοσκοτόπων».
Πώς έγινε η μείωση
Πρόκειται για το αποτέλεσμα της νέας διαδικασίας κατανομής επιλέξιμων δημόσιων βοσκοτόπων και όχι λόγω πραγματικής συρρίκνωσης του ζωικού κεφαλαίου, ότι εμφανίζεται η μείωση κατά 23,21% στον αριθμό αιγοπροβάτων που υπολογίστηκαν στην Κρήτη, για τις ενισχύσεις του 2025. Σύμφωνα με τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, ο αριθμός των αιγοπροβάτων που υπολογίστηκε με βάση το νέο κανονιστικό πλαίσιο είναι:
23,21% χαμηλότερος από τα δηλωθέντα στο ΟΣΔΕ 2025
29,49% χαμηλότερος από τα δηλωθέντα στο ΟΣΔΕ 2024
Ενώ οι δηλωμένοι κτηνοτρόφοι μειώθηκαν, το 2025 καταβλήθηκαν δικαιώματα σε 29.074 διαφορετικά ΑΦΜ – περίπου 3.500 περισσότερα από τους ίδιους τους αιτούντες.
Η αντίφαση αυτή ενισχύει την κριτική ότι το σύστημα εξακολουθεί να εμφανίζει «παράθυρα». Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρης Μόσχος, έχει δηλώσει ότι ο τρόπος λειτουργίας του αλγορίθμου οδηγεί σε πληρωμές χωρίς πραγματική παραγωγική βάση.
Βοσκότοποι εκτός Κρήτης
Συνολικά, 16.364 κτηνοτρόφοι με έδρα την Κρήτη έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου εκτός νησιού. Για 6.996 εφαρμόστηκε το κριτήριο ζωοτροφών, ενώ για άλλους αξιοποιήθηκαν στοιχεία παράδοσης γάλακτος και κρέατος από το σύστημα του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.
Βοσκότοποι χορηγήθηκαν σε περιοχές όπως η Μύκονος, η Κως, η Σάμος, η Χίος, η Πάρος, η Νάξος, αλλά και σε περιοχές της Αιτωλοακαρνανία και της Πελοπόννησος. Η πρακτική αυτή δεν είναι νέα. Όμως, μετά τη νέα «τεχνική λύση», η ανακατανομή φαίνεται να λειτούργησε σε βάρος της Κρήτης, περιορίζοντας διαθέσιμες εκτάσεις και μειώνοντας τις τελικές ενισχύσεις.
Το 2024 είχαν λάβει κατανομή εθνικού αποθέματος 4.353 κτηνοτρόφοι στην Κρήτη. Το 2025 ο αριθμός περιορίστηκε σε 3.418. Η συρρίκνωση αυτή, σε συνδυασμό με τα νέα κριτήρια, ενίσχυσε την αίσθηση ότι η εφαρμογή της «τεχνικής λύσης» δεν αποκατέστησε αδικίες, αλλά αναδιανέμει το κόστος.
Οι επιπτώσεις από τη λύση που δεν ήρθε
Η εικόνα που διαμορφώνεται μετά τη νέα λύση στην Κρήτη, είναι η εξής:
*Μείωση ζωικού κεφαλαίου κατά 571.664 ζώα.
*Μείωση πληρωμών κατά 19,2 εκατ. ευρώ.
*Περιορισμός εθνικού αποθέματος.
*Αριθμός ΑΦΜ στις πληρωμές που δεν ταυτίζεται με τον αριθμό των ενεργών κτηνοτρόφων.
*Εκτεταμένη κατανομή βοσκοτόπων εκτός νησιού.
Για μια Περιφέρεια όπου η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί βασικό παραγωγικό και κοινωνικό πυλώνα, η ανακατανομή των βοσκοτόπων μετά την «τεχνική λύση» δεν λειτούργησε ως ισορροπητική παρέμβαση. Αντίθετα, πολλοί κτηνοτρόφοι θεωρούν ότι αδικήθηκαν, βλέποντας τις ενισχύσεις τους να συρρικνώνονται, χωρίς αντίστοιχη συρρίκνωση της πραγματικής τους δραστηριότητας.
Τι υποστηρίζει η ΑΑΔΕ για τη νέα κατανομή βοσκοτόπων και τις πληρωμές
Σε ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, με τίτλο: «Διευκρινίσεις σχετικά με τις πληρωμές των κτηνοτρόφων», αναφέρεται:
«Σχετικά με τις πληρωμές των κτηνοτρόφων, όπως αναφέρονται σε έγγραφη απάντηση της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ, πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ) της ΑΑΔΕ προς την Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, κατόπιν αιτήματος χορήγησης εγγράφων από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, σημειώνουμε τα εξής:
- Στο αποσταλέν έγγραφο γίνεται εκ παραδρομής χρήση του όρου “τεχνική λύση” για το 2025, αντί του ορθού όρου “Κατανομή Επιλέξιμων Δημόσιων Βοσκοτόπων”. Με την εκ παραδρομής χρήση του όρου “τεχνική λύση”, εξελήφθη εσφαλμένα ότι η διαδικασία πληρωμών που θεσπίσθηκε με την ΚΥΑ 3378/26-11-2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327) και την Εγκύκλιο υπ’ αρ. 355829 από 19/12/2025 του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, για έτος 2025, αποτελεί επανάληψη της διαδικασίας που ακολουθείτο τα προηγούμενα χρόνια, ενώ στην πραγματικότητα για πρώτη φορά εισήχθη το στοιχείο της ομορότητας και, κυρίως, για πρώτη φορά έγιναν πληρωμές με βάση τα στοιχεία παραγωγής γάλακτος, κρέατος από το σύστημα “ΑΡΤΕΜΙΣ” του ΕΛΓΟ-Δήμητρα και το myDATA, καθώς και με εισοδηματικά κριτήρια αγροτικής δραστηριότητας από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος που υποβλήθηκαν στην ΑΑΔΕ. Η χρήση στοιχείων κτηνοτροφικής δραστηριότητας για τη διασταύρωση της πραγματικής παραγωγής περιελήφθη στο Σχέδιο Δράσης, που απεστάλη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συμφωνήθηκε με αυτή.
- Εξάλλου, η αναφορά του εγγράφου της ΓΔΕΛΕΠ σε “παραγωγούς (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο)”, ερμηνεύθηκε εσφαλμένα, ως προς τους παραγωγούς χωρίς ζωικό κεφάλαιο, ότι αφορά σε ενίσχυση κτηνοτροφικής δραστηριότητας χωρίς να υπάρχουν ζώα, ενώ το αληθές είναι ότι αφορά ενίσχυση γεωργικής δραστηριότητας εντός περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί βοσκότοποι το 2013. Σημειωτέον ότι η κατηγοριοποίηση των εκτάσεων του 2013 σε βοσκοτόπους, αρόσιμες και μόνιμες (δενδρώδεις) καλλιέργειες χρησιμοποιείται από το 2015 έως σήμερα. Συνεπώς, η εντύπωση που δίνεται σε δημοσιεύματα ότι δόθηκαν ενισχύσεις σε κτηνοτρόφους χωρίς ζωικό κεφάλαιο είναι απολύτως εσφαλμένη.
- Ως προς την υπόνοια αδικαιολόγητης καταβολής ενισχύσεων σε 29.000 κτηνοτρόφους χωρίς παραγωγή γάλακτος ή κρέατος, επισημαίνεται ότι υπάρχουν και άλλες κτηνοτροφικές δραστηριότητες που λαμβάνονται υπόψη, όπως λ.χ. η παραγωγή τυροκομικών προϊόντων, γιαουρτιού κ.λπ. από τους κτηνοτρόφους. Δεδομένου ότι γι’ αυτούς, όπως και για άλλους κτηνοτρόφους, δεν υπήρχαν διαθέσιμα ειδικά στοιχεία στο σύστημα ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, η ΚΥΑ 3378/26-11-2025 (άρθρο 4 παράγραφος 5) προέβλεψε την καταβολή ενισχύσεων, με βάση τα δεδομένα τιμολόγησης από το myDATA, καθώς και τα στοιχεία της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
- Ως προς το ζήτημα της κατανομής βοσκοτόπων, σε περίπτωση που δεν προκύπτει επάρκεια βοσκοτόπων προς διάθεση για το σύνολο των επιλέξιμων κτηνοτρόφων σε μια περιφερειακή ενότητα, στο εν λόγω έγγραφο της ΓΔΕΛΕΠ αναφέρθηκε εκ παραδρομής ότι 7.000 κτηνοτρόφοι έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου με βάση το κριτήριο ζωοτροφών, ενώ το ακριβές είναι ότι οι εν λόγω 7.000 κτηνοτρόφοι έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου με βάση φορολογικά δεδομένα, σύμφωνα με όσα προέβλεψε η Εγκύκλιος υπ’ αρ. 355829 από 19/12/2025 του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.
- Με βάση τα σχετικά στοιχεία, το πλήθος των αιγοπροβάτων που υπολογίστηκαν στην Κρήτη, με βάση το νέο κανονιστικό πλαίσιο, είναι κατά 23,21% χαμηλότερο από το πλήθος των αιγοπροβάτων που δηλώθηκαν στις Δηλώσεις ΟΣΔΕ για το 2025 και κατά 29,49% χαμηλότερο από τα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στις Δηλώσεις ΟΣΔΕ για το 2024.
- Για λόγους τάξης, θα σταλεί συμπληρωματική απάντηση της ΓΔΕΛΕΠ στον πρόεδρο της Εξεταστικής Επιτροπής.
Η ΑΑΔΕ, έχοντας αναλάβει τις λειτουργίες της Αρχής Πληρωμής αγροτικών ενισχύσεων της χώρας από την 1-1-2026, εργάζεται εντατικά τόσο για την εξυγίανση και αναβάθμιση των διαδικασιών της Αρχής Πληρωμής όσο και για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος υπολογισμού και καταβολής των αγροτικών ενισχύσεων».